SADDR, part., older form saðr, Hým. 1, which answers to the Goth. and Lat., [Ulf. saþs, Luke vi. 25, xv. 16; O.H.G. sat; Lat. satur; see seðja]:—sated, having got one’s fill, Hým. 1; vera s. á e-u, Ld. 98; s. e-s, Hbl. 3; s. lífdaga, full of days, Bible; hálf-s., half sated.

saðning, f. satiety, fill, Stj. 157, 164, passim.

saðr, adj. sooth; see sannr.

II. saðr = saddr, q.v.

safali, a, m., safal, n., Flor. 5, 7, 10, D.N.; [for. word]:—a sable, the animal, and hence the fur, Eg. 57, 64, 71, Ó.H. 134, Fb. i. 545; safala-skinn, sable-fur, Þórð. 61.

SAFI, a, m. [Engl. sap; Germ. saft], the sap of trees (the juice of berries is called lögr, q.v.); börkr af viði ok safi, Fms. viii. 32; þeir átu safa ok sugu birki-við, 33; ber ok safa, Fas. iii. 208, passim.

safn, n. a collection, Vm. 6, 15, passim in mod. usage.

safna, að, see samna.

sag, n. sawdust:sawing, keppa sag, Skíða R.

saga, að, to saw, cut with a saw, Barl. 166, Fms. vii. 89.

SAGA, u, f., gen. sögu, pl. sögur; gen. pl. sagna is rare; and in compds the gen. sing. sögu- is preferred, thus sögu-bók, sögu-fróðr, where sögu-is used in a collective sense; when gen. sagna- is used it is often to be regarded as borrowed from sögn, as in sagna-fróðr, sagna-meistari; sagna from saga, however, occurs in dæmi-sagna, Stj. 560; Orkneyinga-sagna, Ó.H. 90, l. 3 from the bottom: [from segja; cp. Engl. saw; Germ. sage.]

B. A story, tale, legend, history. The very word owes its origin to the fact that the first historical writings were founded on tradition only; the written record was a ‘saga’ or legend committed to writing; the story thus written was not even new, but had already taken shape and had been told to many generations under the same name; hence the written history and the story told were both alike called Saga, just as in Gr. both were called λόγος (Herod, i. 184, ii. 161, vi. 19). In some instances when history is mentioned by name it is difficult to say whether a told or written Saga be meant; the former seems to be the case, esp.in the Landnáma—þar hefsk saga Harðar Grímkels-sonar ok Geirs, Landn. 62; þar görðisk saga þeirra Þorbjarnar ok Hávarðar ens halta, 127; Vé-björn var víga-maðr mikill, ok er saga mikil frá honum, 150; þar af görðisk saga Ísfirðinga ok víg Þorbjarnar, id.; þar af görðisk saga Böðmóðs gerpis ok Grímólfs, 157; þar af görðisk Svarfdæla saga, 208; þar af görðisk Þorskfirðinga saga, 124; ok þar var Þórðr gellir leiddr í áðr hann tók mannvirðing, sem segir í sögu hans, 111. Some of these Sagas were perhaps never committed to writing; others not till a later date, when the tradition had deteriorated; but they were told and known by name at the time when the Landn. was first composed, see Safn i. 191. Written Sagas, again, are those recorded in later works,—ok getr hans í Laxdæla sögu, Eb. 334; sem segir í sögu Laxdæla, Grett. 15; sem segir í Bandamanna sögu, 22;. vísar svá til í sögu Bjarnar, 132; sem segir í sögu Njarðvíkinga, Ld. 296; sem í sögu Þorgils Höllu-sonar segir, 290; sem segir í Eyrbyggja sögu, Landn. (Kb.) 90; sem segir í sögu Eireks, Fms. ii. 214; sem segir í Vápnfirðinga sögu, 239; sem segir í Njáls sögu, Þorst. Síðu H. 170; ok nokkut vísar til í enum efra hlut sögu Hróks ens svarta, Sturl. i. 3 (lost): sem segir í sögu Ragnars konungs, Fas. i. 346, cp. 510; sem segir í Skjöldunga sögu, Yngl. S. ch. 33; sem segir í sögu Sigurðar hrings, Fas. iii. 216; í Ólafs sögu Tryggva sonar, 237; sem segir í Konunga sögum, as is said in the Lives of the Kings, 509, Jómsv. (1824) 52; sem segir í Jarla sögum, as is said in the Lives of the Earls (of Orkney), Fb. ii. 347; sem ritað es í sögu hans, Landn. 41, Eg. 589; hann kemr ok við Heiðarvíga sögu, Eb. 334.

2. phrases, hér hefr or hér lýkr N. M. Sögu, see hefja and lúka; hann kemr eigi við þessa sögu, he touches not the saga, is not connected with it, Grett. 22; or kemr hann við margar sögur, Eb. 334; hann er ór sögunni, he is out of the story, Nj. 22, 29, passim; or N. M. kemr til sögunnar, comes into the story; nú víkr sögunni til …, now the tale turns, to …, Nj. 6; þat er löng saga at segja frá, it is a long tale to tell, Fms. xi. 89; lesa sögu, to read a story, x. 371; er engin saga af honum, no record of him, Grett.; skal við sögu súpa en eigi of mikit drekka, Str.; svá sem sögur eru til, as the story goes, Fms. i. 7: saga also includes the events which gave rise to the tale, hence the phrase, er saga þessi görðisk, when this tale came to pass, Fs. 3, and above. Classical passages referring to the Icel. Saga writings: þat var meirr en tvau hundruð vetra tólfræð er Ísland var byggt, áðr menn tæki hér sögur at rita, Ó.H. (pref.); flestar allar sögur, þær er görzt höfðu á Íslandi áðr Brandr biskup Sæmundarson andaðisk, vóru ritaðar, en þær sögur er síðan hafa görzt vóru lítt ritaðar, áðr Sturla skúld Þórðarson sagði fyrir Íslendinga sögur, Sturl. i. 107 (Arna-Magn. No. 122 B, whence Cod. Brit. Mus.) Story-telling was one of the entertainments at public meetings in Icel., at feasts, weddings, wakes; this was called sagna-skemtan, cp. the banquet of Reykhólar, a.d. 1119; hann sagði sögu Orms Barreyjar-skálds ok vísur margar, Sturl. i. 23; dansleikr, glímur sagna-skemtan, id.; honum var kostr á boðinn hvat til gamans skyldi hafa, sögur eða dans, um kveldit, iii. 281; such entertainments are mentioned even at the meetings of the Icel. alþing, as also at Yule time, see the interesting record of the Icel. story-teller in Harald S. harðr. ch. 99 (Fms. vi. 354–356), see also Sturl. iii. 304, 305, Fbr. (Fb. ii. 210); Íngimundr var fræði-maðr mikill, ok fór vel með sögur, Sturl. i. 9; þar vóru mjök töfl uppi höfð ok sagna-skemtan, Þorf. Karl. ch. 7; hálf-sögð er saga hver er aðrir einir segja, i.e. ‘audiatur et altera pars,’ Bs. i. 582, (mod., það er ekki nema hálfsögð saga ef einn segir.)

II. tales, reports; eigi veit ek um sögur slíkar hvárt satt er, Nj. 259; jarteinir hans urðu ágætar ok fór sagan fyrir í hvert þorp, Blas. 41; seg heill sögu! Fms. vi. 207; er yðr þá eigi segjandz-saga til, Ó.H. 206; það verðr að segja svá hverja sögu sem hún gengr, a saying, every saga must be told as it happened:—sönn saga, a true story; skrök-saga, lygisaga, a fable; dæmi-saga, a parable; álfa-sögur, trolla-sögur, galdra-sögur, útilegu-manna sögur.

compds:

sögu-bók, f. a saga-book, volume of sagas, Vm. 117; sögubók forn, ok á margar sögur, Ám. 42; Sturla lagði mikinn huga á at láta rita sögubækr, Sturl. ii. 123; þessar sögubækr, Maríu saga, Ólafanna sögur, Karlamagnús saga, Dipl. v. 18.

sögu-brot, n. a fragment.

sögu-efni, n. materials for a saga; ritum vér þar ekki fleira af, eru þar mikil söguefni, Sturl. iii. 291.

sögu-ligr, adj. worth telling, important, Ísl. ii. 360.

Sögu-ljóð, n. pl. epic lays, Hkr. (pref.)

sögu-maðr, m. a saga-man, Hom. 88: the hero of a tale, Magn. 448: one’s authority for a report, til-greina sinn sögumann.

sögu-meistari, a, m. a saga-master, Fær., Bs.

sögu-sögn, f. a tradition. Fms. viii. 1.

sögu-þáttr, m. an episode, Fas. i. 313.

sagands-orð, n. = sagorð, D.N. ii. 119.

saggi, a, m. moistness, dampness, freq. in mod. usage.

sagla, að, to saw or cut with a blunt instrument: metaph. to haggle.

sagna-maðr, m. an historian, Sturl. i. 9; Josephus s., Stj.

sagna-meistari, a, m. an historian, Stj. 245.

sagna-skemtan, f., see saga, Sturl. i. 25, Þorf. Karl. ch. 7.

sag-orð, n. a saw, saying, N.G.L. i. 368.

SAKA, að, [sök; Ulf. sakan = μάχεσθαι, ἐπιτιμαν, ga-sakan = ἐλέγχειν, A.S. sacan; cp. sókn, sækja, sekr]:—prop. ‘to fight,’ which remains in Hom. 30.

2. to blame, find fault with; saka sik um e-t, to blame oneself for a thing, Nj. 20, Fms. xi. 2; sakask um e-t, to blame one another, Fb. ii. 25, Al. 81; Þorvaldr lét ekki tjóa at sakask um verkit, Glúm. 374; cp. the saying, tjáir ekki að sakast um orðinn hlut, no use to cry over spilt milk; sakask við e-n, to throw the blame on, to scold, Mart. 121; sakask sáryrðum, to come to words, Ls. 5.

3. part. sakaðr, charged, accused, Gþl. 548: in the phrase, sakaðr ok sifjaðr, foe and friend, 14, 67, 547: convicted, guilty, Fms. ix. 427.

II. to hurt, harm, scathe; þér skal ekki saka, Nj. 53; jarl kvað þat ekki saka mundu, Orkn. 408: impers., sakaði hann (acc.) ekki, Fms. i. 104; Skúta sakaði ekki, Rd. 295: sakaðr, hurt, wounded, Sturl. iii. 267; var ekki borð sakat (damaged) í skipi þeirra, Ld. 76; mun ek göra ráð fyrir svá at ekki saki til, Fms. i. 189; Ólafr kvað ekki til mundu saka, Ld. 76.

2. recipr., eigi hygg ek okkr myni úlfa dæmi, at vér skylim sjálfir um sakask, that we should destroy one another like wolves, Hom. 30.

sakar- and saka-, for these compds see sök.

sak-auki, a, m. a relation of a slain person entitled to an additional portion of weregild, defined in N.G.L. i. 79, 185, and Grág. ii. 183; a son or brother born of a bondwoman, a brother on the mother’s side, a grandfather and grandson are so named, N.G.L. l.c., cp. also Grág. l.c., where the sakauki is opp. to the receiver of the höfuð-baugr. sakauka-bót, f. compensation due to a s., N.G.L. i. 187.

sak-bitinn, part. guilty, Fms. vii. 135, 294, Ld. 226, Ísl. ii. 385, Ó.H. 105, passim.

sak-bætr, f. pl. an additional penalty, fine, damages, Grág. ii. 87, 183, N.G.L. i. 21, passim.

sak-eyrir, m. a fine, penalty, Bs. i. 36, Jb. 444: esp. a fine due to the king, the king’s fiscus or privy purse, Fms. iii. 16; konungs s., vii. 300: = sakgildr eyrir, en áðr hafði gengit s. sem í konungs mál, viii. 270. By the ancient law all transgressions of law were punishable with a fine to the king.

sak-fé, n. = sakbætr, N.G.L. i. 75.

sak-ferli, n. a lawsuit, action, Landn. 259, Ö 1 k. 36, Rétt. 5: = sak-bætr, D.N. passim.

sak-gildr, adj. current, as legal tender for a sakeyrir, Grág. ii. 187, N.G.L. i. 228.

sak-gæfr (sak-gæfinn, Orkn. 308), adj. quarrelsome, offensive, Eb. 290.

sak-harðr, adj. severe, exacting, Finnb. 270, v.l.

saki, a, m. read sakni (?), Bs. i. 461.

sakka, u, f. [sökkva, cp. Germ. sink-blei], a plummet, Sks. 30.

sak-lauss, adj. [Old Engl. sack-less; Dan. sages-lös; Swed. sack-lös]:—‘sackless,’ innocent, not guilty, esp. as a law term, Nj. 175, Eg. 49, Ó.H. 32, Fms. i. 84, Sól. 6, passim in old and mod. usage; vera saklauss af e-u, Mag. 60: neut. saklaust, without cause or reason, Gþl. 226: mod. það er s., it does no harm.

sak-leysi, n. the being not guilty; in old writers esp. used in phrases, um (fyrir) sakleysi, without due ground, without provocation, Nj. 270; faðir hans sótti Hjalta um saklöysi, Bs. i. 19; at eigi hafi um s. verit, þar sem Gunnarr rauf sætt við þá nafna, Nj. 106; ekki görði Kári þetta um s., hann er í öngum sættum við oss, 270; eigi er s. við þú, Fb. ii. 352; fyrir s., Fms. i. 302; Ólafr var eigi í s. við Sýja, O.H.L. 12; sumir kalla at eigi sé s. í, þótt …, Ld. 64.

2. innocence, passim.

sak-mál, n. pl. a charge, lawsuit; hefja s. við e-n, 677. 13.

sak-metinn, part. = sakgildr, Fms. vii. 300.

SAKNA, að, [Dan. savne; Swed. sakna], to miss, feel the loss of, with gen., Korm. (in a verse), Þkv. 1, Gkv. 1. 9, Ýt. 22; sakna vínar í stað, Fas. ii. 179; þá. saknar hann hringsíns, Nj. 74; þá var hans saknað, Orkn. 150; hann saknaði þeirra um myrgininn, Fms. vi. 325, Ó.H. 152, and passim.

2. to miss, bewail, of the mind, passim in mod. usage.

saknaðr and söknuðr, m. sorrow for a lost thing, Skv. 3. 13, passim in mod. usage.

sakni, a, m. a loss, = söknuðr, Fms. viii. 155, v.l., cp. Bs. i. 461.

sak-næmt, n. adj. liable to a charge, blamable, Grág. i. 337, Stj. 498; eigi skal s. þó at menn blóti á laun, Fms. ii. 242; eiga s. við e-n, Ísl. ii. 385.

sakrament, n. [eccl. Lat.], the sacrament, holy communion, H.E. i. 513, Pass., Vídal.

sak-ráð, n. pl. consultation in a lawsuit, Grág. i. 11.

sak-ráða, réð, to tender advice in a suit, Grág. i. 11.

sak-rúnar, f. pl. Runes causing strife, Hkv. 2. 32.

sak-sóknir, f. pl. an action, lawsuit, Fær. 257, Sturl. i. 134, Gullþ. 25, Fms. vii. 142.

sak-sæll, adj. lucky in lawsuits, Bjarn. 45.

sak-taka, tók, to convict, Lv. 96.

sak-tal (sök-tal, N.G.L. i. 184, Fb. i. 562), n. the law as to the penalties (sakeyrir) due to the king; hann setti lög … görði s. ok skipadi bótum, Hkr. i. 72.

sak-tala, u, f. the tale of fines, = saktal, Grág. ii. 173.

sak-varr, adj. inoffensive, shunning strife, Bjarn. 51; thus written, and not sáttvarr (corrupt reading for sacvarr) as in the Edition.

sak-vernd, f. = sakvörn, Thom. 452.

sak-vörn (sök-vörn, Nj. 232), f. a defence; þeim manni er handselda s. hefir fyrir hann, Nj. l.c.: an excuse, exculpation, = afsakan, 655 xxvii. 2, Al. 75, Sks. 542.

SAL, n. [Dan. salg; Swed. salu; Engl. sale], a sale, bargain; þá skal hann sal taka, then he shall make the bargain, N.G.L. i. 75; taka á sal, id., Js. 9; skyldi á þessu vera þriggja ára söl, a sale at three years’ notice, Dipl. iii. 11; til fyrsta sals, Gþl. 27; fyrir sal, before the sale, Js. 8; selja e-t sölum, to put up to sale, Grág. ii. 368; fara at sölum, to go on sale, 205; at kaupum ok sölum. sala-stefna, u, f. a ‘sale-meeting,’ auction, Gþl. 132, 183, Jb. 99.

sala, u, f. a sale; hafa sölur af e-m. Fas. iii. 91; varna e-m sölu, Nj. 73, v.l.; til sölu, on sale, for sale, N.G.L. i. 39; kaup ok sölur, Sturl. ii. 2.

compds:

sölu-maðr, m. a seller, also a purchaser; sölumann þann er ek hefi jörð selda, N.G.L. i. 88.

Sölu-váð, f. a piece of common stuff or cloth, for wadmal was the standard of payment; hann kastaði yfir sik söluváð, Sturl. iii. 112;

söluváðar-bræðr, söluváðar-kufl, söluváðar-kyrtill, Finnb. 216, Grett. 148, Nj. 32; unless the word in this usage be derived from A.S. salow, Engl. sallow (?).

sölu-virðr, part. valued, H.E. ii. 195.

sal-dagi, a, m. the day of payment, D.N.

salerni, n. [akin to salr], a privy, Ld. 208, Fb. i. 416, ii. 87, Sturl. i. 118, Þiðr. 77, Þjal. Jóns. 51.

sali, a, m. a seller, Jb. 56, 191.

sallaðr, m., ? = salli; þat hygg ek at hann færi út í Káranes at búa um sallað sinn, Sturl. iii. 141.

SALLI, a, m. dust or refuse, e.g. of hay left in the crib by cattle; hveíti-salli, Stj.; drífu-salli, snow-dust, Snót 73.

SALR, m., gen. salar, dat. sal, plur. salir, acc. sali, [cp. Ulf. saljan = μένειν, and saliþwos = μονή, ξενία; A.S. seliða; Germ. saal; Swed.-Dan. sal]:—a saloon, hall; ór þeim sal, Vsp. (Hb.) 20; inn í sal, Hým. 10; salar gafl, the house-front, 12, Vkv. 7, Hðm. 32; salar steinar (the pavement?), Vsp. 5; endlangan sal, Vkv. 15; endlanga sali, Skm. 3; sali fundu auða, Vkv. 4; taug-reptan sal, Hm. 35; salr ór gulli, … sal sá hón standa … sá salr, Vsp. 43, 44; í sal, Gkv. 2. 24, Gm. 14: sali (acc. pl.),5, 6, 12, 16; skjöldum er salr þakíðr, 9; okkarn sal, Skm. 16; til sala várra, Skv. 2. 13; kom hann at sal, Rm. 23; nú skínn sól í sali (acc. pl.), Alm. 36; Suptungs salir, giant-hall, Hm. 104; í Óðins sali, Em. 2, 3; Svölnis salr = Walhalla, Lex. Poët.; í lýða sölum, in dwellings of men, Skv. 2. 3; salr ausinn moldu, of a cairn, Fas. i. (in a verse); at mitt lík ok þitt væri borit í einn sal, Edda (in a verse); dísar-salr (q.v.), of a temple: poët. compds, hjarta-salr, ‘heart-hall;’ salr þindar, = the breast; mergjar-s., ‘marrow-hall.’ i.e. the bone; dóma dæmi-s., ‘speech-ball,’ i.e. the mouth, Eb. (in a verse); fjalla-s., heiða-s., fell-hall, heath hall, i.e. the sky; grundar-s. = the earth; mána-s., ‘moon-hall;’ sólar-s., ‘sun-hall;’ röðla-s., ‘star-hall,’ i.e. the heavenly vault, Lex. Poët.; sanda-s., the sea, id.: as also berg-s., fold-s., há-s., heims-s., hregg-s., regn-s., the mountain-hall, earth-hall, high-hall, world-hall, tempest-hall, etc., i.e. the sky, id.; drjúpan-salr, ‘dripping-hall,’ i.e. the clouded sky. Alm.; dökk-s., ‘dark-hall’ i.e.the sea; auð-s., ‘treasure-hall, Fsm.

II. in local names, Sal-angr, Sal-björn (an island), Upp-salir, Fen-salir, Fb. iii, Hkr., Edda: in pr. names, of men, Sal-garðr; of women, Sal-björg, Sal-dís, Sal-gerðr, Landn., Fb. iii.

compds:

sal-bjartr, m. the bright-hall, Ýt.

sal-drótt, f. household-folks, inmates, Hm. 100.

sal-garðr, m. the wall, Vkv. 28.

sal-gaukr, m. the ‘hall-gowk,’ a cock, gallus, Gs. 7.

sal-gofnir, m. = salgaukr, Hkv. 2. 47, Edda (Gl.)

sal-hús, n. a closet, Akv. 7.

sal-konur, f. a housemaid, Skv. 3. 45, 48.

sal-kynni, n. pl. a home, homestead, Skm., Rm., Gm.

sala-kynni, id., Vþm. 3, (= mod. húsa-kynni.)

sal-vörðr, sal-vörðuðr, m. a ‘house-ward,’ porter, Ýt.

sal-þjóð, f. domestics, Vkv. 20.

This word with its compds is obsolete in old prose writers, and only used in poets, for Edda 12 is a paraphrase from a poem.

salser, n. a salt-cellar, Dipl, iii. 4, 13.

SALT, n. [a word common to the Teut. as also the class. languages]:—salt, Stj. 609; salt ok brauð, Fb. ii. 24, Pr. 470, passim; distinction is made between hvíta-salt, white salt, Edda ii. 431, 515, and svarta-salt, black salt, from sea-water, N.G.L. i. 39:of salt used for cattle, salt skal hann eigi meira göra en hann þarf at gefa búfé sínu, id.:the phrase, leggja sök í salt, to shelve a case, Bs. i. 690: the saying, í salti liggr sök ef sækendr duga; nú stendr skuld tuttugu vetr eða tuttugu vetrum lengr, þá fyrnisk sú skuld fyrir váttum, enn hann má koma honum til eiða at hváru, þvíat í salti liggr sök ef sækiendr duga, N.G.L. i. 24 (Gþl. 484, Jb. 351); vega salt, to balance against one another. In Norway and Icel. salt was chiefly procured by burning seaweed, cp. ‘brenndum brúk á sandi,’… hinn þríði var upp á berginu ok brenndi þara, Frissb. 255; also from the sea, cp. Þorst. Síðu H. 177, ek þóttumk ganga til sjófar þar sem var saltsviða mikil, ok þóttumk ek eta glóanda salt ok drekka sjáinn við. Such salt works are often mentioned, see the compds below. For salt used in baptism, see geifla.

II. in local names,

Salt-eyrr (Salt-eyrar-óss), Eb.; of the sea,

Eystra-salt, the ‘East-sea,’ i.e. the Baltic, Fins, passim.

B. Compds:

salt-belgr, m. a salt-bag, Vm. 29.

salt-brenna, u, f. a salt-burning, Fas. ii. 91, 94.

salt-búð, f. a salt-booth, salt-shed, Gþl. 378.

salt-eyða, u, f. a nickname, Sturl.

salt-fat, n. a salt-vat, Dipl. v. 18.

salt-fjara, u, f. a ‘salt-beach,’ where salt is burned, recorded as belonging to a church; kirkja á saltfjöru í Gautavík, Vm. 155.

salt-görð, f. salt-making, salt-works, Landn. 131.

salt-hola, u, f. a salt-pit, Sturl. i. 61.

salt-hólmr, m. a ‘salt-holm,’ v.l.

salt-karl, m. a salt-carle, one who burns salt, as the humblest and poorest occupation, Eg. 14, Fms. vi. 9, Fas. ii. 499, D.N. ii. 292, v. 286: a salt-boiler, salt-vat. Ám. 35 (cp. járnkarl, skeggkarl).

salt-ketill, m. a salt-kettle, Gþl. 378, D.N.; saltketils sát or setr, salt-works, D.N. passim,

salt-korn, n. a ‘salt-corn,’ grain of salt, Vígl. 63 new Ed.

salt-kross, m. a cross-shaped salt-cellar, used in church at baptisms, Pm. 120.

salt-maðr, m. = saltkarl, Fms. vi. 7.

salt-sáð, n. a nickname, Fb. iii.

salt-steinn, m. salt-stone, Stj. 123.

salt-sviða, u, f. = saltbrenna, Anal.

salta, u, f. salt-water, pickle; kirkjan á (owns) á Steins-mýri tuttugu skjólur söltu, Vm. 172.

salta, að, to salt, pickle, Lv. 111; saltaðr hvalr, Dipl. iii. 4; saltað flesk, Art. 24, passim.

saltan, f. a salting, pickling, D.N. ii. 93.

saltari, psaltari, a, m. [eccl. Lat.], a psalter, esp. the Psalms, Ld. 328, Fms. vii. 227, Am. 39, Dipl. v. 18, Hom. 139, Bs. passim; saltera skrá, Jm. 25, Pm. 24, Dipl. v. 12; saltara töturr, Am. 91.

salterjum, m. [Gr. ψαλτήριον], a psaltery, Fms. vii. 97, Fas. iii. 359.

saltr, adj., sölt, salt:salt, Sks. 628, Edda 4, 79 (where see the myth how the sea became salt), passim, brim-saltr, adj. salt as brine; ú-saltr.

salún, m. [for. word], a kind of stuff, H.E., D.N., Vm., Ám.

SAM-, a prefixed particle in compds [cp. samr], signifying combination, not used singly.

SAMA, pres. samir; pret. samði; pres. subj. sami; pret. semði; part. samat, Al. 125; with suffixed neg. samir-a, it befits not, Hkr. i. 154, Ísl. ii. 253 (in a verse); other tenses are taken from sóma or sæma, q.v.; [akin to sam]:—to beseem, befit, become; e-t samir vel, ílla …, it befits well, ill; or also, e-m samir e-t vel, ílla …, it becomes one well, ill; sem þeim sami (subj.) þat sízt, at …, Ld. 264; eigi samir þér þat, Ísl. ii. 242; samir þér þat ílla at veita mér útrúleik, Fms. i. 50, Ó.H. 216; sem þér semdi bezt, Fms. vi. 150; samir þat eigi, xi. 123; hitt þótti oss ílla sama, vi. 260; mart ferr nú annan veg en bezt mundi sama, v. 76; svört eru augun, systir, ok samir þat eigi, it does not look well, Korm. 20; veittu alla þjónustu þá er samði, Fms. x. 149, Skv. 3. 17; þann umbúnað er góðum mönnum semði, Fms. v. 94 (sómði, Ó.H. 224, l.c.); svá samdi Kristi at láta pínask, Hom. (St.) Luke xxiv. 26: láta sér e-t sama, to put up with a thing, Sks. 476: sama sér, to look well; mundi Guðrún ekki þurfa at falda sik til at sama betr en aðrar konur, Ld. 210; Hallgerdr sat á palli ok samði sér vel, Nj. 25; vil ek sjá hvernig þér sami skyrtan, how it fits thee, Fas. ii. 201; veiztu annan konung þann er jafn-vel sami sér í herklæðum sem ek? Karl. 466.

saman, adv. [samr], but with a gen. form in til samans:—together; lífa, koma, vera, búa, hafa, eiga … saman, to live, come, be., dwell, have, own … together, passim: nokkurir s., Eg. 593; allir s., all together, 11, Grág. i. 143, Ó.H. 40; allt s., the whole; báðir s., both together, Hom, 111; helmingr s., half each, Grág. ii. 152; fleiri s., the majority, i. 57; einn s., one alone, Eg. 755; honum einum s., Nj. 265; hana eina s., 129; þrír, fjórir … saman, three, four … together, Fms. viii. 34, Vígl. 22 new Ed.; smá-saman, by degrees, Háv. 45; kötlum s., piecemeal, Þórð. 62; mörgum mönnum s., in groups, Fb. ii. 185; riðlum s., in small groups, Fms. viii. 124, v.l.; faðm s., Grág. ii. 336, Jb. 212; til samans, together, Bs. i. 68, Sks. 367, passim in mod. usage.

compds:

saman-ballaðr, part. balled-together, Karl. 124.

saman-blandning, f. a mixture, Stj.

saman-burðr, m. compilation, H.E. i. 584: mod. comparison, collation.

saman-draga, dróg, to gather together, Bs. i. 134.

saman-dráttr, m. a contraction, gathering, O.H.L.

saman-eiga, u, f. a conflict, Stj. 523, Bs. ii. 139, Grett. 90 A.

saman-hlaðning, f. compilation, Skákla 188, 192.

saman-lesa, las, to compile, Fb. iii. 237.

saman-lestr, m. a collection, Skálda 212: compilation, H.E. i. 584.

saman-líming, f. conglutination, Skálda 177.

saman-lostning, f. a collision, Skálda 183.

saman-neyta, t, = samneyta, K.Á. 226.

saman-safna, að, to gather together: reflex, to come together.

saman-safnanligr, adj. collective, Skálda 191.

saman-samnaðr, m. a gathering together, Sturl. i. 156 C.

saman-setning, f. composition, Skálda 177.

saman-skrifa, að, to compose, write, Landn. (App.)

sam-arfi, a, m. a co-heir.

sam-band, n. a connexion, Stj. 33, Nj. 49, K.Á. 104, 116, Sks. 611: a league, Nj. 86, Ld. 166, Fms. vii. 280, Mar. passim. sambandsmenn, m. pl. confederates, Stj. 261.

sam-beit, f. a joint-pasture, Grág. ii. 287, Vm. 18, Dipl. iii. 8.

sam-bjóða, bauð, to be equal to, Fb. i. 310; samboðit e-m, worthy of one.

sam-bland, n. a mixing together, intercourse, Fas. i. 411, Bárð. 163, Fms. vi. í 23, Bs. ii. 46.

sam-blanda, að, to blend together, mingle, Bs. ii. 81, El. 13.

sam-blandan, f. = sambland, Stj. 21.

sam-blandinn, part. blended, mixed, Stj. 7, 97, Fas. iii. 113, Eluc. 37.

sam-blása, blés, to conspire, Bs. ii. 72.

sam-blástr, m. a conspiracy, H.E. i. 507, Ann. 1360, Bs. i. 831, ii. 3.

samborgar-maðr, m. a citizen, Stj. 9.

sam-borinn, part. born of the same parents, Stj. 217, Hkr. iii. 146, Fb. i. 78.

sam-breyskingr, m. [brjósk], ‘hotch-potch,’ e.g. fat and lean together.

sam-bróðir, m. a confrére, esp. of friars, Fms. vi. 28, D.N.

sam-brýnn, adj. one whose eyebrows meet above the nose; no evil spirit, it was thought, dared face a man ‘with meeting eyebrows,’ Ísl. Þjóðs.

sam-bundinn, part. joined, strung together, Stj. 602.

sam-burðr, m. a collection, mod. collation, comparison, samburðar-öl, n. a kind of symposium or picnic, to which guests brought their own provisions, Fms. vii. 190, 303, Ó.H. 151, N.G.L. i. 6.

sam-búð, f. a dwelling together, cohabitation, N.G.L. i, Bs. i. 632, Stj. 21, 195, 247.

sam-búnaðr, n. = sambúð, N.G.L. i. 239.

sam-bygð, f. = sambúð, Stj. 367.

sam-býli, n. having a farm in common, sambýlis-maðr, m.

sambæri-ligr, adj. comparable, Barl. 98, 136.

sam-dauði, m. death at the same time; at ykkar verði s., Grett. 144.

sam-dauni, adj. smelling alike; s. við annarra syndir, Hom. 54: hann er orðinn því samdauna, he is come to smell like the rest, only in a bad sense.

sam-dóma, adj. of one mind; verða, vera s., to agree, Lv. 46, Grág. i. 107, N.G.L. i. 124.

sam-dráttr, m. a gathering, Sturl. ii. 191, Stj. 647, Barl. 120.

sam-dreginn, part. lined all over, Fms. ii. 278, vi. 358.

sam-drykkja, u, f. a symposium, Fms. i. 280, Grett. 86 A, Stj. 418.

sam-dægris, adv., or sam-dægrs, Grág. ii. 32, which also is the mod. form; sam-dægnis, O.H.L. 121, N.G.L. i. 159, ii. 501, [dægr, dægn]: within the same dægr (q.v.), Gþl. 140, Fb. ii. 28, Stj. 34, Fs. 153, Grág.

sam-eiga, u, f. joint-possession; sameigu-maðr, a joint-possessor. D.N.

sam-eiginlega, adv. in common, Stj., Mar.

sam-eiginligr, adj. common, Stj. 8, 75, 223, Fms. ii. 226, Skálda 185.

sam-eiginn, adj. common, Stj. 403, Al. 154, Bs. ii. 17, Fms. ii. 199.

sam-eign, f. dealings, conflict, fight, Odd. 14, Grett. 115, Fbr. 161, Fas. i. 424, Fs. 7, 156: communion, Hom. (St.)

sam-eilífr, adj. co-eternal, Greg. 19.

sam-eina, að, to unite: sam-eining, f. unity.

sam-eldi, n. a living together, Hom. 93.

sam-erfð, f. a joint inheritance.

sam-erfingi, a, m. a co-heir, Fms. i. 281, MS. 623. 28, Eluc.

sam-fagna, að, to rejoice with another, Stj. 9, 52, 245, 426.

sam-fagnaðr, m. a rejoicing, Fms. ii. 135.

sam-fallinn, part. fitted, meet, Str. 8.

sam-fang, n. marriage, N.G.L. i. 230.

sam-fara, adj. travelling together, Eb. 306.

sam-fastr, adj. fast together, joined, connected, Stj. 307, Gþl. 459, Fms. iii. 153: sam-fast, adv. continuously; þrjú sumur samföst, Grág. i. 2; sjau daga samfast, 623. 18; mæla samfast við e-n, Ó.H. 71: þeir fóru ekki samfast, Fms. vii. 264; hvárt sem hann liggr samfast eðr eigi, Grág. i. 156; þeir fóru mjök samfast, Fms. viii. 218; róa s., Hkr. ii. 49.

sam-feddr, adj. = samfeðra, N.G.L. i. 186; Ástríð var samfedd við Knút gamla, Fagrsk. 101; frá samfæddum bræðrum, Gþl. 53, 215.

sam-feðri (sam-feðra), adj. having the same father, Fms. iii. 79; bróðir s., systir s., Grág. i. 170; Hkr. iii. 27; af samfeðrum systrum komnir, Gþl. 242; hón var eigi samfeðra við Magnús konung, Fms. vi. 57; hón var samfeðra við Flosa, Nj. 147; eru vit samfeðri bræðr, Fms. ix. 246; systkin hvert samfeðra, N.G.L. i. 48.

sam-félag, n. fellowship, company, Fms. i. 221.

sam-félagi, a, m. a co-partner, Fms. ii. 122, Mar.

sam-fella, u, f. a joint, juncture:—continuity, tvá daga í samfellu.

sam-felldr, part. joined together, composed, Skálda 161, 168: continuous.

sam-felling, f. a joint, Str. 4.

sam-fenginn, part. whole, entire, Grág. ii. 362, Stj. 438, 456, D.N.

sam-fenginn, part. begrimed; eta upp reint eðr samfengit, Post. 42.

sam-ferða, adj. travelling together.

sam-festiliga, adv. jointly, Stj. 60, 246.

sam-festing, f. a fastening together, Stj. 307, Skálda 203.

sam-fjórðungs, adv. within the same quarter, Grág. i. 150.

sam-fleytt, n. adj.; fara s., to travel together, Fms. ix. 382: uninterrupted, in succession, one after another, Fas. ii. 445, Gþl. 180, 284.

sam-flot, n. a fleet sailing together, Fms. vii. 286, 310.

2. a sailing together; hafa, halda s., Fms. i. 153. viii. 213, Eg. 126, Landn. 34.

sam-floti, a, m. = samflot; fram frá samflotanum, Eg. 355; halda, hafa samflota, Dropl. 5, Grett. 86.

sam-fundr, m. a meeting, interview, Sks. 277.

sam-fylgð, f. fellowship, accompaniment.

sam-fylliligr, adj. complete, Skálda 178.

sam-fæddr, part. = samborinn, Art. 121.

sam-færr, adj. running along with; skip samfært í róðri, Fms. viii. 335: agreeing, ii. 263, Rb. 516, Al. 95, Clar. 131.

sam-för, f., esp. in pl. samfarar, a travelling together, Grág. i. 405: a marriage, mæla til samfara við konu, to court, Fs. 128, Ld. 302; þá varðar fjörbaugs-garð samförin, Grág. i. 309; samför þeirra, Bret.: wedded life, s. þeirra var góð, Ld. 138; hvárt samfarar þeirra væri lengri eða skemri, 132: intercourse, Ísl. ii. 382; vinveittar samfarar, Skálda 166; í samförum öllum, Grett. 165 new Ed., Fs. 121.

sam-ganga, u, f. a ‘going together,’ esp. of different flocks grazing together, Grág. i. 423.

sam-gangr, m. a going together, conflict, fight, Glúm., Edda 42: cohabitation, marriage, 21, Stj. 196; s. hjóna, Grág. i. 277; göra samgang sinn, to marry, Fms. ii. 130, N.G.L. ii. 373, Fas. ii. 400: intercourse, Sturl. ii. 117.

sam-gengt, n. adj.; eiga s., to have a common pasture, Grág. i. 423 B.

sam-geta, gat, to beget with, Barl. 183.

sam-gjarna, adv. equally willingly, Fms. iii. 45.

sam-gleðjast, dep. = samfagna.

sam-greiðsla, u, f. n contribution, N.G.L.

sam-gróa, gröri, to grow fast to, Mar.

sam-hald, n. a holding together, unity, Fms. vi. 286.

sam-haldinn, part. continuous, Bs. ii. 66, 156.

sam-harma, að, to have compassion on, sympathise with, Bs. i. 166, 170.

sam-harman, f. compassion, Mar.

sam-heiti, n. a common name, Edda.

sam-heldi, n. a league, alliance, Fms. v. 104, ix. 344, 395, 401.

sam-henda, u, f., or sam-hending, f. a metre with the same rhymes repeated, e.g. virðandi gefr virðum, Edda (Ht.) 133.

2. in mod. usage it is a kind of memorial verses strung together, e.g. the samhendur of Hallgr. Petrsson in Snót (1866).

sam-hendr, adj. [hending], composed in the metre samhenda, Edda 133.

II. [hönd], harmonious, of two men that work well together.

sam-héraðs, adv. within the same district, Grág. i. 239, Ld. 230.

sam-hlaup, n. a concourse, riot, Rétt.

sam-hlaupa, adj. leaping together, Fb. ii. 235.

sam-hlaupask, dep. to join in a riot, Bs. ii. 67.

sam-hleypi, n. a conspiracy, Thom. 426.

sam-hliða, adj. side by side.

sam-hljóð, n. a consonant, Skálda 162.

sam-hljóða, adj. concordant.

sam-hljóðan, f. consonance, harmony, Skálda 173, Stj. 45.

sam-hljóðandi, part. consonant, Edda 121, Skálda 161.

sam-hljóðr, adj. concordant, Mag. 2.

sam-hringing, f. the pealing with two bells together, the third and last peal before service.

sam-hringja, d, to peal with two or more bells; var samhringt et þríðja sinn, Hom. 69, Bs. i. 847, Mar.

sam-hringja, u, f. a kind of bell, Bs. i. 132.

sam-huga (sam-hugi), adj. of one mind, agreeing, Fms. ii. 137, vi. 263, Grág. i. 377, Fs. 29, Bs. i. 107, Fs. 29.

sam-hugi, a, m. concord, agreement, Fms. iii. 85.

sam-húss, adv. in the same house, Hom. 127.

sam-hvíla, u, f. a common bed, K.Þ.K. 12.

sam-hyggja, hugði; s. e-m, to be of one mind with, agree with: sam-hyggendr, part. pl., Gh. 5, MS. 677. 11.

sami, a, m. conciliation; koma sama á með þeim, to reconcile them, Fær. 127.

2. honour; tapa sama sínum, Fær. 410.

3. a due; fá sinn sama, Fms. vi. 20; sem ek hafða föng á ok þinn var sami til, Barl. 66; þat er ekki sami, ‘tis not beseeming, Fbr. 81 new Ed. sama-staðr, m.; það er góðr samastaðr.

sam-jafn, adj. equal to, Fms. i. 122, vi. 344; ú-s., unequal, Fs. 33.

sam-jafna, að, to compare: reflex, to emulate, Fms. viii. 240, v.l.

sam-jafnan, f. comparison, Hom. (St.), Skálda 185.

sam-jafnanligr, adj. = Lat. comparandus, Skálda 185.

samka, að, [Dan. sanke], to gather, collect, of money, with acc., Stj. 99, v.l., Hom. 151; lætr hann s. féit í einn stað, Bs. ii. 35: with dat., s. penningum, i. 710 (Ed. sumka wrongly): samka upp, to pick up, Hom. 117: reflex, samkask, Barl. 51; see sanka.

sam-kaupa, adj. agreeing in a bargain, Jb. 377.

sam-kenning, f. a common epithet, Skálda 193.

sam-keypi, n. a bargain, Grett. 94 A, Fms. ii. 96, Róm. 134.

sam-koma, u, f. = samkváma, Sks. 171 new Ed., Barl. 196.

sam-kristinn, adj. a fellow Christian, Jb. 361.

sam-krækja, t, to hook together, Finnb. 284.

sam-kund, f. [koma], = samkunda, Gþl. 431, Str. 21, Barl. 36; samkundar-öl, N.G.L. i. 409.

sam-kunda, u, f. a feast, banquet, Am. 1, Sturl. iii. 183, Fms. vi. 441, xi. 109, Finnb. 276, Ó.T. 24, Fb. i. 564, Gþl. 200, Sks. 356, Hom. 16, Greg. 28; samkunda-hús, a banquet-hall, Mar.; fagnaðr, -för, Th. 27, Greg. 29; samkundu vitni, a wedding witness, Js. 62; in old writers always in this sense.

2. mod. a Synagogue, N.T., Vídal. passim.

sam-kváma, u, f. (mod. sam-koma), a meeting, assembly, Grág. i. 165, 456, K.Þ.K. 142, Fms. ii. 225 (of the poor), x. 393 (of a wedding), Sks. 785: a collision, Skálda 173.

compds:

samkvámu-lag, n. an agreement, Jb. 361.

samkvámu-maðr, m. a kind of umpire, a member of a meeting, Grág. i. 457, K.Þ.K. 146.

samkvámu-mál, n. a discussion; hann kom seint ok var lokit öllum samkvámumálum, the debate was closed, Lv. 76: a stipulation, afbrigð samkvámumála, Grág. i. 457, 458.

sam-kvæði, n. [kveða], consent, Grág. i. 2, 39, Nj. 233, Fms. v. 700 Þiðr. 183, Ísl. ii. 361.

sam-kvæðr, adj. concordant, Edda 124 (ii. 602).

sam-kvæmd, f. a coincidence, congruity, Edda 325.

sam-kvæmi, n. a meeting, feast.

sam-kvæmiligr, adj. congruous, Stj. 20: meet, due, ú-samkvæmiligr.

sam-kvæmni, f. congruity, agreement; ó-samkvæmni, discordance.

sam-kvæmr, adj. congruous, agreeing, coincident; ó-samkvæmr.

sam-kynja, adj. of the same kind, Stj. 254; ó-samkynja.

sam-kynnis, adv. at the same home, Valla L. 205.

sam-lag, n. a lying together, fellowship, partnership; binda, göra s. sitt, Eg. 9, Fms. i. 214, Stj. 107; s. fjár, Grág. i. 236; taka e-n til samlags, Fms. vi. 183: a share, jöfn samlög, an equal share, Dipl. ii. 1; jörð með öllum gæðum, samlögum ok ítölum, id.

2. cohabitation, matrimony, Fms. xi. 310, Stj. 36; eiga s. við konu, Fms. xi. 385; sauruligt s., vi. 123; hón hafnaði samlagi bónda síns, 656 B. 8, Fas. iii. 61; nauðga henni til samlags, Fms. i. 225; hjúskapar s., Stj. 426.

3. communion; í samlagi Kristinna manna, Fms. x. 242; veitir Guð þeim s. engla sinna ok allra heilagra, 656 C. 34; í samlagi góðra manna, Fs. 54; biðja samlags, 120; eðr hvert s. hefir ljósið við myrkrin, 2 Cor. vi. 14.

sam-laga, að, to join, unite, Stj. 573, Fms. ii. 241: reflex. to join oneself to, 41: in mod. usage, to assimilate.

sam-laga, u, f. a laying of ships together for battle; blása skipi til samlögu, Fms. ii. 306, viii. 135.

sam-lagari, a, m. a companion. Mar.

sam-lagning, f. [leggja], addition, (mathem.)

sam-landi, a, m. a fellow-countryman, Fms. i. 275, vii. 33.

sam-leggja, lagði; s. sér konu, to cohabit, Stj.

sam-leið, f., in the phrase, eiga s., to travel in the same direction, so as to be able to join, Jb. 13.

sam-lendr, adj. living in the same country; Gizurr var eigi s. þá er faðir hans andaðisk, Bs. i. 66; ef þeir væri samlendir, if they happened to live in the same country, Fms. v. 314; ef þeir lifa ok eru samlendir, Grág. ii. 126, Bjarn. 5, Ísl. ii. 386, Eg. 60: a fellow-countryman, Germ. lands-mann, þú ert þeim s., Fms. i. 284; hinn nánasti niðr s. ok arfgengr, Grág. ii. 67, cp. the pun in Ld. ch. 59, 65.

sam-lengd, f. = jafnlengd, K.Þ.K. 42.

sam-lið, n. a party, Thom. 435.

sam-litr, adj. of the same colour, Lv. 29.

sam-líking, f. comparison.

sam-líkja, t, to compare: reflex. to imitate, emulate, Stj.: pass. to be compared with.

sam-líkr, adj. like, resembling one another, Rd. 255, Karl. 308.

sam-líming, f. conglutination, Skálda.

sam-lokur, f. pl. a pair of shells fastened together.

sam-lyndi, f. concord, oneness of mind.

sam-lyndr, adj. of one mind, Fms. vii. 140, Blas. 44, Bs. ii. 75.

sam-lægis, adv. side by side, in the same berth, of ships, D.N.

sam-læti, n., in the phrase, göra e-m e-ð til samlætis, to make one of a company.

sam-mála, adj. agreeing: in the allit. phrase, sáttir ok s., Grág. ii. 171, Ísl. ii. 381, Grett. 165 new Ed.

sam-máttugr (sam-máttuligr), adj. sharing in power, Barl. 28, 100, 113.

sam-mæðr (sam-mæddr), adj. of the same mother, Nj. 2, Landn. 272, Gþl. 243, Fagrsk. 101, Stj. 188; cp. samfeðr.

sam-mæðra (sam-mæðri), adj. = sammæðr, N.G.L. i. 185, Grág. i. 170, Fms. v. 93, vii. 177, Landn. 88.

sam-mælask, t, dep., in the phrase, s. á e-t, to be of one mind in a matter, to agree in a thing, Nj. 86: þeir sögðusk hafa sammælzk á þat, at …, Fs. 128: to fix an interview, í þat sama rjóðr sem þau höfðu sammælzk, Fas. ii. 201.

sam-mæli, n. an agreement, Bs. i. 773, Finnb. 220, Rétt. 73, D.N.

samna, að, also spelt safna, and so in mod. usage, [saman; cp. Germ. sammeln], to gather, collect, with dat., and so in mod. usage; samna Niflungum, Akv. 17; s. liði, Eg. 9; s. herliði, 10; s. her, Fms. i. 12; s. geldfé, Eg. 740, 741; þeir söfnuðu at sér mönnum, Nj. 23; var víðar safnat, Eg. 32: metaph., samna skrökvi, to put together slander, Lex. Poët.: with acc., samna mikinn her, Fms. x. 337; s. saman mikit fólk, 289; s. lið nakkvat, xi. 27; hann samnar þat ok saman dregr, Stj. 99; saman samnandi týndar þjóðir, 402.

II. reflex. to gather together; þeir samnaðusk saman, Fms. i. 136; söfnuðusk þeir saman, Eg. 59; honum samnask útöluligr herr, Al. 17; þá er Páli þótti safnask (increase) fjárhlutr sá, Bs. i. 135.

samnaðr, safnaðr, söfnuðr, m. a gathering, host; göra samnað, to gather men, Fms. ix. 359, v.l.; rjúfa samnað, Eg. 58; kom þar safnaðr nokkurr móti honum, Fms. vi. 406; var þar fyrir samnaðr ok herhlaup, Ó.H. 88; samnaðar-öl, samburðar-öl, Ó.T. 24; liggja í safnaði, Fms. vii. 294, x. 344; safnaðar maðr. Fas. ii. 480.

2. a congregation; er hann tekinn í bræðra samnað, Mar.; berr svá til at nokkurr af samnaðinum görir confessionem, id.: in mod. usage söfnuðr, but gen. safnaðar, eccl. a congregation, worshippers, N.T., Vídal. passim.

sam-nafni, a, m. a namesake, Sighvat, Finnb. 350.

samnan, f. a gathering, Stj. 52, Hom. 140.

sam-netjaðr, part. caught in the same net, Thom. 407.

sam-neyta, t; s. e-m, to sit at table, have intercourse with, Mar., K.Á. 222, 224, 228, Fms. i. 272; hvárigir vildu öðrum s. Kristnir menn eða heiðnir, Bs. i. 41; s. bannsettum mönnum, 490; s. við e-n, id., 489.

sam-neyti, n. communion, intercourse, Hom. 141, Bs. i. 490, Eg, 265; kristilegt s., Fms. xi. 442; s. heilagra, the communion of saints, Hom. 100, in the Creed, passim: participation, Grág. i. 70.

sam-neyting, f. a holding intercourse with, Bs. i. 490.

sam-neyzla, u, f. = samneyting, Anecd. 26.

samning, f. [semja], an agreement, treaty, Sturl. ii. 173; samningar-maðr, a trusty man, one true to his word, Ld. 116.

samningr, m. a mediation, Fær. 244: an agreement, Fb. i. 512, H.E. i. 406: of a written deed, Bs, i. 735, and in mod. usage.

samn-róf, n. a congregation, Edda 108.

sam-okan, f. to express the gramm. term conjugation, Skálda 185.

sam-pínask, d, to have compassion upon, H.E. i. 410, Bs. i. 238.

sam-píning, f. compassion, Th. 25, Stj. 155, Bs. ii. 90.

SAMR, adj., söm, samt. The definite weak form (sami, sama, sama, pl. sömu) has so far prevailed that the indefinite form chiefly remains in peculiar phrases, but not throughout the cases, gen. sams, sams dæmi, Am. 21; sams misscris, Gkv. i. 9; sams konar (but rare); sams héraðs, Grág. i. 92. 151: dat. sing. fem. samri (með samri grein), Dipl. v. 21: acc. sing. fem. sama, in the phrase, í sama sæing, see below: plur. samir, Bs. ii. 41; söm laun, Clar.: neut. samt, samt lag, Fms. xi. 55; but esp. as adverb, see below: but the acc. sing. masc. saman, acc. pl. sama, samar, gen. samra scarcely occur: even at the present day the indef. nom.is used only in peculiar phrases, thus náttúran er söm að sjá, Eggert; samr og jafn; so also in the instances where samr means agreeing, the indef. form only is used: [in Ulf. only the indef. form remains, sama = ὁ αὐτός; Dan.-Swed. samma; Engl. same; Old Engl. (and in Spenser) sam; but not in A.S.; same in English is therefore a borrowed Norse word, see Grimm’s Gramm. iii. 4, 5, and Mr. Earle’s Philol. of the Engl. Tongue; akin are Lat. simul and similis, Gr. ἄμα and ὁμοιος.]

B. The same; the def. form is used both with and without the preceding article (inn in it); enna sömu, Grág. i. 92; í sama húsi, 329; ens sama konar, Skálda 165; þat sama. Fms. xi. 68; varð honum opt sama á munni, Fas. iii. 198; í sama stað, Fms. x. 132; sami ok í kveld, Grett. 98 A; sá er maðr enn sami, Fbr. 28; hann var samr í boðum sínum, the same, unaltered, Sturl. ii. 254; með samri grein, likewise, Dipl. v. 21; komask í samt lag, to become as before, Fms. xi. 55; svá fór sem samt sé, it turned out the same way, Fas. i. 128; enn er samt sem fyrra dag, Fms. vii. 146; enn er samt um viðrnefnit, ii. 51; samr hiti er þar jafnan, Al. 50; söm erfiðis-laun, Clar.; samir á svörum, Bs. ii. 41; at sömu, likewise, all the same, Hom. 70, Gþl. 405; it sama, the same, likewise, Hom. 27, 75, Vþm. 20, Gm. 15; svá it sama, Ísl. ii. 341: with dat., kom Guðrún eigi síðan í sama rekkju Ólafi, Hkr. i. 275; hvíla í sama sæing konu, to cohabit, Grág. i. 329; kom hón aldri í sama sæing Arngrími, she forsook him, never shared bed with him afterwards, Glúm. 374; í sama húsi konu þeirri, Grág. i. 314; maðr er moldu samr, Sól. 47.

II. agreeing, willing, of one mind; sem sex skynsamir menn verða samir á, Gþl. 464; áðr hón telisk söm at ljá vápn, Fsm. 31; ek em samr at semja sverða leik, Draum.; seggr varð samr at þiggja bætr, Sturl. (in a verse); hann var samr um yðra ferð, Fb. i. 19; ek hefi verit ávalt úsamr (unwilling) at eiga hlut í stórmálum, Sturl. iii. 7; samr á sáttir, to have a mind to peace, Jd. 23: worthy, slíkt em ek samr at ræða of þik, Líkn. 47; ú-samr e-s, averse to, Merl. 2. 2; hjálm-s., behelmed, Lex. Poët.

III. samt, adv. continuously, together; viku alla í samt, Clem. 48; átta-tigi daga í samt, Bret. 50; fjórum sinnum í samt, Rb. 568; sjau vetr um samt, Sks. 113 B: allir samt, all together, Fms. ii. 261, [Old Engl. alle samen]; öll samt, 656 A. i. 2; öllum samt, Fms. i. 15; allt samt fjöri-tigir ok átta, Dipl. v. 18; báðir samt, bæði samt. Nj. 111, Ísl. ii. 213 (v.l.), Fms. ii. 49; einn samt, alone, ix. 25, (Germ. einsam); fyrir sjóninni einni samt, Edda 28: yet, all the same, Fas. i. 443 (paper MS.), freq. in mod. usage = Germ. zwar.

C. -samr, -samligr, as inflex. suffix. like Engl. -some, as in gladsome, etc., see Gramm. p. xxxiii. (col. 2. VI.)

sam-ráða, adj. of one counsel, united, Bragi, Elne. 39, Fms. iii. 118, Stj. 550.

sam-ráðit, part.; hafa s. e-t, to take counsel together, Ísl. ii. 344.

sam-reið, f. a riding together, 655 xxv. 2.

sam-reki, a, m. a common jetsum, Grág. ii. 365, Vm. 156, 159.

sam-rekkja, t, to share a bed with, Fms. ix. 230, Clar.

sam-rennandi, part. running together, Rb. 232.

sam-rétti, n. a using folds, pastures (rétt) together, N.G.L. iii. 35, 36.

sam-riddari, a, m. a fellow knight, 623. 32, Róm. 116.

sam-ríkja, t, to rule in common with, Fær. 137.

sam-rýndr, adj. [rún], intimate, friendly.

sam-ræði, n. confidence, Sks. 358, Str.

II. carnal intercourse, Hkr. i. 102, Stj. 318, 540.

sam-ræður, f. pl. conversation, Barl. 93, freq. in mod. usage.

sam-sáttr, adj. concordant, Landn. 333, Sks. 300.

sam-setja, t, to connect, Skálda 167, Bs. ii. 111; samsett tala, a compound figure, Alg. 356: to compose, of writing, Fb. iii. 248, Stj. 59, Vm. 123.

sam-setning, f. composition, Skálda 174.

sam-siði, qs. samsinni, a, m. a companion, Stj. 51.

sam-sinna, t, with dat. to consent.

sam-sinni, n. company, fellowship, Hom. (St.), Stj. 521; ok flýði allt s. þeirra, 655 x. 1: observance, hlýðni ok s., 677. 4: consent, (mod.)

sam-síða, adj. = samhliða.

sam-skapa, adj. of one mind, Sturl, i. 94, v.l.

sam-skara, að, [skör], to join boards; skipit varð mjök samskarat uni botninn, Fms. viii. 196; see skara.

sam-skipa, adj. sailing in the same ship, Grág. i. 216, Fbr. 53.

sam-skipti, n. dealings, intercourse, (mod.)

sam-skulda, adj. balancing, of accounts; það er s., making accounts equal, Fms. ii. 246, Fas. iii. 86.

sam-slags, adv. of the same kind, (mod.)

sams-maðr, m. [samr B.II.], a peaceful man, Ó.H. 92.

sam-snæða, d, = samneyta, Post. 46.

sam-stafa, u, f. a syllable, Edda (Ht.) 120, Skálda 174, 178.

sam-stafan, sam-stöfun, f. = samstafa, Skálda 167, Edda 120.

sam-stafligr, adj. belonging to a syllable, Skálda 180.

sam-staft, n. adj. all of one burden; mjök mun þér s. þykkja, þvíat ek mun einn veg alla ráða, Ld. 128.

sam-stilla, t, to tune together, of chords.

sam-stundis (sam-stundar, D.N.), adv. at the same moment, Fms. v. 168.

sam-suða, u, f. fusion, of metals.

sam-sumars, adv. in the same summer, Nj. 251, Korm. 160, Fs. 75, Eb. 52 new Ed., Grett. 156.

sam-svara, að, to answer, (mod.)

sam-svarning, f. a conspiracy, Róm. 341, 348.

sam-sveit, f. a common country. Mar.

sam-sveit, f. a communion, Thom. 490.

sam-systkin, n. pl. = systkyn, D.N. ii. 807.

sam-særi, m. [sverja], a conspiracy. samsæris-maðr, m. a conspirator.

sam-sæti, n. a sitting down together; taka s., to sit down at a feast, Fms. ii. 261, Stj. 460; veita mér s. (to entertain me) at sjálfs síns borði, 539:an assembly, entertainment, í svá góðu s., in such a good ‘set,’in such good company, Sd. 151; staddr í s., Sks. 370.

compds:

samsætis-drykkja, u, f. a banquet, Sks. 558.

samsætis-menn, m. pl.bench-fellows, Sks. 366, 367.

sam-sætt, f. a compromise, convention, H.E. i. 396.

sam-sætta, t, to reconcile, Barl.: reflex., D.N.

sam-tak, n. a united effort, pulling together; hafa s. at e-n, Ísl. ii. 106: esp. in plur., samtök, hafa samtök móti e-m, H.E. i. 433.

sam-taka, tók, to do in common, N.G.L. i. 448; s. e-t með sér, Stj. 258, 439.

sam-taka, u, f. the collection of a tax, D.N. ii. 263.

sam-taka, adj. pulling together; verða s.

sam-tal, n. a colloquy, interview, Stj. 129, Fms. vi. 226, Bs. i. 736 Barl. 93: a counting together, 99: gen. sam-tals, adv. altogether, in sum.

sam-telja, talði, to count together, Hom. (St.)

sam-tempra, að, to moderate, Bs., Mar.: sam-tempran, f., Bs. ii. 61.

sam-tenging, f. a connection, Rb. 168, Sks. 51, Skálda 180, 183.

sam-tengja, d, to knit together, join, Fms. iii. 163, Rb. 166, K.Á. 20, 102, 114, Blas. 47: pass., Stj. 34, Hom. 141, Greg. 31.

sam-tíða, adj. contemporary, with dat., 625. 94, Fas. i. 413, Bs. i. 127, 619, ii. 104, Skálda 201; þeir vóru allir s., Fs. 124; margar sögur verða hér s., Sturl. i. 106.

sam-tíðis, adv. = samtíða, Fas. ii. 459, Fs. 28.

sam-tíma, að, = samtíða, Bs. ii. 27.

sam-tíningr, m. pickings.

sam-tvinna, að, to twist together.

sam-týni, n. [tún], the line of a common fence, common boundary, Dipl. v. 19.

sam-týnis, adv. abutting on, adjoining, metaphor from fields with a common fence (tún); liggja s., to lie together, of land, Gþl. 356, 357; sitja s. við e-n, cp. Engl. ‘to live next door,’ Ld. 246, Rd. 285, Eb. 86; fæðask upp s., Eg. 729 (samtýmis in the Ed. is a misprint); þat var s. við bæ Kálfs, Bjarn. 39.

sam-veldi, n. joint authority, rule, Fms. x. 310, 311, xi. 312, Rb. 400, Stj. 314, Fas. i., 190, Sks. 340.

sam-vera, u, f. a living together, community, Stj. 1, K.Á. 132.

sam-verkan, f. co-operation.

Sam-verskr, adj. Samaritan, Ant. R. ii. 417, N.T., Vídal.

sam-viðan, f. a foresting together, wood gathering, Vm. 60.

sam-vinna, u, f. a working together.

sam-vinnandi, part. working together, Stj. 198, 467, K.Á. 228, Fms. xi. 310.

sam-vinnari, a, m. = samvinnandi, Skálda 204.

sam-virða, ð, to estimate equal in worth, compare, Fms. x. 338. Stj. 25, 83.

sam-virðiligr, adj. of like value, Th. 18.

sam-virðing, f. full value, Stj. 156, Mar.

sam-vist, f. a living together, Fms. xi. 424, Grett. 162, Gþl. 227.

sam-vista, u, f. = samvist; á málstefnum ok öllum góðum samvistum, meetings, Sks. 274; mun nú skilja várar samvistur (samvistu), Fas. i. 375, Fs. 80, Ld. 286, Fms. vi. 226; ekki bregðr okkarri samvistu, 59; nálægr at líkams samvistu, Fms. iii. 63.; samvistur syndugra, Hom. 105; þá varðar honum eigi við lög s. við skógarmann, Grág. i. 73, 138; vera samvistum með e-m, N.G.L. i. 155:of wedded life, nýtti Hrafn lítið af samvistum við hana, Ísl. ii. 250; ok er þeirra s. fálig, Fas. i. 209; kallaði miklu betri þeirra samvistu en at hón ætti svá gamlan mann, 50; hón hafði fengið barngetnað af þeirra samvistu, Stj. 514. samvistu-maðr, m. a companion, 677. 11.

sam-vista, adj.; vera s. við e-n, to dwell among, Stj. 318.

sam-vistiligr, adj. attached, Stj. 495.

sam-vit, n. [Swed. sam-veta], the conscience, H.E. i. 561.

2. consciousness; heill at samviti, Munk. 39.

sam-vitandi, part. cognisant of, privy to, Fms. viii. 280, xi. 241, Fbr. 34 new Ed.

sam-vizka, u, f. the conscience, Gþl. 7, K.Á. 202, Fms. i. 141, Dipl. ii. 19, Barl. 85, Bs. ii. 118, freq. in mod. usage, N.T., Pass., Vídal.

2. consciousness; heill at samvizku, krankr at líkama, Munk. 49; heill at líkama ok samvizku, Dipl. iv. S. samvizku-lauss, adj. (samvizku-leysi, n.), without conscience, cruel.

sam-vægja, ð, to yield mutually, Stj. 384: to be of equal weight, match, samvægja e-m, Fb. i. 521.

sam-værr, adj. living in peace together; sáttir ok samværir, Grág. ii. 169.

sam-þinga, adj. = samþingi, Fms. viii. 173.

sam-þingendr, part. pl. members of the same district, N.G.L. i. 21.

sam-þingi (sam-þinga), adj. from the same jurisdiction (district); þann mann er samþingi er við hann, Grág. i. 102, 114; þess héraðs er samþinga er, 256; ef þeir eru s., 84.

sam-þingi, n. a common jurisdiction. samþingis-goðar, m. pl., the three priests (goði) within the same district (þing) were so called, Grág. i. 24, 116, Nj. 214, Glúm. 386; see goði.

sam-þjónn, m. a fellow-servant.

sam-þræll, m. a fellow-thrall, Hom. 38.

sam-þykki, n. consent, oneness, concord; opp. to sundr-þykki, þat er vili várr bónda ok s., Fms. i. 34, 220; með einu s., with one consent, Ó.H. 88; brátt görðusk greinir um s. konunganna, Fms. vi. 185; vant var at gæta til samþykkis þeirra, 220.

sam-þykkiliga, adv. unanimously, H.E. i. 528, Th. 12, 25, Str. 54.

sam-þykkiligr, adj. consenting, Bs. i.

sam-þykkja, t, to consent to; s. e-t, Nj. 150, Gþl. 41, Stj. 254:also with dat., Fms. xi. 265, MS. 623. 29, K.Á. 134; s. með e-m, to agree with, Fms. vii. 305.

2. reflex. to consent to, Ld. 22, Fms. vi. 177; s. e-m, 623. 29.

3. to reconcile, Barl., Hom. 67, 82, Ann. Nord. Oldk. 1848, p. 372: recipr. to come to terms with one another, H.E. i. 247.

sam-þykkja, u, f. = samþykkt, Fr.

sam-þykkr, adj. agreeing, at peace with one, opp. to sundrþykkr, Fms. vii. 150, Ld. 38: consenting, s. e-u or e-m, or s. við e-n, Str. 77: vertú snarliga s. þínum mótstöðu-manni, Matth. v. 25.

sam-þykkt, f. consent, agreement, K.Á. 112, 200, Dipl. ii. 8, Mar.; samþykktar bréf, a contract, Dipl. iii. 5.

sam-þýðask, d, dep. to associate with; s. við e-n, Pr. 90.

sand-flúðir, f. pl., see flúð.

sandi, a, m. a nickname, Fms. x.

SANDR, m. [common to all Teut. languages, except that Ulf. renders ἄμμος by malma]:—sand; sandr né sær, Vsp. 3; sandi orpinn, Grág. i. 354; sandi ausinn, Orkn. (in a verse); fúna í sandi, Ó.H. 229; Auðr var grafin í sand þar sem flæðr gékk yfir, Fms. i. 248: the phrase, kasta sandi í augu e-m, to throw dust in one’s eyes. Band. (in a verse):the sea-shore, skip koma at sandi, Hkv. 1. 48; lítilla sanda, Hm.; á sandinum, fyrir sandi, reka upp í sand, and so on, freq. in old and mod. usage; fjöru-sandr, beach sand; ægi-sandr, q.v.:—also of the sand from volcanoes, eldr kom upp ór Heklu-felli … bar norðr yfir landit sand svá þykkvan … meðan niðr rigndi sandinum, … huldi svá alla jörðina af sandinum, annan dag eptir fauk svá sandrinn, at …, Bs.i. 804, passim.

2. in plur. sand-banks, sandy ground; eru þar smáir sandar allt með sjó, Eg. 141; sandar, öraefi ok brim, Hkr. i. 229; riðu þeir austr yfir sanda, Nj. 114; um sandana víða, Fs. 157:poët. the sea is called sand-himinn, sand-men, sand-heimr, Lex. Poët.

II. freq. in local names, Sandr and Sandar, Sand-á, Sand-fell, Sand-nes, Sand-brekka, Sand-dalr, Sand-eyrr, Sand-gil, Sand-hólar, Sand-lækr, Sand-vík; whence Sand-fellingar, Sand-víkingar, m. pl.the men from S.: Sandhóla-ferja, u, f. the ferry of S., Landn.

Gen. sands and sanns (Lat. veri) are sounded alike, hence the pun or riddle, Mart er smátt í vetling manns, | gettu sanns (guess sand or guess right), þó þú verðir í allan dag þá geturð’ aldrei hans.

B. Compds:

sand-bakki, a, m. a sand bank, -hill, Bs. i. 287.

sand-bára, u, f. a sand-wave, Al. 51.

sand-brekka, u, f. [Dan. sand brink], a sand-ridge, sharp-edged sand-hill, Grett. 133 A.

sand-fall, sand-fok, n. a fall of sand from a volcano, Ann. 1300, Al. 50.

sand-fönn, f. a sand-drift, Róm. 236.

sand-haf, n. [Dan. sandhav], a ‘sand-ocean’ desert, Al. 50.

sand-hafri, a, m. ‘sand-oats’ = melr, q.v.: as a nickname, Fms. ix. 370.

sand-hóll, m. a sand-hill, Karl. 241, Pr. 201.

sand-hverfa, u, f. a sand-flounder, a fish, Edda (Gl.)

sand-klyptir, f. pl. ‘sand-clefts,’ a local name, Sturl. i. 41.

sand-korn, n. a grain of sand, Sturl. (in a verse).

sand-kváma, u, f. = sandfall, Ann.

Sand-leið, f. a way through the desert Sand in Icel., the present Sprengi-sandr, Stóri-sandr, Rd. 244.

sand-ló, f. a bird, the sanderling (see sendlingr), Eggert Itin.

sand-lægja, u, f. a kind of whale, Edda (Gl.)

sand-melr, m. a sand-hillock, Landn. 77, Ó.H. 226.

sand-migr, m. a kind of shell, mya truncata, Björn.

sand-möl, f. gravel, Fs. 143.

sand-síli, n. a kind of herring.

sand-stör, f., botan. bent grass, carex arenaria.

sand-sumar, sand-vetr, m. a sand-summer, sand-winter, so called from volcanic eruptions, Sturl. ii. 93, 128.

sand-torfa, u, f. a sandy sod, Landn. 101.

sand-víðir, m., botan. ‘sand-withy’ salix arenaria.

sand-þúfa, u, f. a sand-mound, Grett. 156.

sand-yrja, u, f. a quicksand, Safn i. 78.

sangr, adj. singed, burnt, of porridge, freq. in mod. usage.

sanka, að, = samka, Barl. 37, 206.

sanna, að, [Goth. sunjon; Dan. sande], to prove, make good, affirm; sannaði annarr en annarr synjaði, some affirmed, some said no, Ilkr. ii. 216; seg þat satt vera er þú hefir sannat, 645. 61; þann órskurð sem vér höfum sinnt ok sannat, Stj. 3; þ:at finnsk í frásögn Ara ins fróða, ok eru þeir fleiri er þat sanna, at …, Fms. x. 275, þat skal nú sanna (to shew) hversu þeir telja, id.:—s. e-u á e-u, to convict one of; aldri varð því enn á mik sannat, at ek væra falsari, ix. 262: sanna e-t á hendr e-m, to prove it against one; þeir sönnuðu þat honum á hendr, 625. 91, Al. 24; þá sannar hann sér skuld á hendi, N.G.L. i. 23; þá sannar hann sér stuld á hendr, 83; sönnuðu þeir þat mörgum orðum, 96; sanna e-t með eiði, Nj. 235, Dipl. ii. 16; s. með jarteinum, Fms. vi. 64; sanna frændsemis-töku, Grág. i. 28; sanna ek þat með þér, Sks. 64; þeir gátu enga sök sannaða, 656 C. 19; sanna mál e-s, Fms. vii. 230; þat sanna þ:ær tvær jarteinir, Blas. 40; láta sanna at dómi dauða þess er erlendr var, Grág. i. 190; sannat hefir Kjartan orðs-kviðinn, at hátíðir eru til heilla beztar, K. has made good the old saying, Ld. 176:sanna e-n at e-u, to bring guilt home to one; eða sanna þá at því máli, to convict one, Lv. 77.

II. reflex. to prove true, hold good, turn out: mí mun þat sannask es ek sagða þér, Nj. 6: at þat mundi sannask er faðir hans hafði mælt, Eg. 227; myndi þat sanuask ef Arinbjörn væri hér í landi, at vér myndim, 484:láta á sannask, to let it be proved by oneself, to confess; nú lét hann á sannask fyrir Vermundi, at hann var valdr sauða-tökunnar, Rd. 243; hann lét á sannask, at hann myndi eigi sjálfr svá miklu orkat hafa, Fb. i. 523.

sanna, u, f., only used in plur. sönnur, proofs, evidence; hann vann þar at margar sönnur, at …, Fms. ii. 282; hann bauð til þess sönnur, x. 418; finna sönnur á máli sínu (færa sönnur á e-ð). Band. 37 new Ed., Fb. ii. 23.

sannaðr, m., in sannaðar-maðr, m. [cp. Dan. sande-mænd, ‘veridici’]:—a law term, a ‘sooth-man,’ ‘oath-helper,’ in court; e.g. in the Fifth Court, each party had to be backed by two ‘sooth-men,’ who on oath testified to the truth of the evidence and the pleadings; it is defined in Grág. Þingsk. þ. ch. 46, 47 (Kb.); sannaðar-menn skulu eiða vinna …, skal svá sannaðarmann vanda at frændsemi við aðilja at þeir sé firnari en næsta bræðra, Grág. (St.) i. 31; ef hann hefir eigi sannaðarmenn, þá skal hann kveðja heimilis-búa sína fimm, hvárt sá væri þar veginn eðr eigi, Kb. i. 189; hann skal hafa sannaðarmenn tvá, þeir skolu þat leggja undir þegnskap sinn, at sú er frændsemis tala rétt ok sönn, ii. 11. sannaðar-vitni, n. the witness of a ‘sooth-man,’ N.G.L. i. 87.

sannan or sönnun, f. a proof, argument, Edda 127, MS. 655 ix. B. 2; til sönnunar síns máls, Fas. ii. 533, freq. in mod. usage: an assertion, confirmation, Stj. 3.

compds:

sönnunar-dæmi, sönnunar-mark, n. evidence, Greg. 73, Stj. 203.

sönnunar-maðr, m. = sannaðarmaðr, Grág. ii. 409, Nj. 241; hafa sönnunarmann sögu sinnar, Rd. 238.

sannanar-orð, adj. an epithet, Edda (Ht.) 122.

sönnunar-vitni, n. = sannaðarvitni, Eg. 344, v.l.

sannar-liga, adv. verily.

sannar-ligr, adj. very true, freq. in mod. usage.

sann-fregit, sann-frétt, part.; hafa s., to have true intelligence of, Str. 38, Bær. 15, Hallfred.

sann-fróðr, adj. truly informed, well-informed, ÓH. (pref.), Fms. ix. 253, 465, xi. 120, 280, Sks. 194; sannfróðar bækr, Stj. 47.

sann-fræðask, d, to be truly informed, Str. 29.

sann-fræði, n. true information, Sks. 149.

sann-færa, ð, to convince: sann-færing, f. conviction.

sann-getall, adj. guessing true, Gm. 46.

sann-girni, f. equity, fairness.

sann-gjarn, adj. fair, equitable, Barl. 10, passim in mod. usage, sanngjarn-ligr, adj. (sanngjarn-liga, adv.), fair.

sann-göfugr, adj. truly noble, Bs. i. 134.

sann-görr, adj. true as fact, Ýt., Cod. Fris., cp. sjall-gætr.

sann-heilagr, adj. truly saintly, Bs. i. 84, Fms. vii. 40, Ó.H. 227.

sannindi, n. pl. (sing., Sks. 500, 505, 570, Hom. 117, but rare), sannendi, sannyndi, sooth, truth, verity; með sannendum, for sooth, K.Á. 200; með sannindum at segja, Ísl. ii. 201; vita með sannindum, to know for sooth, Fms. ii. 260; er þat sagt með miklum sannindum, Ísl. ii. 344; ef hann vill heldr trúa lygi en sannindum ok einurð, Eg. 63; manndómr ok s., Fms. ix. 333; unna e-m sanninda um e-t, to give one his due, viii. 149; flytja mál af skynsemi ok sannindum, ix. 451.

2. an evidence, proof; engi önnur sannindi hafa menn til þess, Eb. 332; vér sám ok vissum fyrir full s., with full certainty, Dipl. ii. 16; en vita hver s. til eru, af þeim er þér kennit málit, Lv. 77; nú er þat meirr til sanninda þessa fundar, as a token of this battle, Fs. 18; en þó þykki mér þat merkiligast til sanninda, er berum orðum er sagt á kvæðum … ef eigi væri kvæði bæði ný ok forn, þau er menn tæki þar af s. fræðinnar, proof of, Ó.H. (pref.); með sannindum, Sks. 593; görit sem yðr finnask s. til, Eg. 66; sem honum þætti þar engin s. til, 39; innti hann upp hver s. hann hafði í tilkalli fjár þess, 341; þeir gengu þar til er dómrinn sat, at flytja fram s. sín, 340.

compds:

sanninda-maðr, m. a truthful man, Hkr. i. 72.

sanninda-samliga, adv. truthfully, Sks. 495 C.

sanninda-sögn, f. true intelligence, Edda (pref.)

sannindis-umræða, u, f. a fair discussion, Gþl. 57, Jb. 42.

sann-kallaðr, part. truly called. Fas. iii. 106.

sann-kenna, d, to call a thing by its right name; at styðja, reka, eðr sannkenna, Edda (Ht.): part. convicted of, s. at svikum, Al. 124.

sann-kenning, f. a poët. term, a kind of epithet, Edda 108; þat er s. ‘hörð’ egg, en ‘hvatir’ menn, 122, cp. Skálda 194.

sann-leikr, m., or sann-leiki, a, m.; in nom. and gen. the strong form prevails, in dat. and acc. the weak; thus in the Icel. N.T., the received text of 1644:

α. weak form, nom. sannleiki, 2 Cor. vii. 14; gen. sannleika, sannleikans, John i. 14, Rom. ii. 20, xv. 8, 1 Cor. v. 8, 2 Cor. iv. 2, 1 Pet. i. 22, 1 John v. 6, 2 John 2: dat. and acc. sannleika, sannleikann, sannleikanum, John v. 33, viii. 32, 40, 44, 45, xvii. 19, xviii. 37, Rom. i. 18, 25, ii. 8, 2 Cor. xiii. 8, Gal. iii. 1, iv. 16, Ephes. iv. 15, 2 Thess. ii. 12, 1 Tim. ii. 7, 2 Tim. ii. 18, 25, James iii. 14, v. 19, 1 John ii. 21, 2 John 1, 3 John 3; í sannleika, Mark xii 32, N.T. passim.

β. strong decl., nom. sannleikr, samileikrinn. John i. 17, viii. 32, xiv. 6, Rom. iii. 7, 2 Cor. vii. 14, xi. 10, Gal. ii. 5, Ephes. v. 9, 1 John i. 8, ii. 4: gen. sannleiks, sannleiksins, John xvi. 13, 2 Thess. ii. 10, 13, 1 Tim. ii. 4, iii. 15, Tit. i. 1, Hebr. x. 26, 1 Pet. i. 22, 2 Pet. ii. 2, 1 John iv. 6, 3 John 8: acc. sannleik, sannleikinn, Rom. ix. 1, 1 Tim. ii. 7, John viii. 32, 46, xvi. 7, 2 Cor. xii. 6, Gal. ii. 14, 2 Tim. ii. 25, 1 John i. 6, ii. 21, 2 John 1: dat. sannleik, sannleiknum, 1 Tim. vi. 5, 2 Tim. iii. 8, iv. 4, Tit. i. 14, 1 John iii. 19, 3 John 3.

B. Truth; sannleikrinn, Edda (pref.); Guð er sannleikr, K.Á. 200; taka fyrir sannleik, Fms. ix. 424: í sannleika, in truth, Rb. 362: the saying, sannleikanum verðr hverr sárreiðastr; sannleiks-gata, sannleiks-ást, sannleiks-elska, sannleiks-hatr, H.E. i. 510, Al. 106, Stj., Vídal.

sann-lifa, ð. to live, Fb. i. 513.

sann-liga, adv. verily, Fs. 93, Fær. 189, Fms. i. 113, vi. 20, ix. 249, xi. 260, Barl. 66, N.T., Pass., Vídal. passim.

sann-ligr, adj. likely to be true, probable, Sks. 555, Fms. vi. 94, ix. 463, Band. 18 new Ed.; þykkir sú saga sannligust, Bret. 88, 98.

2. just, fair, Ó.H. 45, Fær. 125, Eg. 526, Ísl. ii. 135, Fms. vi. 151, 353, vii. 115, ix. 249, 391:fit, meet, proper, x. 379, Sks. 8, 283, Js. 10.

sann-máligr, adj. true speaking, N.G.L. ii. (Hirðskrá).

sann-mæli, n. a true speech, truth, Lv. 52, Ó.H. 232; en þá náðisk s. af mörgum mönnum til Ólafs konungs, 227, Bs. ii. 185; unna e-m sannmælis, to give a fair report, Háv. 38.

sann-mæltr, part. true spoken, Sks. 474; þat er sannmælt, ‘tis spoken truth. Fs. 54.

sann-nefni, n. an appropriate name, Fms. i. 193, vi. 348, xi. 296, Bs. i. 589.

sann-orðr, adj. truthful, Nj. 91, Fms. vii. 226, xi. 297, 326, Bs. i. 42.

sann-prófa, að, to prove for certain, Fms. i. 191, Stj. 571, Gþl. 140.

SANNR, adj., fem. sönn, neut. satt for sannt, Dan. sandt; an older form saðr, as also saðrar, saðri, see introduction to letter N; cp. sannari, sannastr: with suffix satt-na, Bs. i. 469, v.l.: [Goth. sunis is assumed from Ulf. sunjeins = ἀληθής, sunja = ἀλήθεια; A.S. and Hel. sôð; Engl.sooth; O.H.G. sunnis; old Frank, sone; cp. Germ. ver-söhnen, all with a radical u sound, whereas Swed.-Dan. sann, sand; Lat. -sons, -sontis, is the same word; the old Norse law term, sannr at sök, or ú-sannr, eigi sannr at sök, exactly answers to the Lat. law term ‘in-sons’; thus Lat. injuriae insons is literally rendered in Icel. by ‘ú-sannr at sök.’]:—sooth, true; allit., vitni salt ok sært, D.N. ii. 140; sönn saga, Ld. 52; sönn sök, Hm. 119; sannar jarteinir, Eg. 476; segja satt, to say sooth, Vþm. 43, Ld. 194, Eb. 47 new Ed.; hafa e-t fyrir satt, to believe to be true, be convinced of, Nj. 10; eigi er þat satt, Fs. 97; þat er satt, ‘tis true, Bs. i. 469; hverir sannara hafa, Fas. i. 317, N.G.L. i. 40; hann kveðsk sagt hafa sem hann vissi sannast, Ld. 194; it sannasta, Vþm. 42; mála sannast, Ísl. ii. 125:at sönnu. forsooth, Sks. 491 B, MS. 655 xiii. A. 2, 633. 31: in mod. used as Germ. zwar (‘tis true enough …, but); með sönnu, Ld. 76; til sanns. forsooth, Fms. vi. 41, 128, Gþl. 315, Eg. 458, 568; vera, verða sannr at e-n, to be convicted of, be guilty of; þeir báru Gunnar sannan at sökinni, Nj. 87, Eb. 22 new Ed.; þeir er sannir urðu at á verkum við Sigurð konung, Fms. vii. 248; er áðr hefir kuðr ok saðr orðinn at þjófskap, Grág. ii. 189, Fs. 97, 159; er hann sönnu sagðr, is he justly charged? Bret. 12; þá þykkir þú bleyði borinn eða sönnu sagðr, Sdm. 25.

2. sincere; með sönnu hugskoti, Mar.: due, meet, væri þat sannara at þú værir drepinn, Gísl. 50.

sannr, m. (saðr, Am. 6). justice, equity, as also evidence, proof; kenn mér engan sann, do not teach me any lessons, Fms. iii. 85; færa e-m heim sanninn, to tell one the bitter truth or the real state of things, Lv. 20; e-t er nær sanni, near the truth, fair, reasonable, moderate, Fb. iii. 451, Fms. vii. 238 (x. 420); ástir þeirra vóru at góðum sanni, they loved one another fairly, Bjarn. 12; vil ek bæta þat með sann (estimation) góðra manna, Sturl. iii. 139, Fbr. 43 new Ed.; skulu þeir göra þér sæmðir við várn sann, as we may deem fair, Sturl. iii. 151; Þorgils skyldi sæma Halldór nokkuru eptir því sem sannr hans (i.e. Th.’s) væri til, 168; eigi vitu vér sann á því, we know not the truth thereof, have no proof of it, Fms. vii. 275; mjök þykki mér hann bera sinn sann á þetta, Fs. 46; hón kvaðsk hafa sinn sann við (for sitt satt), 170.

sann-reyndr, part. duly proved, Fs. 97, Fms. ii. 57, vi. 144, vii. 115: s. at e-u, convicted of, Rd. 285.

sann-reynir, m. a true friend, Kormak.

sann-saga, u, f. a true tale, Barl. 112, Thom.

sann-sagðr, part. truly said, Stj. 524.

sann-sakaðr, part. convicted, guilty, H.E. i. 467, ii. 71.

sann-sorðinn, part. = sorðinn (serða, q.v.), N.G.L. i. 70.

sann-spár, adj. ‘sooth-spaeing,’ prophesying true, Ld. 230, Krók. 55.

sann-spurt, part. = sannfregit, Eg. 19, Fms. iii. 38, ix. 351, xi. 30.

sann-sýni, f. equity, fairness, Sks. ii, 467, 776, Anecd.

sann-sýnn, adj. just, impartial, Fs. 29, Hom. 107, Bær. 5, 14.

sann-sæi, f. a seeing right, Lv. 105.

sann-sögli, f. truthfulness, veracity. Fms. ii. 87.

sann-sögull, adj. truthful, Stj. 602, Fms. x. 316, Barl. 13, Karl. 390.

sann-talat, n. part. truly said, Fms. ii. 304.

sann-vinr, m. a true friend, Lv. 95, Fms. x. 394.

sann-vitaðr, part. known for certain, Ld. 4.

sann-vitr, adj. truly wise, H.E. i. 249.

sann-víss, adj. = sannvitr, Lex. Poët.

sann-vænn, adj. near the truth, fair, Bs. i. 761.

sann-yrði, n. pl. true words, Fms. x. 316, Fas. iii. 653, Fb. iii. 452.

sansar, m. pl. [Lat.], the senses; only in certain phrases, taka sönsum, to be open to reason; vera veykr á sansana, to be of unsound mind, (mod.)

sarga, að, (sarg, n.), [prob. a corruption from saga, qs. sagra = sagla, q.v.]:—to hack with a blunt instrument; sargar, gargar sira Björn, Bjarni: metaph. to higgle and haggle, eg sargaði það út úr honum.

sargla, að, to clatter; er grjótið sarglaði, Grett. 135 new Ed.

SARPR, m. the croup of a bird; tína í sarpinn.

II. the name of a waterfall in Norway, Fms. vii. Sarps-borg, Ó.H.

satt-na = satt, true, Bs. i. 469, v.l.

sauð-bani, a, m., botan. sheep’s-bane, monkshood, aconitum caeruleum.

sauð-bítr, m. a sheep-worrier, of a dog, N.G.L. iii. 37.

sauð-fé, n. a sheep, Eg. 137, Grett. 112, 148. sauðfjár-hagi, a, m. a sheep-walk.

sauð-fellir, m. the death of sheep from cold, Sturl. i. 227.

sauð-fénaðr, m. = sauðfé, Bs. i. 873, N.G.L. iii. 35.

sauð-gróði, a, m. a crop for sheep, Ann. 1370.

sauð-grös, n. pi, = sauðgróði á þeirri sömu viku vóru s. nær ærin, Bs. i. 171.

sauð-hús, n. pl. sheep-pens, Þorst. hv. 36, Dropl. 6, Landn.

sauð-höfn, f. sheep-keeping, Vm. 14, 115.

sauð-kind, f. a sheep.

sauð-kvistr, m., botan. a kind of willow, salix repens, Björn.

sauð-laukr, m. ‘sheep-leek,’ botan. triglochin maritimum perenne, Björn.

sauð-lauss, adj. sheepless, Grág. ii. 304: a local name, Sauðlauss-dalr, Bs. i. 461, in western Icel., mod. Sauðlauks-dalr (sauðlaukr).

SAUÐR, m., gen. sauðar, dat. sauð, pl. sauðir; the gen. sauðs, Barl. 47, 101, is unusual; [Ulf. sauþs or sauds = θυσία or sacrifice, which is thus shewn to be the original sense; sjóða and seyðir are kindred words; Ivar Aasen sau or saud, ‘sauden er daud’]:—a sheep; sauði eða búfé, Grág. i. 148, 414, ii. 306, Js. 78, Stj. 171, Grett. 134, 137, Fs. 25, 71, Nj. 26, Bs. i. 315, 646, 647; henda skjarra sauði, 330; svín hans gengu á Svínanesi, en sauðir á Hjarðarnesi, Landn. 124: sing. collect., reka saudinn í réttir, Sti. 171; þat þótti honum útal hve margr sauðr þar var í dalnum, Grett. 136; hrút eðr hafra … þótt sá sauðrinn verði dauðr, Grág. ii. 310: eccl., Clem. 58, Fms. x. 318, cp. John x. 1–16.

2. in mod. usage, a wether.

compds:

sauða-beit, f. ‘sheep-bite,’ sheep-pasture, Vm. 155.

sauða-dunr, m. a flock of sleep: in the phrase, sem vargr (úlfr) i í sauðadun, Sd. 164, Bret. 62.

sauða-ferð, f. a searching for sheep, Korm. 10.

sauða-flokkr, m. a flock of sheep, Barl. 104.

sauða-gangr, m. a sheep-walk, Grág. i. 423.

sauða-geymsla, u, f. sheep-tending, Stj. 223.

sauðar-gæra, u, f. a sheep’s fleece.

sauða-hirðir, m. a shepherd, Stj. 41, 196, 223.

sauða-hús, n. a sheep-pen, Fs. 55, Ld. 44, Nj. 153: a sheep-fold, Kms. x. 318, John x. i, 16.

sauðahús-tún, n. = mod. fjárhústún. the field round a sheep-fold, Sturl. iii. 239.

sauða-hvarf, sauða-hverfa, u, f. a going astray, of sheep, Fs. 46, Dropl. 34, Rd. 240, 241, Band. 12 new Ed.

sauðar-höfuð, n.a sheep’s head, Landn. 211, Rd. 263.

sauðar-jarmr, m. a sheep’s bleating, Hrafn. 7.

sauða-kjöt, f. mutton.

sauða-klippari, a, m. a sheep-shearer, Stj. 196.

sauða-kví, f. a sheep-fold, Greg. 56.

sauða-kvöð, f. a tax paid in sheep, Sturl. iii. 258.

sauða-leit, f. sheep-feeding, Nj. 143, Dipl, iv. 9.

sauða-maðr, m. a shepherd, Nj. 104, Grett., Bs. i. 45.

sauða-mjólk and sauða-nyt, f. sheep’s milk, Bs. i.137.

sauða-rekstr, m. the driving sheep, Pm. 92.

sauða-rétt, f. a sheep-fold (rétt, q.v.), Landn. 292, Bs. i.

sauðar-reyfi, n. a sheep’s fleece,

sauða-slitr, n. pl. ‘slithers,’ shreds of a sheep torn by a beast of prey, Finnb. 246.

sauða-sveinn, m. a shepherd boy, Anecd. 28.

sauða-tað, n. sheep’s dung.

sauða-taka, u, f. sheep-stealing, Landn. 124, 128, Rd. 236.

auðar-ull, f. sheep’s wool, Fins, iii. 180.

sauða-þjófnaðr, m. sheep-stealing.

sauða-þjófr, m. a sheep-stealer.

sauð-reki, sauð-rekr, m. a sheep-driver, Glúm. 363, Háv. 40, 42.

sauð-svartr, adj. ‘sheep-black’ i.e. not dyed, of cloth.

sauð-vant, n. adj. lost on the mountains, of sheep, Hrafn. 6.

SAUMA, að, [Dan. sömme; Swed. sömma; cp. Engl. seam]:—to sew; sauma e-m klæði, Fb. ii. 438; hann tekr sér núl ok þráð, ok saumar, Karl. 149; sátu þær þar ok saumuðu, Gísl. 15; var saumat í horn um hálsinn, Eb. 240; líkit var sveipat en saumat eigi um, 264; s. á nisting, Glúm. 343; kyrtill svá þröngr sem saumaðr væri at honum, Nj. 214; s. at e-u, to stitch, K.Þ.K. 88; s. at höndum sér, Bs. i. 453; klæði ný-saumat, Orkn. 182; gull-saumaðr, id.; silfr, þat var þar saumat í, Fms. viii. 106; s. fyrir hrút (to prevent the ram from covering the ewes), Grág. ii. 311.

saum-för, f. a seam in a ship’s planking, Bs. i. 390, Skálda 163.

saum-gjald, n. damages for breaking the nails in a ship, N.G.L. i. 198.

saum-kona, u, f. a sempstress, D.N. v. 133.

saum-lauss, adj. seamless: without nails, Fb. i. 524.

saum-nál, f. a sewing needle.

saumr, m. [Engl. seam; Dan.-Swed. söm], a seam, of cloth, freq. in mod. usage.

2. plur. saumar, needle-work, sewing; sitja at saumum, of a lady, Orkn. 182, Vígl. 28, Dropl. 4; setjask til sauma, Fas. iii. 104.

compds:

sauma-kona, u, f. = saumkona.

sauma-skapr, m. needle-work,

sauma-stofa, u, f. a sewing-room, Vígl. 20.

II. a nail, esp. of a ship, N.G.L. i. 202; saum þarftú ok mikinn á skip at hafa, Sks. 30; var engi saumr í, Fms. vii. 216; slá saum, Fb. i. 433 (of ship-building); rærnar á sauminum, 673. 60; skip-s., hnoð-s., rek-s.

saum-skæri, n. pl. shears, scissors, Trist. 11.

saum-stofa, u, f. = saumastofa, Vígl. 20.

SAUP, n. [A.S. sype; O.H.G. sûf; Dan. söb in fleske-söb, söbe-kaal; cp. súpa, Engl. sup]:—‘spoon-meat,’ Krók. 64; hafra-saup, a sup of porridge, Eggert.

compds:

saup-gríðr, f. an epithet of a dirty cook, Edda (Lauf.)

saup-ruðr, m. a nickname, Fms. vii.

saup-sáttr, adj. = missáttr; for the pun see Krók. 62.

saur-blað, n. a fly-leaf.

saur-fullr, adj. filthy, Sturl. i. 77.

saurga, að, to defile, pollute, Eb. 12, 24, Fms. i. 284, Sks. 796, O.H.L. 71, Hom. 17, Karl. 319.

saurgan, n. pollution, defilement, Hom. 145, K.Á. 104, Stj. 520, Sks. 796; saurganar-maðr, a defiler, Bs. i. 765.

saurigr, adj., before a vowel contr. saurgan, etc., but not so in mod. usage:—filthy, dirty, Sks. 527, 539, Korm. 118, Fs. 51, Karl. 320; saurga myki-kvísl, Fms. i. 75; myklar ok saurgar hendr, vi. 207.

2. metaph. filthy, foul, Fms. ix. 223, passim.

saurindi, n. pl. dirt, uncleanness.

saur-kvísl, f. n dung-fork, Fb. i. 77.

saur-lifnaðr, m. [Swed. skör-lefnad], a filthy life, lechery, Stj. 384.

saur-ligr, adj. unclean, Sti. 58.

saur-lífi, n. (opp. to hreinlífi), an unclean life, fornication, Gþl. 216, O.H.L. 87, Fms. x. 264.

compds:

saurlífis-kona, u, f. a harlot.

saurlífis-maðr, m. a fornicator, Fms. x. 389.

saurlífis-synd, f. the sin of fornication, Fms. v. 217, Stj. 338.

saur-lífr, adj. lewd, El. 16.

saur-ljótr, adj. shewing dirt, of cloth.

saur-mæli, n. filthy, foul language, Sks. 370.

saur-pyttr, m. a cesspit, cesspool, Ísl, ii. 367.

SAURR, m., dat. sauri and saur; [remains with an inserted spurious k in Swed. skör-agtig = lewd, skör-lefnad = lewdness; cp. the derived words seyra and súrr]:—mud; var á róta mikil svá at ekki stökk saurr af jörðu, Bs. i. 334; jarðar-s., loam, Barl. 112; hlaupa í saur, to dabble in mud, Fs. 68; hann kvaðsk eigi vilja reiða eptir sér saur. 51; at engi saurr stökkvi af hestum yðrum ok; á konunginn, Sks. 365.

2. dirt, excrements; eða hrindr maðr honum í vatn eðr í hland eðr í mat, eðr í saur, ok varðar þat allt skóggang, Grág. ii. 132; í sauri, 328; sem hann hefði í saurnum laugask, Fas. ii. 332; ausask sauri á, to throw dirt at one another, Bjarn. 33; fugla s., Stj. 620; saur ok fúlindi, Mar., Stj. 383, 642, Karl. 320; s. í kviði manns, Hom. (St.):metaph., synda s., Hom. 45; s. illra verka, Greg. 18:as a nickname, Landn.

II. in local names, Saurar, Saur-bær, esp. the latter is freq. in Icel. of sour soil, swampy tracts, Landn.; hence prob. also Sorö (mid. Lat. Sora) in Denmark; these local names shew the oldest sense of the word, cp. seyra.

saur-reiðir, m. a dung-carrier, Korm.

sauru-liga, adv. in a foul manner. H.E. i. 505.

sauru-ligr, adj. foul, Stj. 116: unchaste, 548, Fms. vi. 123.

saur-yrði, n. pl. foul language, Hom. 53, Sks. 436.

sautján, an ordinal number, seventeen; see sjautján.

sautra, að, mod. sötra, to suck through the teeth; s. vatn ór lófum sér, Stj. 392.

SAX, n. [A.S. seax; Dan. sax; O.H.G. sahs], a kind of short, heavy sword or sabre; the sword had two edges or was tongue-formed, whereas the sax had only one sharp edge, as is seen from Grett. 124reiddi hann hátt saxit, laust hann ‘bakkanum saxins’ í höfuð Arnóri svá hart, at haussinn brotnaði; the ‘tvíeggjað’ sax, Stj. 541 (v.l.), is therefore incorrect; sax eineggjat, 383 (Judges iii. 16, 22); mikit sax sem stórt sverð, Bs. i. 526; söxum ok sverðum, Vsp. 36 (Bugge); höggva með saxi, Bs. i. 543; hann leggr saxinu Tuma-naut, 526, see Grett. passim; sax eitt lítið, Fs. 101; litlu saxi er hann gyrðr með undir klæðunum, Fms. ii. 83; hann hafði brugðit sax undir yfirhöfninni, Ó.H. 70: the saying, verðr sá síðarr at leita er lítið sax hefir, Vápn. 15; hand-sax, hepti-sax, mála-sax, q.v.: in mod. usage a large knife (a carving knife, fisherman’s knife, and the like) is called sax, agn-sax, q.v.

2. plur. söx, shears, cp. Dan. lyse-sax, Fas. ii. 43; eptir faldi skyrtu hans, svá hvárki komi við knífr né söx, Str. 12; hann grípr nú skærin ok ætlar at reka; á honum söxin, Bjarn. 66; síðan tók biskup söx ok skar af hári konungsins, Ó.H. 229.

3. medic. a skin-disease, when the hands are sore and chapped, being scorched and callous from dryness, see Fél. x. 32.

B. A part of a ship, the raised prow; sax eða sax-bönd, hvert tré þeirra er missir, þá skal gjalda þrem aurum, ok fá tré, þó at síðarr sé, N.G.L. i. 100; en ef sax brotnar, bæti tvá örtogar, ii. 283; höfðu þeir lagt nætrnar upp á saxit, … brynja Arons lá á saxinu skipsins, Bs. i. 388, 624; hann gengr fram á saxit, ii. 48; hleypr hann af saxinu ok aptr um stafn, Fms. x. 329; Ólafr konungr lagði hann á saxit á langskipinu, i. 277 (Orkn. 34); hann hleypr þegar á saxit á skip Vandils, Nj. 42; in Róm. 195 the word is misapplied.

2. esp. in plur. (i.e. dual) söx; sær féll inn um söxin, Fagrsk. 73; um stafninn ok um söxin, Fms. vi. 78; vátt görir nú á þiljunum fram ok drífr um söxin, viii. 209; sá gengr fast fram í söxin, Grett. (begin.); berserkir konungs tólf vóru í söxum, Eg. 32; á rausn í söxum, Fms. ii. 252; þá mun ávinnt um söxin, 308.

saxa, að, to chop, hack; saxa í ketil, Stj. 615; saxa ok skera mör, K.Þ.K. 92; hann saxar baggana með páli, Sd. 157; þeir bera vápn á hann ok saxa hann þar til er hann hefir bana, Fms. xi. 146; lögðusk þeir á hann ofan ok vóru þar saxaðir, 367, Sturl. i. 85, Bret. 114; laetr hann nú saxa á geirvörtuna á sér, Fs. 176.

2. reflex., það saxask á e-t, it is soon chopped up, i.e. the thing is soon finished; saxast nú á limina hans Björns míns, Maurer’s Volksagen 234.

Saxa, u, f. the name of an island in Norway, Gísl.: Járn-saxa, the name of a giantess, Edda.

Saxar, m. pl. [A.S. Seaxon], the Saxons, i.e. the Germans, Symb. 18, Fms. i. 116, v. 239, passim; and Sax-land, n. Saxon-land, i.e. Germany, Grág. i. 210, Symb., Fms., Bs., passim: Sax-elfr, f. the ‘Saxon Elbe’ = the Elbe; opp. to Gaut-elfr, Raum-elfr (see elfr), Symb., Bær.

sax-bönd, n. pl. the cross timbers in the prow, N.G.L. i. 100.

sax-knífr, m. a dagger, dirk, Ó.H. 73.

Sax-lenzkr and Sax-neskr, adj. Saxon, i.e. German, Bs. i. 65, Fms. i. 113, 260, x. 297, Ó.H. 49, Karl. 373.

sax-oddr, m. the point of a sax, Fb. i. 425, Fms. ii. 205.

SÁ, fem. sú (neut. þat), demonstr. pron., see Gramm. p. xxi; an older form sjá is, esp. in old vellums, often used as common for masc. and fem. (sjá maðr, sjá kona), see the references below:—that.

A. As adj.:

I. with a subst. this, that; sá hlutrinn, Fins, xi. 129; sjá maðr, that man, Fs. 5, 102, 143, Fms. ii. 28, Grág. i. 74, Nj. 6; sjá bók, Íb. (fine); sá kostr, Nj. 1; sá salr, Vsp. 44; sá staðr, Fb. i. 31; sá bær, Dropl. 5; ájs* sjá sveinn, Hom. 50; sjá hverr, that cauldron, Gkv. 3. 9; sjá bragr, Fms. iv. 12 (in a verse); sjá fótr, Ó.H. (in a verse); sjá kylfa, Fms. xi. (in a verse); sjá byrðr, etc.:—placed after the noun, so giving emphasis, konungr sjá, Ó.H. 140; mær sjá, this maid, Nj. 2; minning sjá, Ld. 234; á sú, that water, 33:with the reflex. particle er, sá er (he, she, that = which), þöll sú er stendr þorpi á, the pine ‘she that’ stands, i.e. which stands, Hm. 49; öld sú er, Fms. vi. 336 (in a verse): contracted sá’s, Hallfred (Fs.); sú’s = she that, Hkr. iii. 139 (in a verse); sá maðr er Sóti heitir, that man who is named Sóti, Nj. 5; er sá engi minn frændi at gangi í þetta mál, there is none of my kinsmen that …, 31; sá sem, he, she, that, Stj. 178, passim:with the suff. article, sá dómarinn er allt veit, Barl. 32; var sá úkyrr hlutrinn er þat merkði, Fms. xi. 129; sú ein er sagan eptir, er ek þori eigi þér at segja, … sú er ok svá sagan, at mér er mest forvitni á at heyra …, this tale is just that which I should most like to hear, Fms. vi. 355.

2. such; varð sá fundr þeirra, at Egill felldi tvá menn, Eg. 572; vera kann at enn sé sá ríkismunr, Eg.; hann er sá heilhugi, at …, Fb. ii. 318; hann er sá orðhákr, at …, Fms. vi. 372.

II. with an adjective:

1. in the indef. form; sjá móðr konungr, Og. 13, stands perh. alone in the whole literature, otherwise always,

2. in the def. form, with the prefixed article inn; sá inn máttki munr, Hm.; sá inn góði maðr, that good man, Barl. 74; sá enn sami maðr, Fms. iv. 122; sá inn sæti postuli, Post.; hyrnan sú in fremri, Nj. 198; sá inn þriði, the third, Gm. 6:leaving out the article, sjá óhreini andi, the unclean spirit, Fms. v. 172; sá ungi maðr, the young man, Hom. 114; sú ílla atkváma, 122:at last ‘sá’ was simply used as the definite article the instead of the ancient hinn, sá vísasti klerkr, the wisest clerk, Bs. ii. 223; sá fegrsti vínviðr, the fairest vine, Art. 80 (see foot-note 25), this is esp. freq. in mod. usage, e.g. sá bleikhári Menelás, sá ráða-góði, sá ágæti Odysseifr, sú vitra Penelopa, sú árborna, rósfingraða Morgungyðja, etc., in Dr. Egilsson’s Translation of the Odyssey, as also in Vídal.

B. As subst. used almost as a pers. pron. he, she (it), [cp. Engl. she; Germ. sie]; Slíðr heitir sú, she (it) hight Slid, Vsp. 42; en sá Brímir heitir, 43; ör liggr par, ok er sú (viz. ör) af þeirra örum, Nj. 115; samkunda, sú (viz. samkunda) var knýtt festum, Am. 1; skal tólptar-eiðr skilja, hvárt sjá eigi arf at taka, whether he is to inherit, Grág. i. 269; sömdu þeir þessa ráða-gjörð, at sjá (viz. ráðagörð) skyldi fram koma, Nj. 107: esp. ‘kostr’ understood, er þá sjá einn til, 227, Fms. vii. 265; þótti honum sá (viz. maðr) ærit hár er þat rúm var ætlað, Fs. 5; sjá mun vera sönn saga, Fms. ii. 87; sá (he) kemr í borgina, Þiðr. 11; sá er vel skygðr, 81; þar ríðr maðr, sá hefir skjöld mikinn, 101; sú er öll gulli búin, 189; almáttigr Guð, sá er einn í guðdómi, almighty God, he is one in Godhead, Fb. i. 30; sá (he) seðr oss með lífligu brauði, Hom. 59; sú var stjúp-dóttir konungsins, she was the king’s step-daughter; sá er sæll, er …, he is lucky, that …, Hm.; sú er há kona er þar fór, Nj. 200; sá yðar er sik lægir, he of you who lowers himself, Hom. 50; sá er (he who) af öllum hug treystir Kristi, he that …, Hom.; sá er leyndr syndum sínum, and so in countless instances, old and mod., except that the mod. usage prefers sá ‘sem,’ sú sem.

C. As adv. = svá, q.v.; skrímingr lítill sá, Ísl. ii. 46; landnyrðingr léttr sá, Fms. viii. 335.

SÁ, pres. sær, Gísl. 147, Edda i. 398 (in a verse of the 11th century), Edda (Ht. 52); but sáir, Gþl. 384; sár, Nj. 82; pret. söri, seri, Akv. 39, Hom. 67, Ó.H. 135, Edda 83, Fms. i. 9: in mod. usage, pres. sá, pret. sáði, part. sáð, of which the pret. sáði already occurs, 656 C. 32, Barl. 18, Fb. ii. 258: [A.S. sawan; Engl. sow; Germ. säben; cp. Lat. sero]:—to sow; ok sár hann niðr korninu, Nj. 82; karlar korni sá, Grág. (Kb.) ii. 170; sá akra, Stj. 225; um várit vildi hann sá, Landn. 35; bar út korn sitt ok seri, Hom. 67; korn hafði vaxit hvar sem sáð hafði verit, Fms. i. 92; sá sæði sínu, Barl. 18; sá niðr sæði, Fb. ii. 24; sá eilífu sáði, 656 C. 32; þá skal hann sá þá jörð, N.G.L. i. 39; er hann hafði þessu orða-sáði sáit í brjóst þeim, Fms. x. 236:with acc., sá þar í Guðs orð, Barl. 18, but rare.

2. metaph. to sow, throw broadcast; ætla ek at sá silfrinu, Eg. 765; hón seri því um gammann, Fms. i. 9; ok söri allt um götuna, Edda 83, Hkr. i. 42; berr Hávarðr í brott vörðuna, ok ser (i.e. sær) hvern stein, Gísl. 147; hann seri því eptir í slóðna, Ó.H. 135 (sáði, Fb. ii. 258, l.c.)

sáð, n. [A.S. sæd; Engl. seed; Germ. saat; Lat. satum; a Goth. seþs is conjectured]:—seed, corn, crop; Ísak hafði þar sáð mikit ok gott, Stj, 162; biluðu mönnum sáð ok sæföng, Bs. i. 137; færa sáð niðr, Fb. ii. 512; ef maðr hellir vatni yfir sáðit, Stj. 317; þeir hafa ekki sáð, they grow no corn, Sks. 190: seed, sáð ens hvata, 673. 48.

sáð-berandi, part. seed-bearing, Stj. 14.

sáð-görð, f. corn-growing, Rétt. 10. 2.

sáðir, f. pl. bran; hleifr þrunginn sáðum, a bran-loaf, the diet of bondmen, Rm. 4; blanda sáðum við brauð, Stj. 263; verða mönnum jamndýrar sáðar eða ok dýrri en hreint korn, Sks. 323 B; hey ok sáðir, Stj. 136; hann gaf þeim (the camels) hey ok sáðir, id.; sundrlyndis sáðir, 192: the old writers distinguish between the neut. sáð and the fem. sáðir; the neut. sing. sáðin (bran), Fél. ii. 145, l. 23 sqq., is therefore wrongly used for sáðir.

compds:

sáða-hleifr, m. a bran loaf, Karl. 61.

sáð-jörð, f. sown land, Vm. 80.

sáð-korn, n. a seed-corn, Stj. 225, Barl. 19, Fms. iii. 168.

sáð-land, n. a sown land, Nj. 82.

sáð-lát, n. spermatorrhoea, Fél. x. 30, from an Arna-Magn. vellum.

sáð-maðr, m. a sower, N.T.

sáð-plógr, m. a ploughing for seed, Stj. 164.

sáð-tíð, f. (sáð-tími, a, m., Stj. 61), the sowing season, Edda 103.

sáðugr, adj. full of bran; brauðit var ílla bakat, blautt ok sáðugt, Art. 110.

Sága, u, f. [akin to saga and segja?], one of the goddesses, see Gm. 7; often used in circumlocutions of a woman, silki-sága, öl-sága, etc., Lex. Poët.

sál, f. a skin bag, carried behind the saddle; skinn-sál, selskinns-sál.

SÁLA, u, f., also later form sál, f., gen. sálar, which form prevails in mod. usage, but the old writers prefer the weak form, thus sála, Hom. 31, 89; gen. sing. sálu, K.Á. 76; dat. sálu, passim (e.g. Hallfred, l.c.); acc. sáluna, Fms. viii. 252. v.l.; pl. sálur, Stj. 243, Hom. 30, MS. 671. 5, Sks. 99 C; gen. pl. sálna, H.E. i. 499, passim. The word is certainly Teutonic, but hardly Scandinavian, and was probably adopted from the Saxon with the introduction of Christianity; it is therefore only used in a religious and ecclesiastical sense: it first occurs in Hallfred (ef sálu minni vissak borgit); it never occurs in heathen poems, for the sálfastr, in Gísl. 120 (where, however, it is put in the mouth of a ‘prime-signed’ man) is, like other verses in that Saga, of later composition (12th century): [Ulf. saiwala = ψυχή; A.S. sawl and sawle Engl. soul; Hel. seola; O.H.G. sala, etc.]:—the soul; sálin, líkamr ok sála, Hom. 89; allra þeirra sálir, Gþl. 69, passim in old and mod. usage, N.T., Pass., Vídal.

B. In compds, in old writers sálu-, not sálar-:

sálu-bati, a, m. = sálubót, Bs. ii. 147.

sálu-bót, f. the soul’s health, Hkr. ii. 347, Grág. i. 144, 202, Fms. vii. 76.

sálu-búð, f. a ‘soul’s booth,’ hospital, Thom.

sálu-eldar, n. pl. funeral fires, Róm. 211, 234.

sálu-félag, n. ‘soul’s communion,’ Fb. i. 268.

sálu-gipt and sálu-gjöf, f. a soul’s gift, B.K. 55, 110, Grág. i. 202, K.Á. 72, Vm. 143, Jm. 3.

sálu-Háski, a, m. ‘soul’s danger,’ perdition, Stj. 21, Dipl. ii. 14, (sálar-háski, id., Sturl. i. 122, Sks. 447.)

sálu-hjálp, f. ‘soul’s help,’ salvation, Orkn. 492, N.T., Pass., Vídal.

sálu-hlið, n. a ‘soul’s gate,’ a lich-gate, Ísl. Þjóðs. i. 282.

sálu-hús, n. a ‘soul’s house,’ hospital, Stj. 216.

sálu-messa, u, f. a ‘soul’s mass,’ requiem, Bs. i. 712, Vm. 30, 144, Dipl. iv. 8, Pm. 97.

sálu-sár, n. ‘soul’s wound,’ Hom. 70.

sálu-skaði, a, m. ‘soul’s scathe,’ perdition, Fms. Hi. 170.

sálu-stofa, u, f. = sáluhús, Kálfsk., Boldt.

sálu-tíðir, f. pl. = sálumessa, Fms. x. 149, Bs. i. 173, 712, Stat., D.N., Stj. 238; sálutíða-kver, Pm. 14.

sálu-tjón, n. ‘soul’s-tine,’ perdition, Sks. 358, Bs. ii. 68.

sálu-þarfligr, adj. useful for the soul, Stat. 291.

salu-þurft, f. the soul’s need, H.E. i. 252, Hom. 92.

sálu-þörf, f. id., Hom. 158.

sálu-öl, n. a funeral feast, N.G.L. i. 14.

sálu-öldr, n. = sáluöl (see erfi, which is the heathen word), N.G.L. i. 15.

In mod. compds sometimes sálar-, but sálu-hjálp, sálu-hlið, sálu-messa, not sálar-hjálp, etc.

sálask, að, dep. to depart, Stj. 165, Fms.iii. 167; sálað hold, Pass. 49. 17: passim in mod. usage, in a religious sense, whereas deyja is the common word.

SÁLD, n. [Dan. sold], a sieve; þrjá hleifa er aldregi höfðu í sáld komit, Flóv. 24; rúmborat sáld, a coarse sieve, Fms. viii. 243:of a measure, Gþl. 524; sáld korns, Vm. 30; sálds sæði, D.I. i. 471; þriggja sálda öl, 31, Fms. ii. 16; sáld malts, N.G.L. i. 5; sex menn sé um sáld, Grág. ii. 402: as a measure of a field, sex sálda sáð, N.G.L. i. 6; naut skal hafa á sálds sáði hverju, 240.

sálda, að, to sift; s. e-u, to let drop as out of a sieve.

sál-fastr, adj. ‘soul-fast,’ firm of soul, Gísl. (in a verse).

sálga, að, with dat. to kill, put to death.

sáligr, m. [Germ. selig; A.S. sælig = blessed; whence Old Engl. seely; mod. Engl. silly]:—poor, mostly in a good sense, but also in a bad = wretched, but only in a religious or eccl. style, Stj. 152, 428, Bs. ii. 18, Fb. i. 514.

2. in mod. usage [like Germ. selig] deceased, the late so and so, very freq., but usually written shortly, sál.; hún móðir mín sál., systir mín sál., hann Jón sál.: the usual ancient word is heitinn, see heita.

sálmr (psálmr), [Gr. ψαλμός], a psalm, Stj., Bs., passim, not only of the Psalms, but also generally a hymn; Passíu-sálmar, Hugvekju-sálmar, Kveld-sálmr, Morgun-sálmr, etc.

compds:

sálma-bók, f. a psalm-book, hymn-book. Mar.

sálma-lag, n. a psalm-tune.

sálma-skáld, n. a psalmist, hymn-writer, Fms. viii. 239, x. 304.

sálma-söngr, m. psalm or hymn-singing, psalmody, Sks. 600.

Sálpti, m. the name of a firth in Norway, Grett., Munch’s Norg. Beskr.; whence Sálpt-verjar, m. pl. the men from S., Fms. ix. 471.

Sám-land, n. Samogitia or Semgallen, in Russia, Fms. xi. 322 (not Smáland), 324, 414.

sám-leitr, adj. swarthy, blackish; þat sortnar ok verðr sámleitt, Barl. 166; svartr ok s. af sumars-hita ok bruna, 199.

SÁMR, adj. [the word is prob. from the Finn, saomi], swarthy, blackish, from the hue of the Finnish tribes; svartar ok sámar í sólviðri, Gsp.; en sáma Svívör, of an ogress, Edda (in a verse):the name of a dog, Nj.:the name of a giant, Edda (Gl.), Fas. passim:a nickname, Fms. ix. 372:a pr. name, Landn., Hrafn.; and Sæmingr in Yngl. S. ch. 9: the very name is a sign of intermarriage between the Finns and Northmen, see Prof. Munch’s Det Norske Folk’s Historie.

sápa, u, f. [Lat. sēbum], soap, (mod.)

SÁR, m., gen. sás, acc. sá, pl. sáir, and so in mod. usage, but saar (i.e. sár), N.G.L. iii. 15, l. 6; [Swed. så]:—a large cask; þau báru á öxlum sér sá, Edda 7; fjóra sái fulla vatns, Stj. 593; sás-girði, cask-hoops, Grág. ii. 338; sáir kallask stór keröld, Krók.; smá-verplar eðr sár, N.G.L. iii. 15: freq. in mod. usage of large vessels in a dairy, skyr-sár.

SÁR, n., old pl. sór Skálda 162, Grág. passim; [Engl, sore; Dan.-Swed. saar]:—a sore; féllu maðkar ór sárum hans, 656 A. i. 25; hundar kómu ok sleiktu sár hans, N.T.; this, although rarer, is the original sense, cp. also sársauki; hence,

II. a wound; in the Scandin. languages this is the general word, ‘und’ and ‘ben’ being special; it is thus defined, þat eru sár, ef þar blæðir sem á kom, Grág. ii. 90; þat er sár er odds farvegr er á eðr eggjar, enda er þó sár, at maðr ljósti til, ef þar blæðir sem við kemr, eðr hvat sem hann görir þess er blæðir, 115, 116; and in the Norse law, ef maðr kastar at manni ok lýstr hann, þat heitir sár, ef maði hefir ekki vápn i-hendi, en annars drep, N.G.L. i. 69; sár þau er menn fá í orrostum, Post.; hafði annarr bana en annar sár á sér, Nj. 101; veita e-m sár, N.G.L. i. 67; liggja í sárum, Fbr. 96 new Ed.; deyja ór sárum, Fs. 130; bana-sár, q.v.; holsár, Fbr. 211,

vöðva-sár, a flesh wound;

síðu-sár, a side wound; svöðu-sár, and so passim:

poët., sár-dropi, sár-flóð, sár-gýmir, sár-lá, sár-lögr, = ‘wound-drop,’ i.e. blood;

sár-eldr, sár-iss, sár-jökull, sár-klungr, sár-laukr, sár-linnr, sár-teinn, sár-viti, sár-vöndr, sár-þisl, = ‘wound-fire,’ … ‘wound-shaft,’ i.e. a weapon;

sár-gagl, sár-gammr, sár-geitungr, sár-límr, sár-mútari, sár-orri, = a carrion-crow;

sár-fíkinn, ‘wound-greedy,’ Lex. Poët.

compds:

sárs-auki, a, m. a hurt, smart, pain; kenna sársauka, Fms. ii. 174; verða fyrir skemdum eða sársaukum, Gþl. 19.

sárs-brún, f. the edge of a wound, Fas. ii. 375.

sára-far, n.the state of the wounds; hann varð heill sárafars þessa, Bs. i. 419; hrakningar ok s., Nj. 137; hvert s. hann veitti honum, Bjarn. 65; þá er hann fékk vansa í sárafari, Sturl. i. 103; ok er leitað var til sárafars Þorbjarnar, Orkn. 458.

sára-fullr, adj. full of sores, Greg. 22.

sára-menn = sárir-menn, Sturl. ii. 97; cp. sár-menn, m. pl., Bær. 19.

sára-sýki or sára-veyki, f. a kind of scorbutic disease (?), Fél. x. 31, H.E. iii. 533; for a description of this illness see Hungrv, ch. 7, Bs. i. 375.

sár = , demonstr. pron., is of frequent occurrence on Runic stones, e.g. sar eigi flo, he flew not; sár vann Nurviag at kristnu, he won Norway to Christianity; this ‘sár’ is simply a nominative case formed like öngr, margr, from einngi, manngi.

sár-auki, a, m. = sársauki, Js. 28.

sár-beittr, adj. ‘sore-biting,’ very keen, Hom. 109, Þiðr. 122, Fas. iii. 353, Grett. 116 new Ed.

sár-bætr, f. pl. compensation for a wound, Gþl. 149, 190, N.G.L. i. 67, 73.

sár-dropi, a, m. ‘wound-drop,’ poët. blood, Hkv.

sár-eggjaðr, adj. = sárbeittr, Trist.

sár-fættr, adj. sore-footed.

sár-heitr, adj. ‘sorely-hot,’ very hot, Grett. 126 A; [cp. Germ. sehr; Dan. saare; Engl. sore.]

sár-hendr, adj. with sore hands.

sárindi, f. pl. soreness; hvárki sviði né s., Fas. ii. 151.

sár-kaldr, adj. ‘sorely-cold,’ bitterly cold, Pass.

sár-keyptr, part. ‘sore-bought,’ dear-bought, Nj. 255.

sár-leikr (sár-leiki), m. soreness, pain, Hom. 29, Ver. 72, Stj. 21, 38, 97, 189, Bs. ii. 25: metaph. pain, Hom, 11, Bs. i. 142.

sár-liga, adv. sorely; kveljask s., Stj. 155; brenna s., id.; leika s., to handle roughly, Hkr. i. 323; hefna s., Fb. ii. 381; fyrirfarask s., Fms. xi. 425; minnask s., id.; svíkja s., vi. 218; syndga s., K.Á. 104; gráta s., Fms. xi. 425, Stj. 208; s. hryggr, Mar.; s. þyrstr, Karl. 55.

sár-ligr, adj. sore, Th. 19, Anecd. 30, Mar.

sárna, að, to become sore, painful, Fas. ii. 451: impers., e-m sárnar e-t, it is sore to me, pains, grieves me.

sár-orðr, adj. using sore, cutting words, Karl. 124.

SÁRR, adj. [A.S. sâr; Scot. sair; Engl. sore; Dan. saare]:

I. sore, aching; the phrase, eiga um sárt at binda, to have sores to bind up, to smart sorely, of a loss, Nj. 54; hann þrýsti knénu ok því er sárast var, Fms. v. 224; sár skeina, Stj. 187; önd hennar varð sárari við dauða sonar síns, Mar.; með sáru hjarta, 623. 58; með sárum huga, sárr grátr, Fb. ii. 392; sáran sjúknað, Fms. iii. 172; sárar píslir, i. 189; sár kvöl, Sks. 652, hörund-sárr, hár-sárr, touchy, sensitive: neut. sárt, painful; opt verðr sárin sárt at lækna, Al. 99; bítr þat sárara, Sks. 804; en menn höfðu þó sárt haldit frændum sínum, i.e, had sore losses among their kinsmen, Ísl. ii. 384; cp. hafa ílla haldit; vera sárt leikinn, to be sorely handled, Nj. 27, 114; hverjum er lífit sárast at láta, Þiðr. 119: sáran, as adverb, gráta sáran, to ‘greet sair,’ Fas. ii. 236: the phrase, sitja aldri á sárs-höfði, to be always quarrelling:nú. þótt Þorkatli væri matrinn sárr, þá þorði hann þó eigi at synja þeim gistingar, though it pained him to part with the meat, yet …, Fbr. 36.; skaða-sárr.

II. wounded, Ísl. ii. 258; mjök sárr, Eg. 33; sárr til úlífis, 190; lítt sárr, Ld. 222; ekki sárr, passim; ú-sárr, not wounded, and so passim.

sár-ráð, n. pl. the plotting bodily injury to a person, Grág. ii. 116.

sár-reiðr, adj. bitterly angry.

sár-vitr, f. ‘wound-wise,’ skilled in surgery (?), Hkv. 1. 53.

sár-yrði (sár-yrtr, adj.), n. pl. ‘sore words,’ banter, Ls. 19, Hom. 143.

SÁT, f. [sitja], a sitting in ambush, ambush, Grág. ii. 127, Sturl. i. 149 (v.l.), Eg. 568. 571, Fms. viii. 379, Orkn. 48; fyrir-sát, um-sát: a putting, placing, seating, in compds as upp-sát, saltketils-sát.

sáta, u, f., gen. pl. sátna, Ísl. ii. 329, [setja], a truss of hay carried on horseback, two of which make a klyf: as also a small hay-rick, Nj. 194 (arfa-sáta), Ám. 37, Ísl. ii. 329, Brandkr. 60; cp. sæti, ricks, Eb. 224.

sátr, n. = sát, Sturl. i. 149; better sátinni.

SÁTT, f. and sætt; of the sing. in classical Icel. both forms are used indifferently, whereas in plur. sættir is usual; in mod. usage sætt prevails throughout; [setja]:* see sætt;a settlement, covenant, esp. any agreement made by umpires (through görð, q.v.); hence also peace, concord; a word much used by old and mod. writers and in conversation; göra sátt, Grág. i. 485; eigi munu þeir rjúfa þá sátt er ek göri, Nj. 65; varð þat at sætt, at Hálfdan konungr skyldi halda ríki sínu, Fms. i. 13; verða sekr at sátt, to be fined in a court of arbitration, Grág. i. 81: the word is used freq. in the Laws and the Sagas, leita um sættir, Eb. 24, 246; slá málum í sætt, 286; eptir sætt Eyrbyggja ok Álptfirðinga, 252; hélzk sú sætt vel meðan þeir lifðu báðir, … sumar þetta hit sama eptir sættina, 246; vildi Þorgrímr þá eigi halda sættina, 50; bjóða sættir, 100; varð þat at sætt, Fms. i. 13; segja upp sátt, to pronounce judgment as umpire, Grág. i. 118, and. passim:of the indemnity, skal aðili eignask tvá hluti sáttar, 144; ok skal þar af sátt til taka, id.; skal af sáttum til taka, 382.

II. concord, consent; segja sátt sína á e-t, Grág. i. 66.

B. Compds:

sáttar-bikar, m. a ‘peace-beaker,’ loving-cup, Fas. iii. 299.

sáttar-boð, n. pl. an offer of terms, Nj. 105, Eb. 128.

sáttar-bætr, f. pl. satisfaction, Fbr. 72, v.l.

sáttar-dómr, m. a court of arbitration, Grág. i. 359; composed of twelve persons, 487.

sáttar-eiðr, m. an oath taken at a sátt, Sturl. ii. 7.

sáttar-fundr, m. a peace-meeting, Nj. 256, Sturl. i. 101, Fms. vi. 209, viii. 44.

sáttar-grið, n. pl. a truce, Sks. 742.

sáttar-görð, f. the making a treaty, agreement, peace-transactions, Fb. ii. 234, Grág. i. 136, 485; sáttargörðar váttr, 83.

sáttar-hald, n. the keeping of an agreement, Sturl. i. 81, v.l.

sátta-leyfi, n. a licence to make an agreement; þar beiða menn sýknu-leyfa allra ok sáttaleyfa, Grág. i. 6.

sátta-lof, n. = sáttaleyfi; stefna manni heiman til sáttalofs, Grág. i. 359.

sáttar-maðr, m. an umpire, peace-maker, Grág. i. 118, 137.

sáttar-mark, n. a mark of peace, 623. 50 (Gen. ix. 17).

sáttar-nefna, u, f., better sættar-stefna, Sturl. i. 163.

sáttar-stefna, u, f. = sáttarfundr, Grág. ii. 165.

sáttar-umleitan, f. mediation, Fms. iv. 141, (sætta-umleitan, Ó.H. 58, l.c.)

sátta-vandr, adj. = sáttvandr, Sturl. iii. 275.

sáttar-vætti, n. testimony at a sætt, Grág. i. 183.

II. sættar- or sætta-;

sættar-boð, n. = sáttarboð, Hkr. ii. 103, Eb. 246, Eg. 281.

sættar-bréf, n. a charter of agreement, H.E. i. 459.

sætta-brigði, n. a breach of an agreement, Sturl. ii. 130, Orkn. 424.

sættar-efni, n. the basis of an agreement, Sturl. iii. 170

sættar-eiðr, m. = sáttareiðr, Fms. vi. 184 (v.l.), Sturl. ii. 7 C.

sættar-fundr, m. = sáttarfundr, Ld. 228, Fms. iii. 38.

sættar-görð, f. = sáttargörð, Fms. i. 160, iv. 268, Nj. 187, Grág. i. 488.

sættar-hald, n. = sáttarhald, Sturl. i. 81 C.

sættar-handsal, n. the hanselling an agreement, Grág. i. 361; see handsal.

sættar-kaup, n. the price of an agreement, N.G.L. i. 81.

sætta-laust, n. adj. without truce, unable to agree, Sturl. iii. 257.

sættar-maðr, m. = sáttarmaðr, Grág. i. 118.

sætta-mál, n.the making an agreement, Grág. ii. 87.

sættar-orð, n. a word of peace, mediation, Ld. 66.

sættar-rof, n. a breach of an agreement, Nj. 106, Sturl. ii. 132.

sættar-samþykki, n. an agreement, Fms. ii. 242.

sættar-skrá, f. = sættarbréf, a charter, N.G.L. ii.

sættar-stefna, u, f. = sáttarstefna, Fms. vii. 241, Sd. 172, Sturl. i. 163 C.

sætta-umleitan, f. = sáttarumleitan, Hkr. ii. 86, Fms. ix. 51, Sturl. ii. 172.

sáttan, f. = sátt, Fms. x. 160, xi. 418.

sátt-band, n. a treaty, covenant, Fb. ii. 276.

sátt-fúss, adj. peace-loving, willing to come to terms, Sturl. iii. 275.

sátt-gjarn, adj. = sáttfúss, Nj. 88, Sturl. ii. 179, Fs. 185.

sátt-gjarnliga, adv. in a conciliatory way, Fms. ii. 36, vi. 181, vii. 306.

sátt-gjarnligr, adj. conciliatory, Fms. iii. 63, Sturl. iii. 170.

sátt-liga, adv. peaceably, N.G.L. i. 78.

sátt-mál, n. pl. words of reconciliation, Eg. 401, Ld. 228, Fb. i. 560, Fms. i. 37.

II. sing. a covenant, Skv. 3. 39; esp. eccl., Stj. 56, 62, 115, 129, 305, 651, Fms. vi. 286, Ó.H. 78, Grett. 103 A.

compds:

sáttmáls-búð, f. the covenant-booth, Tabernacle, Stj. 310.

sáttmáls-lög, n. pl. the law of the covenant, Stj. 650.

sáttmáls-mark, n. the mark of a covenant, Stj. 62, 115.

sáttmáls-örk, f. the Tabernacle, Stj. 427, the Icel. Bible, passim.

sátt-máli, a, m. (old writers prefer the neut. sattmál), a covenant, Hkr. ii. 119 (but Ó.H. l.c. sáttmál), B.K. 126, Sks. 51; einn sáttmála … þann eilífa sáttmála milli Guðs ok allra lifandi dýra … þetta skal vera teikn á þeim sáttmála, sem ek hefi upp reist Gen. ix. 9–17; Gamli sáttmáli, the covenant between the Icelanders and the king of Norway, D.I. i. 602 sqq.

sáttr, adj. agreeing, at peace, reconciled; sáttir ok sammála, Ísl. ii. 381; at vér sém sem sáttastir, Fs. 43; s. við e-n, Anal. 282: verða s. á e-t, to agree on; verða þeir á þat vel sáttir, Nj. 22, Fms. i. 279; þeir urðu á öngan hlut sáttir, x. 24; urðu allir á þat sáttir, Nj. 101; ef þeir verða eigi á sáttir, if they cannot come to terms, Grág. i. 57; s. á fjártölur, 336; at þvílíkum kostum sem þú hefir á sáttr orðit, Ld. 212: eg er s:áttr með að göra það, I am quite willing to do that, (mod.); mis-sáttr, ú-sáttr.

sátt-rof, n. a breach of a sátt, Valla L. 227.

sátt-samliga, adv. in peace and harmony, Dipl. v. 16.

sátt-samligr, adj. peaceable, Sks. 520. v.l.

sátt-vandr, adj. particular as to terms, Sturl. ii, 63.

sátt-vænligr, adj. hopeful as to an agreement, Rd. 254.

seði, f. [saðr or saddr], satiety, Greg. 28.

seðill, m. [Lat. schedula], a slip of paper, (mod.)

SEÐJA, pres. seð, pret. saddi, subj. seddi, part. saddr; [Goth. saþan, sôþ, supposed from ga-soþjan; A.S. sadjan; O.H.G. satjan; Lat. satiare]:—to satiate, feed; Gera ok Freka seðr, Gm. 19; s. e-n af e-u, or á e-u, s. hrafn af hræjum, Hkv. 1. 43, Fas. i. 140; s. hrafn á holdi, Korm. (in a verse); og hann girnfist að s. sik af þeim molum sem féllu af borðum hins ríka, Luke xvi. 21: metaph., Stj. 29; at ek skylda sadda hafa yðra fýst á minni frásögn, 655 xxx. A. 4; s. fenginn hungr á nýju ránfengi, Al. 83: s. e-n e-u, s. oss sínum málum helgum, 625. 79; s. þorsta, to slake the thirst, Magn. 486.

II. reflex. seðjask, to be sated, eat one’s fill; vitnir seðsk. the wolf is sated, Edda (Ht.) 9; seðjask Sæhrímni, Gm.; vér söddumk af konunglegri sælu, Al. 165; seðjask á e-u, 677. 3; láta verða sadda sína reiði, Al. 106.

III. part. saddr, [Germ. satt], sated, having eaten one’s fill, eg er saddr; vera s. á e-u, to have got enough of, Ld. 98; full-s.

séðr, part., from sjá, used as adj. wary, clever; hann er vel séðr, hann er se;ðari en svo.

séðu or söðu, pret. pl., remains of a lost verb sýja, [answering to Goth. sjujan; A.S. siwjan; Engl. sew; Dan. sye; Lat. suere]:—to sew; séðu (sew thou) hve vel þeir séðu (sewed) er fyrir saumförinni réðu, Skálda, Thorodd: part. seðr or söðr, sewn; jarni sæðr, Hallfred (Fs. 205); skyrta hamri söð, hammer-knit, epithet of a coat of mail, Fms. xi. 197 (in a verse).

SEF, n. [Engl. sedge; Dan. siv], sedge; var stráð gólf á Sæbóli af sefinu af Seftjörn, Gísl. 27; lykklaus sem sef, Al. 173; sem af sefi eðr slýi, Stj. 253; stokk af tágum ok sefi görfan, 251: poët., svarðar sef = the hair, Kormak.

compds:

sef-dæla, u, f. a sedgy hollow, Björn.

Sef-grisnir, m. a ‘sedge-boar,’ poët. a wolf, Lex. Poët.

sef-rein, f. a sedge-bank. Lex. Poët.

sef-tjörn, f. sedge-tarn, a local name, Gísl. 27, 107, 111.

sef-visk, f. a sedge-wisp, Gísl. 29.

sef-þvengr, m., poët. a ‘sedge-thong,’ snake, Lex. Poët.

SEFA, að, older form svefa, Fms. ix. 444, [akin to svefn], to soothe, soften; sefa ok svefja, allit., Rm. 41; the act. is rare in old writers, but freq. in mod. usage.

II. reflex. to be soothed, appeased, of anger; kom svá. at Grímr sefaðisk, Eg. 166, Ld. 52, Fbr. 141, Fms. xi. 11; svefaðisk (sefaðisk, v.l.) þá hugr jarls, ix. 444; þá gékk af honum móðrinn ok sefaðisk hann, Edda 28, Fms. v. 319; þeir sefuðusk, Finnb. 354; vinir hennar báðu hana sefask ok snúa hug sínum til konungs, Fms. vi, 4, vii. 128; af þessu nafni sefask höggonnr, 623. 26; ef hann fær eigi sefat hana, appeased, soothed her, Fms. xi. 135.

2. part. sefaðr, propitious; at Drottinn sé honum jafnan sefaðr, Stj. 309; ok vertú s. yfir íllskur lýðsins, 312.

sefan-ligr, adj. fit for sacrifice; s. fórn, Stj. 310.

SEFI or sevi, a, m. [akin to sif, sifjar, q.v.; cp. A.S. sib = peace]:—the mind, affection, poët., Edda (Gl.); fróðr sefi, Fsm. 4; ok sný ek hennar öllum seva, Hm. 162; einn er hann sér um seva, 94; þær deyfa sverð ok sefa, Sdm. 27; sorgmóðr sefi, Gkv. 2. 40; hverr er sér getr slíkan sefa, Hkm. 19; snúisk þeim til sátta sefi, Gg. 9.

II. [Old Engl. sib; Engl. gos-sip] = sifi, a kinsman, Hkv. 2. 8; Surtar sevi, Vsp. (Hb.); Ullar sefi, Vtkv. (in the interpolated part).

seggr, m., pl. seggir, [A.S. säcg; from segja?]:—poët. a man, prop. a messenger, which sense can still be seen in Akv. 1, 2, 6, as also in the allit. seggr and segja; at þú mér, seggr, né segir, Skm. 5; seggir segja mér hvártveggja, Hallfred.

2. gener. a man, Vkv. 7, 21; nóttum fóru seggir, 6; sénir vóru seggir (strangers) und hjálmum, Hðm. 20; seggja dróttinn, Bkv. 5: the word remains in mod. usage in such phrases as, grimdar-seggr, a cruel man; óróa-seggr, a rioter. segg-fjöld, f. a host of men, Lex. Poët.

segi or sigi, a, m. a slice, bit, clot; hjarta mitt var runnit sundr í siga, my heart was molten into drops, ‘torn into shreds,’ Sól. 43; hann skar af tungu ormsins einn sega, Tristr.; hann skar hann sundr í siga, Bret. 170; hann (the dog) greip í kálfann ok þar ór siga, Fas. ii. 426; þórir kvaðsk úviljaðr at skera slærrum segjum, to cut larger slices, Sturl. i. 61; töngu segi, the tongs’ bit, poët. = the iron in the forge, Þd. 15; blóð-segi, a clot of blood; fjör-segi, the heart; tál-segi, a bait; kló-segi, kverk-segi, q.v.

SEGJA, pres. segi, segir, segi, pl. segjum, segit, segja; pret. sagði, pl. sögðu; pres. subj. segja; pret. segða, segðir, segði; imperat. seg, segðú; part. sagðr: doubtful forms are sagat, sagaðr, Merl. 2. 4: a pres. indic. seg, segr, ek seg, Grág. i. 64, 134; segr hann, Fms. x. 421; segsk, Grág.i. 159, ii. 57: with a neg. suff. segr-at, Grág. ii. 214; sagðit, Hým. 14; segit-a, tell ye not! Vkv. 21: an older form seggja with a double g is suggested in Lex. Poët. in two or three passages, cp. A.S. secgan, as also seggr; but in Haustl. l.c. the g in ‘sagna’ is soft, and not hard (gg) as in mod. Icel. pronunciation, and sagna would fairly rhyme with segjaandum: [a word common to all Teut. languages, except that, strangely enough, no Goth. form is recorded, for Ulf. renders λαλειν, λέγειν, εἰπειν, by maþljan, quiþan, rodjan; so it may be that the earliest sense was not to say = Lat. dicere, but a limited one, to tell, proclaim; A.S. secgan; Engl. say; Dan. sige; Swed. segja.]

A. To say, in the oldest poems chiefly,

I. to tell, report, Lat. narrare, dicere; segðu, imperat. tell thou me! say! Vþm. 11, 13, 15. 17, 20, 22, 24, 26, 28, 30, 34, 36, 38, 40, 42, Alm. 10, 12, 14, 16. etc., Skm. 3; segðu mér ór helju ek man ór heimi, Vtkv. 6; atgeirinn sagði (foretold) manns bana, eins eðr fleiri, Nj. 119; mér segir svá hugr um, my mind tells me, I have a foreboding; eigi segir mér vel hugr um þessa ferð, Ld. 366; sagði honum mjök úvænt hugr um hennar hag, Fms. x. 215; sagðit honum hugr vel þá, Hým. 14; seg oss draum þinn, Nj. 95; hann segir honum greiniliga slíkt er hann spurði, Fms. ii. 99; þessi saga er nú ætlu vér at segja, viii. 1 (see saga); hann spurði hvers synir þeir væri,—þeir sögðu, Nj. 125; fór sveinninn ok sagði til Haralds, Fms. vii. 167; hvat hark var þat?—Honum var sagt, 168; svá hafa spakir menn sagt, Ib. 6; svá sagði Þorkell oss, 5; svá sagði Teitr oss, id.; svá sagði oss Úlfhéðinn Gunnarsson, 9; þenna atburð sagði Teitr oss, at því es Kristni kom á Ísland, 13; en Hallr sagði oss svá, 15; svá sagði hann oss, id.; en honum sagði Þórarinn bróðir hans, 16; es sannliga es sagt, at fyrst færi til Íslands, 4; hvatki er missagt es í fræðum þessum (pref.); þar sagði hann eigi koma dag á vetr, Landn. (pref.); svá segja vitrir menn, … en svá er sagt, 25; svá sagði Sæmundr prestr enn fróði, 27; er svá sagt, at honum hafi flestir hlutir höfðingligast gefnir verit, Nj. 254: of inscriptions, writing, segja þær (the Runes) formála þenna allan, Eg. 390; segja bækr, at …, 625. 88; skal sú skrá hafa sitt mál, er lengra segir, Grág. i. 7: segja leið, to tell the way, to guide, esp. on the sea, to pilot, Fms. xi. 123, Eg. 359 (leið-sögn, leiðsögu-maðr):—to tell, bid, far þú ok seg Agli, at þeir búisk þaðan fimmtán, Nj. 94; hann sendi húskarl at segja Steinari, at hann færði bústað sinn, to tell S. to change his abode, Eg. 749; segðu honum að koma, tell him to come!

2. with prepp.; segja eptir e-m, to tell tales of one, inform against, Al. 125; hann sagði eptir mér, segðu ekki eptir mér!—s. frá e-u (frá-sögn), to tell, relate, Nj. 96; þar er hón nú, Unnr, er ek sagða þér frá, U., of whom I told thee, 3; eigi má ofsögum segja frá vitsmunum þínum, Ld. 132: s. fyrir, to dictate, Fms. vii. 226, Fb. iii. 533, Nj. 256: to foretel, Rb. 332; s. fyrir úorðna hluti, Fms. i. 76, viii. 5: segja fyrir skipi, to bid Godspeed to a ship (on her first voyage), ix. 480: to prescribe, Ld. 54; þeir sigldu um nóttina, en hann sagði fyrir (piloted) með viti ok gæfu, Bs. i. 562: s. manni fyrir jörðu, to give notice as to the redemption of an estate, Gþl. 295–297, 301 sqq.:segja til, to give up; s. til nafns sins, to give one’s name (on being asked), Hbl.; hvat er nafn höfðingja yðvars? Rútr segir til sin. R. told his name (said, my name is R.) Nj. 8; sagði Örnólfr til svá-felldra itaka, Dipl. i. 1; skal ek hér fá þér sæmd ok virðing, þá er þú kannt mér sjálfr til s., Eg. 312.

3. impers. it is told: hér hefsk Landnáma-bok, ok segir í hinum fyrsta kapitula, hversn, Landn. 24: hér segir frá Birni bunu, 39; segir nokkut af hans orrostum, Fms. viii. 3; sem segir í sögu hans, i. 4 (see saga); sem áðr sagði, … sem sagði fyrr, as was told before, x. 382, 410.

II. to say, pronounce, declare; eg seg þat Guði, I declare to God (in an oath, cp. Engl. ‘so help me, God’), Grág. i. 64, 134; ok segi ek þat Æsi, Glúm. 388.

2. so in the law phrases, segja sik í þing, lög, and the like, to declare oneself in a community, to enter a community under the law; as also, segja sik ór þingi, lögum, to declare oneself out of, to withdraw from, a community, Grág. and the Sagas passim; segja skilit við konu, to declare oneself separated from, to divorce one’s wife, Nj. 50; segja þing laust, to declare a meeting at an end, Grág, i. 116:segja lög, to say the law, used of the speaker’s (lögsögu-maðr) decisions; syni Erlings segi ek engi lög, i.e. I give no sentence for him, Fms. ix. 331: iron., sögðu sverð þeirra ein lög öllum Svíum, ii. 315; s. prófan (á) málum, K.Á. 216; s. dóm, to give sentence.

3. with prepp.; s. e-n af e-n, to ‘declare a person off a thing,’ i.e. take it from him; hann sagði Vastes af drottningar-dómi ok öllu því ríki, Sks. 462; þá er hann þegar sagðr af lærðra manna tign, 694; skipta svá miklum ríkdómi, ok segja hann af einhverjum ok til annars, i.e. to take it from one and give it to another, Fms. ix. 330; þann dag segja lög mann at aptni af griði, Grág. i. 146; s. e-n afhendan, to declare a person off one’s hands, give him up, Fs. 34:s. e-t á, to announce:þú skalt segja á reiði mína, Nj. 216; s. á úsátt sína, 256; bæta at þeim hluta sem lög segði á hann, as the law declared, imposed, Fms. x. 152:s. aptr, to break up, dissolve; s. friði aptr, N.G.L. i. 103:segja sundr = segja aptr, s. sundr griðum, frændsemi, Fms. ix. 276, x. 133, Fas. ii. 136:s. fram, to say, pronounce, esp. of pleading, to read; s. fram sök and the like, Grág., Nj. passim:s. fyrir, see l. 2:s. upp, to pronounce; er hann hafði þenna kost upp sagðan, Fms. xi. 284: segja upp görð, dóm, sætt, to pronounce sentence, as a judge or umpire, Grág., Nj. Band. 12, passim; s. upp lög, to proclaim the law from the law-hill (the act was called upp-saga), Ib. 17, Bs. i. 25; at hann segði upp lögin, Nj. 164: s. e-n upp, to give one up, Sturl. iii. 181 C: segja e-u upp, to declare at an end; segja upp friði, griðum, Fms. x. 133; segja upp þjónustu við e-n, to leave one’s service, Hkr. iii. 68.

III. to speak, talk; skaut konungr á erendi, talaði hátt ok hvellt ok segir svá—þat er …, Fms. i. 215; ‘þenna kost viljum vér,’ segir Skapti, Nj. 150; ‘frauva,’ segir hann, ‘þat er satt er þú mælir,’ Fms. x. 421.

2. in a dialogue: segir hann, segir hón, says he, says she, etc.; ‘Kenni ek víst,’ segir Otkell,—‘Hverr á,’ segir Skamkell; ‘Melkólfr þræll,’ segir Otkell,—‘Kenna skulu þá fleiri,’ segir Skamkell, ‘en vit tveir,’ 75; Gunnarr mælti—‘Veiztú hvat þér mun verða at bana?’—‘Veit ek,’ segir Njáll,—‘Hvat?’ segir Gunnarr;—‘Þat sem allir munn sízt ætla,’ segir Njáll, 85; and so in countless instances.

IV. to signify, mean; þetta segir svá, Fms. viii. 239; ‘fiat voluntas tua,’ þat segir svá, ‘verði þinn vili,’ Hom. 157.

B. Reflex. to declare of oneself; hann sagðisk þá vaka, he said that he was awake, Nj. 153; sagðisk Haraldr vilja leggja við hann vináttu, Fms. i. 53; þeir sem sögðusk segja fyrir úvorðna hluti, 76; at þú sér annarr en þú segisk, Fas. ii. 544, freq. esp. in mod. usage, for the old writers in this case prefer kveðsk, káðusk (from kveða).

II. as a law phrase, þú segsk í þing með Áskatli goða, Nj. 231; maðr skal segjask í þing með goða þeim er hann vill, Grág. i. 159; nefndu hvárir vátta, Kristnir menn ok heiðnir, ok sögðusk hvárir ór lögum annarra, Nj. 164 (Id. 11, Bs. i. 22); hón sagðisk í ætt sína, she told her origin, i.e. she was exactly like her parents, Njarð. 382: impers. phrase, e-m segisk svá, one’s tale runs so; honum sagðisk svá til, his story runs; or, honum segist vel, he speaks well; honum sagðist vél í dag, he preached well to-day! það segist á e-u, there is a penalty on it, ‘tis not allowed; láta sér segjask. to let oneself be spoken to, be reasonable, Am. 29, and in mod. usage.

III. part., sönnu sagðr, convicted of, Sdm. 25; Jupiter vill vita hvárt hann er sönnu sagðr, if the charge is true, Bret. 12: gerund., in the saying, segjanda er allt vin sínum, all can be said to a friend, one can open one’s, heart to him. Eg. 330.

IV. pass. it is said; svá segisk, at …, Fms. i. 98; þessi kvikendi segjask augnafull umhverfis, Hom. 48; hann segisk (is said to be, Lat. dicitur) skapaðr ór jörðn, Eluc. 21; segist í hverri viku sálu-messa, Dipl. i. 8; Zabulon, þat má hér segjast bygging, Stj.; ef nokkut riptist eðr af segðist, Dipl. iii. 11; segist þetta með öngu móti aptr, cannot be refuted, Fms. ix. 476, Hom. 154; af sögðum bæjum, aforesaid, Vm. 84; fyrr-sagðr, aforesaid; but this passive is unclassical, being taken from the Latin, and rare even in mod. usage.

V. segendr, part. pl. (seggendr, with a double g. Haustl.), sayers, reporters; sjáendr eða segendr, Grág. ii. 88. segjands-saga, u, f. a hearsay tale; skoluð ér hér vera ok sjá þau tíðendi er hér görask, er yðr þá eigi segjanz-saga til, þvíat ér skolut frá segja ok yrkja um síðan, Ó.H. 206; hence the mod. það er segin saga, a told tale, a thing of course [cp. Fr. ca va sans dire].

SEGL, n. [A.S. segel; Engl. sail; Germ. segel; Dan. seil]:—a sail, Sj. 135; vinda, draga segl, to hoist sail, Hkv. 1. 29, Ó.H. 136, 137, 170; setja upp segl, Fms. ix. 10; taka til segls, Ó.H. 140; leggja ofan segl, 170; hella (to reef) segl, 182, Nj. 135, Fms. ix. 285, Fb. ii. 583; hleypa segli ór heflum, Ó.H. 182; hleypa ofan segli, id.; hlaða (to furl) seglum, Fms. viii. 135; nú lægir seglin þeirra, Ó.H. 182, passim. The ancients took pride in costly sails woven or embroidered with stripes and figures in various colours (vöndr, segl stafað vendi), stafat segl, Fms. i. 301; segl blá-stafat, x. 345; stöfuð segl með ymsum litum, xi. 437; seglin vóru stöfuð öll með blá ok rauðu ok grænu, Ó.H. 161; segl stafat vendi blám ok rauðum, Eg. 68, Ó.H. 113, 124; var seglit hvítt sem drift ok stafat rauðu ok blá með vendi, 170, Orkn. ch. 116, and passim: such sails were a fit gift to a king, see the narrative in Fms. vi, Har. S. harðr. ch. 100; at menn sendi konungi vingjafir, hauka, hesta, tjöld eðr segl, Ó.H. 126; hence the poets call the sail a ‘tablet’ (skript): poët. a ship is called segl-hundr, segl-marr, segl-vigg, sail-hound, sail-steed, Lex. Poët.

compds:

segl-bót, f. sail-mending, Sks. 30.

segl-búinn, part. sail-bound, Eg. 389, Eb. 140, Fms. vii. 68, ix. 439.

segl-laun, n. pl. reward for a sail, Fms. vi. 358.

segl-rá, f. a sail-yard, Fbr. 132.

segl-reiði, a, m. sail-rigging, Sturl. i. 189, Edda i. 330.

segl-tækr, adj. fit for sailing; veðr segltækt, Ó.H. 138, Fms. vii. 286.

segl-viðr, n. a ‘sail-tree,’ of the yard, Skálda 162.

segull, m. a magnet.

compds:

segul-berg, n. a magnetic mountain, Snót.

segul-steinn, m. a lodestone.

seiða, d, [answering to síða, q.v.], to enchant by a spell; seiða seið, to work a spell. Gísl. 31; Gunnhildr lét þat seiða, at Egill skyldi aldri ró bíða. Eg. 403: s. til e-s, seiddi hón til þess í hallæri, at hvert sund var fullt af síld, Landn. 147; hann hefir látið s. til, at honum skal ekki vápn at bana verða nema hann, Nj. 44.

seið-berendr, m. pl. sorcerers, Hdl. 32.

seið-galdr, m. enchantment by spells, Róm. 383.

seið-hjallr, m. the scaffold on which the wizard or witch was seated and where the incantation was performed, Ld. 142, Fas. ii. 84, iii. 319.

seið-kona, u, f. a sorceress, witch, Hkr. i. 19; völva ok s., Fas. ii. 506.

seið-læti, n. pl. the sound heard during the incantation, prob. the screams, songs, and charms by which the seið was accompanied, Ld. 152; see varð-loka.

seið-maðr, m. an enchanter, wizard, Fms. i. 10, ii. 134, Fas. iii. 319, Bárð. 39 new Ed.

seið-magnan, f. the working a spell.

SEIÐR, m., gen. seiðar, dat. seiði; the fem. seið sina (sinn), Fms. ii. 136, and seiðit, Fas. iii. 319, are false forms:—a spell, charm, enchantment, incantation, which in the heathen times was solemnly performed at night; the wizards or witches were seated with certain solemn rites on a scaffold (seiðhjallr), from which they chanted their spells and songs; the ‘seidr’ was performed either to work any kind of good or evil to another person, or to be a kind of oracle or fortune-telling, to foreshow future events, such as the life and fate of those present, the weather, or the like; of the evil kind is the charm in Gísl. l.c., Ld. 152; fá at seið, Hkr. i. 21; Ingjaldr ok völvan ætluðu til seiðar mikils um nóttina, Fas. ii. 507; Freyja kenndi fyrst með Ásum seið, 8; fremja seið, Þorf. Karl. 376; efla seið, Eg. 403, Fas. ii. 72; magna seið, Gísl. 116; konungr bað hann hætta seiði, Fms. i. 10: hón bað fá sér konur er kunnu fræði þat sem til seiðsins þarf, Þorf. Karl. 378; var þangat at heyra íll læti er þeir frömdu seiðinn (seiðit Ed. wrongly), Fas. iii. 319: seiðis-hús, the house where the spell was worked. Fas. iii. 166, v.l.; in Yngl. S. ch. 7 the charm of ‘seidr’ is attributed to Odin; Óðinn kunni þá íþrótt, er mestr máttr fylgdi, ok framði sjálfr, er seiðr heitir, en af því mátti hann vita örlög manna ok úorðna hluti, svá ok at göra mönnum bana eðr úhamingju eða vanheilindi, svá ok at taka frá mönnum vit eðr afl ok gefa öðrum, en þessi fjölkyngi, er framið er, fylgir svá mikil ergi, at eigi þótti karlmönnum skammlaust við at fara, ok var gyðjunum kennd sú íþrótt, Yngl. S. ch. 7; as to the rites and ceremonies of the ‘seidr’ see esp. the interesting account in Þorf. Karl. S. ch. 3, compared with that in Vd. ch. 10 and Örvar Odds S. ch. 2 and 3; even the old poem Völuspá is framed as a song delivered by a prophetess working a spell. The witch scene in Macbeth is an echo of the ancient ‘seidr’ as it survived in tradition in Shakespeare’s time, though the devilry and the cauldron are later additions.

seiðr, m. [Norse sei], the gadus virens, a kind of fish, L., Edda (Gl.), Lex. Poët.; hence the mod. seiði, a fry; vara-seiði, the fry or young of fish.

seið-skratti, a, m. a wizard, Gísl. 18.

seiðsla, u, f. = seiðr, Fas. iii. 319.

seið-staðr, m. the place where a spell is worked; þar fannsk kinga ok s. mikil, Ld. 328.

seið-stafr, m. an enchanters wand, Ld. 328, v.l.

seið-villa, u, f. spells to counteract witchcraft; rísta seiðvillur, Fas. iii. 319.

seigildi, n. a tough substance, a knot.

seigja, u, f. toughness.

seigla, u, f. toughness, difficulty.

SEIGR, adj. [Dan. seig], tough; seigu leiri, Sks. 416; seigr í sinum, Flóv. 27, Karl. 475; seig bönd, Hom. 124.

2. metaph. tough, stubborn; seigr á sitt mál, Fms. x. 300: difficult, þat mun veita seigt, ii. 118; seigt er svöngum at skruma, Fb. i. 211; þat er seigt at segja, Fms. vi. 376.

SEIL, f. [a Goth. form sail is assumed from sailjan = χαλαν, Mark ii. 4; A.S. sæl; Germ. seil]:—a string, line, esp. in Icel. used of a line on which fishermen string their catch of fish and trail them behind the boat; the word is rare in old writers, koma á seil e-m, to be carried along by one, Þd. 9; rás seil, Merl. 2. 12; seil grundar, ‘earth-thong,’ a snake, Lex. Poët.; seilar sól, a shield; þrym-seil, id.

seila, u, f. a hollow, Björn: a local name.

seilask, d, dep. to stretch out one’s hands as high or as far as one can reach; þótti mér svá löng höndin á mér, atek þóttumk s. upp á bjargit, Þorst. Síðu H. 178; Þórr seildisk svá langt upp sem hann mátti lengst, Edda 33; hann bað Þorfinn þá s. í móti djáknanum, Orkn. 112; Kormakr seildisk til ok hjó, Korm. 142, Ísl. ii. 269; s. til sverðsins, Fms. viii. 332.

2. metaph. to seek far for a thing; skal ekki seilask til nafns, Fs. 23; s. til sæmdar í hendr e-m, Boll. 338; s. til e-s, to covet, 655 xxix. 6:s. á e-t, to encroach on; s. á Guðs rétt, ok heilagrar kirkju, Bs, i. 741, Fb. ii. 261; hence, á-sælast, id.

seiling, f. a stretching up the hands; in Icel. the height of a person stretching his hand up is called seiling, það er seiling mín, or það er seilingar-hæð, það er seiling upp undir loptið, and the like.

2. metaph. a seeking from far; er þat honum nauðsyn en eigi seiling, it is a necessity, and not his own seeking, Hrafn, 16.

SEIMR, m. [síma], a wire or string; draga seiminn, to drawl out one’s words, i.e. talk with a canting voice.

II. riches; en hvorki gull né seim, Pass. 36. 5; bjartan seim, Fb. ii. 523 (in a verse); rautt gull er s., Þjal.; seims ok hnossa, Edda (Ht.); seima-þollr, seim-skerðir, seima-slöngvir, seim-brjótr, seim-örr, seim-stafr, seim-týnir, seim-þverrir, etc. are epithets of a lordly man, lavish of gold, Lex. Poët.

III. a honeycomb, prop. ‘honey-texture’ (cp. Germ. wabe from weben = to weave); hón rétti fram höndina ok tók upp seiminn, Stj. 210; sætari en hunang eða s., Bs. i. 103; sætligan seim, 240; hunanglegr s., Th. 77; hunangs-s., q.v.

sein, n. a delay; nú var eigi sein á (seinat?) konungi til mótsins, the king did not wait for him, Fms. vi. 239: the saying, ein stund verðr opt at seinum, one hour may make it too late, Harms. 41; aldri læt ek at munni sein, Mkv. 24; frið-sein, lack of peace, disturbance, Þd. 9.

seina, að, [Ulf. sainjan = βραδύνειν; Germ. sehnen, but only in a metaph. sense]:—to delay, slacken; skynda skal hverr sem einn at snúask til Guðs meðan hann má, at eigi seini hann, lest he be too late, Hom. 13: seina e-u, to delay; verðr mein ef því seinum, Leiðarv. 39: s. at hróðri, to lag with his verses, Orkn. (in a verse).

2. esp. in the part. seinat, too late, mun nú eigi um seinat at flýja, Fms. viii. 162; of seinat hefir þú at segja, thou hast delayed too long. Fas. i. 196; ok er þó of seinat, Ld. 144, Fms. ii. 195; svá at eigi verði seinat, lest it be too late, xi. 114; seinat er nú, systir, at samna Niflungum, Akv. 17.

sein-búinn, part. ‘late-boun,’ slow in getting ready, Fms. ix, 304.

sein-fyrndr, part. long-lived, lasting, Edda (in a verse).

sein-færr, adj. slow, Grett. 90 A, Fms. xi. 434; brú var á, ok var seinfært yfir, it took a long time to pass, Sturl. iii. 24.

sein-görr, adj. ‘slow-made,’ slow-growing; hann var s. maðr í uppvexti, Sturl. iii, 122; opp. to bráðgörr.

sein-heppiligr, adj. slow, dull-looking, Fms. vi. 204.

seinka, að, to delay, slacken, Ísl. ii. 217: with acc., s. gönguna, Rb. 106; s. e-t mál, to put a case off, Fms. i. 74: with dat., and so in mod. usage, seinka e-u, Ísl. ii. 217, Gísl. 121.

II. reflex. to be delayed; þótti seinkask um kvámu hans, Fms. ii. 72, xi. 70; mjök þótti seinkask atlagan, vii. 259; þá er seinkaðisk um svörin, MS. 623. 16.

seinkan, f. a hindrance, delay, Eg. 546, Bs. i. 482.

sein-látr, adj. slow, dull of motion, Bs. i. 795; opp. to bráð-látr.

sein-liga, adv. slowly; taka s. undir e-t, or taka e-u s., indifferently, Nj. 217, Fms. i. 74.

sein-ligr, adj. slow, dull; Oddr var eldsætr ok s., Landn. 235; s. í viðbragði, Grett. 90; Sighvatr þótti heldr s. fyrst í æskunni, Fb. iii. 243; hann beiddi hann liðveizlu, Hálfdán var hinn seinligasti, H. was slow, unwilling, Sturl. iii. 16.

sein-læti, n. slowness, dulness, sluggishness.

sein-mæltr, adj. slow-speaking.

SEINN, adj., compar. seinni, superl. seinst, seinstr, mod. seinastr, and so in Fb. i. 74, Orkn. 402; in mod. usage compar. seinni, but superl. seinastr; [A.S. sæne; mid. H. G. seine; Swed. sen; Dan. seen; Lat. segnis]:—slow, slack, opp. to fljótr; seinn á fæti, Fms. vii. 169; hann er seinn, Rb. 358; ertú seinn mjök á slíkum sögum, Fs. 69: gramm., samstöfur seinar eðr skjótar, Edda 123, passim in old and mod. usage.

2. neut. as adverb; fara seint, to go at a slow pace, Nj. 197; maðr ríðr, ok eigi seint, Ísl. ii. 335; gengr þat seinna en sól, Rb. 108; kemsk þó seinna fari = ‘festina lente,’ Nj. 68; hann söng seint ok skynsamlega, Bs. i. 74.

II. temp. late, slow; förum til skipa ok verðum eigi of seinir, Fms. ii. 300; hann varð s. frá heimboðinu, Gullþ. 68; verða seinni, to be behind, Nj. 28.

2. neut., honum þótti þeim seint verða, Fms. ii. 82; runnu þeir allir, ok varð Þorsteinn seinstr, the last, i. 72; þat var seinst skipa Hákonar, the hindermost, vii. 289; at seinstum kosti, at the very last, D.N. iii. 39; Sveinn varð seinst búinn, Orkn. 402; sóttisk þeim seint, Nj. 8, Fs. 71; Hallfreði þótti þeim seint verða, 100; svá margan mann at seint er at telja, Fas. i. 498; þar varð seinst (last) albygt, Landn. 276; á máuaðar fresti et seinsta, at the last, not later than that, Grág. ii. 205: seint ok seint, bit by bit, Stj. 11; komsk þat seinst (hindermost) út, Hkr. iii. 144; lauksk seint (slowly) um hag hennar, Sturl. i. 199; hafa margir menn þess seint (i.e. never) bætr beðit, Fms. ix. 427; seint er um langan veg at spyrja tíðenda, Edda 30; taka e-u seint, slowly, coolly, Hkr. i. 191, Fs. 155; hann leit seint til þeirra, Edda 30.

sein-talaðr, part. slow-spoken, Stj. 260.

sein-þreyttr, part. long-suffering, Nj. 90, Fms. vi. 371; s. til reiði.

seizla, qs. seiðsla = seiðr, Fas. iii. 319.

sekð, f., see sekt. sekð-fé, n. = sektarfé, Nj. 110.

sekja, ð or t, also spelt sekkja, to fine, sentence to a fine.

2. to sentence to outlawry; sá er hann (acc.) sekði, Grág. i. 81; þeir menn er þeir hafa sekta, 94, Fbr. (in a verse).

II. reflex. to be liable to a penalty; sekisk sex aurum við biskup, K.Á. 22; goðinn seksk ef hann getr engi til at nefna féráns-dóm, Grág. i. 95; þá sekjask þeir þrem aurum við erendreka konungs, N.G.L. i. 7, 20, 101, 251; seksk hann eigi fyrir þat er hann kvángaðisk, 656 A. ii. 17; þá er sem hann hafi einn sekðan hann, Grág. (Kb.) i. 110; sá maðr er sekðan hefir hann, 111; þat er hann sekði hann breksekð, id.

sekka, t, to pack up; sekka vöru, Nj. 259: mod. sekkja, in the phrase, sekkja skapi sínu, to shut up (i.e. suppress) one’s indignation.

SEKKR, m., gen. sekkjar, Stj. 214; pl. sekkar; but mod. sekkir, also Stj. 214, Nj. 134, l. 2 from bottom: [a word common to all Indo-Germanic languages]:—a sack, bag; s. er ílát, Skálda 168; þeir höfðu með sér sekka, Blas. 45; but acc. sekki, Stj. 217; í sekkunum, 215; sekkjar munnr, 214; þeir báru milli sín sekk, Ó.H. 135; sekkr manns heitir byrðr þær er einn fetill er í, N.G.L. i. 349.

2. a package, trunk, in a merchant ship; gefa alin af sekk hverjum, Sturl. i. 222; þeir tóku sekka nokkura ór búlkanum … fóru nú aðrir sekkar á hann ofan þeir er léttari vóru … sekkir tveir lágu þar hjá búlkanum, Nj. 134: hence sekkja-gjald, n. a ‘trunk-tax,’ a tax payable to the king of Norway by Icel. ships; this tax is first mentioned in deeds of the 14th century, N.G.L. iii. 180, 215–218 (deeds of 1360 and 1383), D.N. ii. 514.

SEKR, adj.; in this word in old vellums a j appears after the k and before a vowel, whence also came the old change of the root vowel; thus, sekjan, sekjum, sekjar; in later vellums this j is dropped, sekan, sekum, etc.: [from sök]:—prop. sentenced, to pay in money or person: esp. of a fine, mulcted, verðr hann sekr um þat þremr, sex mörkum, Grág. i. 37, 296, 363, 375; þá eru þeir sekir fimtán mörkum, N.G.L. i. 21, 359 (else the Grág. has útlagr, q.v.)

II. in Icel. law, convicted, outlawed, condemned to the lesser or greater outlawry; nú verðr maðr sekr at sátt, en þá verðr maðr sekr at sátt, er hann handsalar sekt sína, Grág. (Kb.) ch. 60; sekr skógar-maðr, sekr fjörbaugs-maðr, Grág.; til ek hann eiga at verða um þá sök sekjan skógarmann, prop. = a convicted woodman, Nj. 110: maðr hafði sekr orðit um þræls morð eðr leysings, Íb. 6; but also used singly, ins sekja manns, the outlaws, Grág. i. 360; Gísli verðr sekr, Gísl. 39; verða sekr um víg, Nj. 88, Grett., Gísl., Harð. S., and other Sagas passim.

2. guilty, wicked; hefna sekjum mönnum íllar atferðir, MS. 677. 4; láta þann undan setja er sekr er Nj. 136; eigi göra verkin ein saman manninn sekjan, 656 A. ii. 16; þar til er þeir fara af heiminmn sekir, 625. 66: sekari né dauðlegri, Sks. 533; samt fyrir Guði sekr ert, Pass., N.T., Vídal. passim.

sekt, f.; in the Grág., esp. Kb., the older form sekð or sekþ prevails; in Kb. ch. 60, sekt occurs nine times, sekð or sekþ seventeen times:a penalty, fine, mulct; varðar búanda þat þriggja marka sekt, Grág. i. 158; ef maðr handsalar manni ákveðna sekt sína, 119.

II. as an Icel. law term, the condition is one of the three degrees of outlawry or lög-sekt,thus defined, þær eru lögsekðir þrjár á landi vóru, ef maðr er görr skógar-maðr óferjandi, eða fjörbaugs-maðr, en sú en þriðja at auka svá fjörbaugs-sekð, at hann skyli eigi eiga fært út hingat, Grág. i. 119; yet, as a rule, only the first two degrees appear in the Sagas; sekt is opp. to sætt, Fs. 73; lýsa til fullrar sektar, Nj.:hence the outlawry itself, Grág.; Nj.; hann (Grettir) var lengst í sekt, Grett. (fine); þótti sumum sem hann hefði úti sekt sína ef hann hafði nokkut af hinu tuttugasta ári, 149. This clause about the twenty years is nowhere mentioned in the Grágás, and seems to be a mere popular fiction in the Grett. S., cp.also Gísl. 126 and Harðar S. ad fin.

2. guilt; játa þær sektina, Th. 78; syndir ok sektir, Stj. 55; sektir eða lögbrot, Sks. 665.

compds:

sekð-auðigr, adj. ‘guilt-rich,’ wicked, Landn. (in a verse).

sekðar-dómr, m. a conviction, sentence of outlawry, opp. to sættardómr, Grág. i. 487.

sekðar-fé, n. the property of an outlaw, which was confiscated, one half to the community (fjórðungs-menn), the other half to the prosecutor, Nj. 110, Grág. i. 120, Sturl. i. 34, Njarð. 382, Eb. 36, 110 new Ed.; af hans s. urðu almenningar, Landn. 121: a price put on the head of the culprit, Grett.

sekðar-görð, f. a sentence of sekt, Grág. i. 487.

sekðar-handsal, n. a ‘hansel’ or first trial of sekt, Grág. i. 118, 488.

sekðar-lauss, adj. free, not convicted; eigi ann ek þess Þóri at fara sektalausum (unconvicted) af þessum fundi, Lv. 45;

sektalaust, with impunity, N.G.L. i. 349, K.Á. 176, Jb. 22 B, Sks. 602 B, Gþl. 23.

sektar-mark, n. a brand or mark of guilt, Sks. 116: plur. the marks by which to know the person of an outlaw, Band. 19 new Ed.

sekta-mál, n. pl. cases about penalties, fines, N.G.L. i. 335.

sektar-sakir, f. pl. a case liable to sekt, Grág. i. 462.

sektar-úmagi, a, m. the destitute child of an outlaw, Grág. i. 237.

sekunda, u, f. [Lat.], a second, Rb.

sekventia, u, f. [Lat.], a sequence, part of a chant in the mass, Vm. 47, Jm. 14, Fms. viii. 141; sekventíu bók, -skrá, B.K. 83, Pm. 28.

SEL, n., gen. pl. selja, dat. seljum, [sel stands for an obsolete ‘sali,’ and the word is akin to salr, q.v.; A.S. sele]:—a shed on a mountain pasture, but within the landmarks of each farm (not in the almenningar), where the milch-kine are kept in the summer months (it answers to Germ. senn-hütte). An Icel. word; in Norway such huts are called setr (or sætr), q.v.; sel skal hverr göra sér í almenningi er vill ok sitja í sumar-setri ef hann vill, N.G.L. i. 251 (in Icel. this was not allowed, eigi skal sel göra í afrétt, Grág. ii. 302); tvá stöðla ok sel (sæll), D.N. i. 81; ek á sel skamt héðan, vertú þar í nótt, Fs. 59; þá snéru þeir til selja Gríss, Fms. ii. 247; Víga-kolr fór frá seli áðan, Nj. 55; fara í sel, fara til sels, Grág. ii. 277; færa í sel, to bring the kine to the sel (in June); fara, flytja úr seli, to bring them back, in the autumn; spurði konungr ef nokkur sel væri þar, er þeir mætti í búa, Ó.H. 187; sels-dyrr, sels-gluggr, sels-hurð, sels-veggr, sels-tópt, Rd. 310, Ld. 244, 278, 280, Þorst. S. hvíta 43, cp. Ld. ch. 55, 62, 63, Vd. ch. 40, 41, Þorst. S. hvíta 42, 43, Vápn. 24, Hallfr. S. ch. 9, Grett. 139.

II. freq. in Icel. local names, Sel, Seljar, Selja-land (whence Seljalands-múli), Sel-tungur, Sels-hagi, Sel-á, Selár-dalr (whence Sel-dælir, the men from S.), Sel-fors, Heiðar-sel, Landn., Dipl., map of Icel.

B. Compds:

Sel-búar, m. pl. the inhabitants of S., a Norse county, Fms. viii. 35.

sel-byggr, m. a nickname, Dipl. ii. 16.

sel-fangi, a, m. the stores in a dairy (sel), D.N.

sel-flutningr, m., in the phrase, fara selflutning, e.g. when three or more persons cross a river severally in a small boat which can only carry two persons at a time, one always returning to fetch the next.

sel-för, f. the keeping cattle in a sel, Grág. ii. 277, Eg. 765, Landn. 95, in both passages used as mod. sel-staða: a right to keep a sel in a pasture, kirkja á selför á Flateyjar-heiði fjórum kúm, ú Balafelli, á Neðravöll, Heydal, Pm. 92, 71, Vm. 18, Dipl, v. 26.

sel-gresi, n., botan. ribwort, narrow-leafed plantain, plantago angustifolia.

sel-görð, f. erection of a sel, Rd. 263: = þeir höfðu selgörð á sumrum í Selshaga, Dipl. i. 7; at Benedict ætti s. á Breiðstöðum, v. 10.

sel-hestr, m. a horse used in the sel, Dipl. v. 5.

sel-land, n. land for sel (pasture), Pm. 49, Dipl. v. 7.

sel-mánuðr, m. the month in which milch-cattle are removed to the sel (June), Edda 103.

sel-setr, n. a mountain-shed, = sel; í selsetri einu, Fms. viii. 439; Kristbúit á selsetr í Seltungu, Vm. 169.

sel-staða, u, f. the place where a farm has its sel.

seli, a, m., and sili, q.v. [Dan. sele], harness; saðull eða seli, N.G.L. i. 363; hvert hross skal í reiðskjóta fara, er seli eða saðull hefir á komit, 125: in mod. usage sili is a strap in the harness.

sé-ligr, adj. sightly, = sjáligr.

SELJA, pres. sel, selr (sell, Grág. ii. 80); pret. seldi; part. seldr; [A.S. seljan; Engl. sell; Dan. sælge]:—to hand over to another; s. e-m e-t, or absol.; Ásta selr honum sverðit, Fms. iv. 37: hann tók sverð búit ok seldi Birni ok fingrgull—Sverð þetta, sagði hann, gef ek þér, Ó.H. 53; hann seldi smala-manni höfuðit, Nj. 70; hann tók menit af hálsi sér ok seldi Finni, Ó.H. 136, 148: selja fram, to deliver up, Hkr. ii. 243; mun hann s. framm Hrapp, Nj. 133, 134; selja af höndum, Fms. iv. 278; s. e-t í hendr e-m, Eg. 180, 715; hann seldi búit í hendr Þorsteini, 704; s. vápn ór hendi sér, Fs. 29; hann seldu þan til fóstrs í Suðreyjar, Fms. i. 250; s. e-m sonu sína til fóstrs, 5; seldu honum margir sonu sína til læringar, Ib. 14; meirr en efni sé til seld, more than is due, Bs. i. 137, Fs. 84.

2. to yield milk, of a cow; hún (the cow) selr ekki, vill ekki selja, in which case the Scottish milk-maids use a tulchan or stuffed calfskin.

3. a law term, selja sök, to make over a suit into the hands of a delegate to plead it in court; svá skal sök selja, at þeir skolu takask í hendr, sú er sök tekr ok hinn er sell (hand-sal), Grág. ii. 80; aðra skóggangs sök sel ek þér á hendr Starkaði … mun ek s. þér í hendr legorðs-sökina, Nj. 98, 99; s. vig-sök, Grág. ii. 80; s. mál í hendr e-m, Eg. 732; s. e-m sjálfdæmi (q.v.), Nj. 92; s. e-m grið, Edda. 57; hann kvaðsk hvárki vildu s. grið né taka, neither give nor receive pardon, Nj. 92: phrases, s. e-m laun, to give a reward, pay; hefir hann áðr selt mér laun í heilræðum, 1 79, 214; s. fé at láni, to put out money on credit, lend money, Ísl. ii. 223; s. á leigu, to put out on interest, Grág. i. 390; ljá eða selja á leigu, 437; selja á frest, to sell on credit, Vápn. 7: selja upp, to throw up, vomit, (upp-sala.)

II. to sell, part with (derived from the preceding sense), Fms. x. 5, 227; hann seldi land sitt, Ld. 134; ef þú selr land þetta þeim Bolla, 212; ek em kominn at fala at þér hey ok mat, … Hvártki vil ek þér selja—Viltú gefa mér þá? Nj. 73; ef hón kaupir meira, ok á sá eigi heimting til þess er hann seidi henni, Grág. i. 334; s. við litlu verði, to sell for a small sum, Eg. 100; ekki sel ek hann nema við miklu verði, Fms. x. 227; cp. við hleifi seldu, they sold me for a loaf (?), Hm.: selja mansali, to sell into bondage, Fms. x. 224; s. sik sem dýrast, to sell one’s life as dear as possible, xi. 376; þótti þeim konungr út seldr, a done man, Odd. 12; þeir Erlendr vóru fram seldir (lost men), ef …, Fms. vii. 318; fram seldir ok til dauða dæmdir, 65.

III. reflex. to give oneself up; seljask arfsali, to give oneself up as arfsals-maðr (q.v.), Grág. i. 204, Vápn. 13; gjarna vilda ek at hann seldisk með minnum vandræðum en á horfðisk, Ld. 254; aldri mun þat vel út seljask, it will never go well, Karl. 152; við marga hafit er heit góð, en misjafnt þykkir út seljask, Nj. 122: to hire oneself out, ef hann selsk dýrra á leigu, Grág. i. 149.

2. recipr. to exchange; þeir görðu frið ok seldusk gíslar, Hkr. i. 7; hafit heilir grið selzk, ii. 166

3. pass. to be sold, Fms. i. 79, 186.

4. part. seljandi, a seller, vendor; seljandi saka, Grág. i. 370, 480; selendr ok kaupendr, Grág. 39.

selja, u, f. [A.S. seal; Engl. sallow; Swed. sälg; Dan. sælje; North. E. and Scot. saugh]:—a sallow, a willow, salix capraea, Edda (Gl.), Pr. 473, Lex. Poët.; kirkjan á alla smá-reka, rætr allar ok seljur, Pm. 69. selju-tré, n. a willow-tree, Ám. 111.

II. [selja the verb], a female dealer, whence freq. in poët. circumlocutions of a woman, Edda 68, Lex. Poët.

III. the name of an island in Norway; whence Selju-menn, the saints of Selja; Seljumanna-messa, Seljumanna-vaka, see messa, Bs., N.G.L.; for the story see Fms. i.

seljari, a, m. a seller, dealer, Mar., Hom. 23.

selningr, see sendlingr.

SELR, m., pl. selar, but mod. selir, [O.H.G. selah; A.S. seol; Engl.seal; Dan. sæl-hund]:—a seal, Lat. phoca, Fs. 143; egg ok sela (acc.pl.), Sturl. ii. 77: fiska, fogla eða sela, Grág. ii. 337; sela ok fiska, 358; sela alla, 359; syndr sem selr, Nj. 29, cp. Engl. ‘to swim like a duck:’ the phrase, mér er ekki um sel, ‘seal likes me not,’ i.e. I do not like it. For a description of various kinds of seals see Sks. 40–44 new Ed. (opnu-selr, örkn-selr, látr-selr).

2. in local names, Sel-strönd, Sel-vágr, etc.:—as a nickname, Selr, Ó.H.; sels-bani and sels-hefnir, id.; sela-gnúpr, Gísl. 9.

B. Compds:

sela-bátr, m. a seal-boat, boat for seal-catching, Gísl. 135, Vm. 98.

sel-belgr, m. a seal-skin (not cut up), Eb. 96, Landn. 76, Fms. i. 10.

sel-biti, a, m. a flip with the finger; gefa e-m sel-bita.

sela-dráp, n. seal-killing, Vm. 137.

sels-eista, n. a seal’s testicle, a nickname, Fbr.

sel-feitr, adj. fat as a seal, Fbr. 19, Vígl. 36.

sel-fiskr, m. a small kind of whale, Sks. 179.

sel-fita, u, f. seal’s fat, Ant. 275.

sel-hár, n. seal’s hair, Eb.

sels-hreifi, a, m. a seal’s paw.

sela-húðir, f. pl. seal-skins, Sks. 184, Bárð. 165.

sels-höfuð, n. a seal’s head, Eb. 276: Dumnial selshöfuð, a nickname, in a Runic inscription in Ireland, see under mál.

sel-kolla, u, f. the name of an ogre with a seal’s head, Bs. i. 604 sqq.

sela-kyn, n. a kind of seal, Sks. 178.

sela-lagnir, f. pl. places where nets are laid for catching seals.

sel-látr, m. pl. places where seals litter.

sel-nasi, a, m. ‘seal-nose,’ a nickname, Sturl. iii. 184.

sel-net (sela-net), n. a seal-net, Grág. ii. 358, Vm. 108, Jb. 317.

sela-nætr, f. pl. = selnet, Bs. i. 388.

sel-skinn, sela-skinn, n. a seal’s skin, Vm. 60;

selskinns-brackr, selskinns-stakkr, selskinns-kufl, Fbr. 139, Sturl. i. 30.

sel-skutill, m. a seal-harpoon, Fbr. 144, Sturl. iii. 68.

sel-spik, n. seal-fat.

sels-sveif, f. = selshreifi, N.G.L. i. 339, 363.

sel-tíund, f. a tithe of seals, levied as a tax on seal-catchers, D.N.

sel-tjara, u, f. tar from seal-fat, Þorf. Karl. 438.

sel-vara, u, f. ‘seal-ware,’ fur, Rétt. 47.

sel-veiðr (sela-veiðr), f. seal-catching, Ld. 90, Eg. 135, Ám. 12.

sel-ver, n. a place where seals are caught, Bjarn. 22, Eg. 42, Fms. iv. 330.

sel-skapr, m. [from Germ. ge-sellschaft; Dan. sel-skab], company, N.T., Pass., Vídal. (mod.)

Selund, f. the ancient name of Zealand, Edda (begin.), Fas. i. (Sögubrot), and so called in old poems.

SEM, a conjunction, and a relative particle, probably from the same root as sam, sama-, denoting as, the same, the like; if so, the conjunction would be the original, and the relative particle the derived use; in old writers ‘sem’ is in general use as a conjunction, while the pronominal ‘sem’ is rare, for ‘er’ or ‘es’ is the old relative particle: but in mod. usage the conjunction has been almost displaced by ‘eins-og,’ whereas ‘sem’ as a relative particle has got the better of ‘er.’

A. As a conj. as, Lat. ut; rauðr sem blóð, fölr sem grass, blár sem Hel, Nj. 177, Ísl. ii. 220; hvítt sem drift, Ó.H. 170; auðigr sem Njörðr, Fs. 80; syndr sem selr, Nj. 29; ragr sem geit, vitr sem Njáll, hár sem tröll, mjór sem þvengr, etc.

2. with another particle or an adjective; svá sem = Goth. swê-swê, so as, like as, Germ. so wie; svá sem salt, Pr. 472; svá sem börn föður, Edda 13; svá sem fyrr var ritið, Ó.H. 171; sva sem hér er ritað, id.; mæla svá sem einum munni, 623. 33, and passim in old and mod. usage: temp. about that time, svá sem hann fór at veiða, … svá sem þeir lifðu, … svá sem í þann tíma, Stj. 46, 50:slíkr sem, such as; slíkum manni sem Ljótr er, Eg.; slíka sæmd sem hón hefir heitið, Nj. 5; með slíkri grein sem hér segir, K.Á. 82.

3. referring to a verb or to the preceding sentence (ellipt. = svá sem); svæla e-n inni sem melrakka í greni, Nj.; hann fór sem úsekr maðr, id.; staup mikit sem manns höfuð (= svá sem), Fms. vi. 183; þeir veittu þér allan heiðr sem sínum formanni, Karl. 221; skal hverr vera sem sjálfr ryðr sér til rúms (such as, just as), Fms. viii. 93; vit skulum ginna þá alla sem þursa, Nj. 263; henni var trúað sem góðri konu, Sks. 457; hann kom, sem hann hafði heitið, as he had promised, Fms. i. 72; sem enn mun getið verða, as it will be told, vii. 230; dugði hverr sem mátti, every one did as he could, his best, viii. 139; lagði hverr fram sitt skip sem drengr var til, vi. 315; sem fyrr var sagt, Stj. 48; Hárekr görði sem hann hafði sagt, Ó.H. 170.

4. with a compar.; því úgörr sem hann er forvitnari, the less, the more, Greg. 29.

5. with a superl.; sem hvatast = Gr. ὡς τάχιστα, Lat. quam celerrime, Fms. viii. 145; sem skjótast, Nj. 4; sem tíðast, Eg. 206; sem næst, 127; beita sem þverast, 161; sem bezt, Sks. 623; sem verst, sem mest, Karl. 222; sem skemst, 225; sem minnst, Nj. 263: ellipt., sem left out, Sks. 171, 201 B.

6. with subj. as if; svá sem hann mælti annat mál, Ó.H. 171; sem þín móðir sé, Skv. 1. 41, (hence the mod. sem-sé, to wit, viz., proncd. sum-sé); lát sem þú þykkisk þar allt eiga. Fms. xi. 112; þeir vóru allir með vápnum sem til bardaga væri búnir, iv. 220; þá er þeim þótti sem minnstir væri fyrir sér, Eg. 123; svá skulu vér ok vara oss, sem vér munim eiga við borða-mun at deila, Fms. viii. 288; svá lízk mér sem nú munim vér hafa …, Nj. 5.

7. as also, as well as; hann tekr svá kirkju-tíund sem sína tíund, B.K, 49; oss sýnisk hón svá hjálpsamlig sem nytsamlig, as wholesome as useful, Dipl. i. 3: svá … sem, so … as, i.e. both alike; brag sem leika, Bjarn. (in a verse); reyr, stör, sem rósir væuar, Hallgr.

II. temp. as, when; sem hringdi til aptansöngs vildi konungr ganga, Fms. vii. 148; nú sem Lucifer hugleiddi, Stj. 7; enn sem Pharao sá þetta undr, 267; nú sem hvárirtveggju …, Karl. 148; ok sem keisarinn er víss orðinn, 222; ok sem þar er komit þjónustu, 223; freq. in mod. usage,—og sem hann var enn nú að tala, Matth. xvi. 47; enn sem hann gékk út um dyrnar, 71; enn sem þeir höfðu krossfest hann, xxvii. 35; sem Moises með sínum staf, Pass. 40. 7; nær sem, 38. 12, passim.

B. As a relative particle, used just like the particle er (es), see p. 131. After a demonstrative pronoun; konungi þeim, sem svá er góðr ok réttlátr, Fms. vii. 263; eptir þetta, sem nú var getið, i. 16; at því skaplyndi, sem vér höfum, Nj. 61; þ;á menn, sem, K.Á. 10; þau vötn, sem, Stj. 91; þau læti, sem, Fms. i. 217; hinna fyrri biskupa, sem (to whom) landsháttr var hér kunnari, H.E. ii. 79; ór þeim fjórðungi, sem féit er áðr mest saman, from that quarter, whence …, Grág. i. 195; í þess konungs veldi, sem sá var, in whose kingdom he was, 190: answering to er (ll. 2), við slíkt ofrefli, sem þeir áttu at etja (viz. við), Fms. iii. 9; ór þeim ættum, sem þér þóttu ernirnir fljúga (viz. ór), Ísl. ii. 196: adding a demonstr. pron. (cp. er A. III), ef prestr fallerast með þeirri konu, sem hann hefir skírt barn hennar (whose bairn), H.E. i. 190.

II. after adverbs; þar sem = ‘there as’ = where; þangat sem, ‘thither as’ = whither; þaðan sem, ‘thence as’ = whence; hann drap þar (there) fótum, sem (where) vatni því var niðr slegit, Hom, 110; muntú þar þykkja sóma-maðr, sem þú kemr, Ld. 158; skal þar kalla kirkju, sem hann vill, K.Þ.K. 42; felask þar sem (where) okkr þykkir vænligast, Nj. 263: hvar sem hann kom, wheresoever he came, Fms. vi. 356; þat sem fékksk af reiðskjótum, Ó.H. 170; hvaðan? Þaðan sem þú mátt vel éta, Nj. 75.

2. þú görir þik góðan, þar sem þú hefir verit þjófr ok morðingi, thou who hast been, Nj. 74: dropping ‘þar;’ eru allir þrændir sem hann er, all the Thronds are where he is, i.e. they all back him Fms. i. 53.

semill, m. a composer, peace-maker, poët., Fas. i. (in a verse).

semingr, m. slowness, languor; göra e-t með semingi; cp. also sems, n. and semsa, að, to eat slowly.

SEMJA, pres. sem, semr; pret. samði and samdi; subj. semði; part. samiðr, samdr, saminn; [from sam-, saman, but chiefly used in a peculiar and derived sense]:—prop. to ‘put together,’ to shape, compose, arrange, settle, and the like; samblandit ok úsamit efni, Stj. 7; ætlar þú hér eptir at semja kirkju-viðinn, thinkest thou after that fashion to shape it, Ld. 316; ok semja þar til eitt klæði, they shaped a cloth for that use, Mar.; síðan samði (shaped) Guð fagra konu ór rifinu, Ver. 3; s. hljóðfæri, to tune instruments, Fas. iii. 221; alla hefi ek sam-hljóðendr samða (arranged) í þat mark, Skálda 168; samði hann saman (fused into one) hin fornu lög ok in nýju, Ver. 52: mod. semja kvæði, vers, bók, to compose a poem, verse, book; semja mærð, Lex. Poët.: semja heit, to make a vow, Magn. 532; semr hann dóma, ok sakar leggr, Vsp.; s. sætt, to make peace; fyrr en sættin væri samið, Fms. xi. 362; konungar sömðu sætt sína með því móti, at …, vi. 27; Sveinn konungr hafði samið sætt við hann, ii. 294; s. ráð sín, vi. 21; engir hlutir skyldi þeir til verða, at eigi semði (settled) þeir sjálfir, Nj. 72; hann kvað þá mart talat hafa, en þat samit, at …, but this they had settled, that …, Ld. 44; at þeir hefði samið með hvat ríki Norðmenn skyldi hafa. Fms. x. 5; samði hann sik lítt við kennimannskap, the priesthood suited him ill, Fms. viii. 9; hann þóttisk trautt mega s. hann þar heima, sem hann vildi, he could hardly settle (manage) him as he liked, Ísl. ii. 204.

2. to restore, reform, mend, put right; hann samði fagrliga þeirra líf, Bs. i. 96; at þeir semði sína frændsemi eptir því sem vera ætti, that they should restore their relationship to a proper footing. Ld. 66; konungr bætti trú þeirra ok samði siðu, the king mended, reformed their faith and manners, Fms. ii. 128; samdi hann Kristnina, Fb. ii. 250; hefir þú nú heldr samið þik ór því sem var, thou hast improved thyself, 211; s. sik eptir siðvenju útlendra manna, Fb. ii. 36; setja ok semja dramb e-s, compose and put down, Fas. i. 38.

3. semja við e-n, to treat with one; Hrútr kvaðsk at vísu vilja s. við Höskuld, Ld. 66; biskuparnir sömdu til (came to an arrangement) með öðrum lærðum mönnum hver boð þeir skyldi bjóða sínum undir-mönnum, Bs. i. 163: semja um e-t, to make a settlement, as also to enter into negotiation, H.E. i. 396.

4. impers., e-m semr e-t, one agrees on; þeim samdi eigi, they could not agree, D.N. ii. 99; hann skyldi fara í griðum hvert sem þeim semði eðr eigi, either they came to terms or not, Fms. x. 34; samði eigi með þeim, they came not to terms, 96; allir játtuðusk undir slíkar skattgjafir sem þeim semði, 24; samdi þeim, at þar væri söngr sem at fornu hefir verit, Dipl. i. 5.

II. reflex. to be settled, agreed on; þat mál samðisk á þá leið, at …, Fms. vii. 140; fóru þá menn milli konunganna, ok samðisk þat með einkamálum, at …, i. 23; samdisk þetta með þeim, 35; tala þeir jarl hér um langa hríð, þar til er þetta semsk með þeim, 85; samðisk þá mikit með þeim feðgum, Ísl. ii. 210.

2. impers. it is agreed; slíkar skatt-gjafir sem þeim semdisk, Fms. x. 24; selja man ek enn yngra sveininn sem okkr semsk, 227; ef honum semsk um þat ráð við þá sem ráða eigu, K.Á. 104; sjá, hversu semsk með oss konungi, Eg. 18; samðisk hón meir skoti skildi ok sverði, enn við sauma ok borða, she took more to shield and sword than to seam and hem, Fas. i. 430: part., semjandi ok sækjandi, Sturl. iii. 136.

sems sem es, Am.

sem-sé, to wit, viz.; see sem A. 6.

sem-sveinar, m. pl., of the Finnish messengers, prob. from Finn. Saomi, Fs. 22, for this seems to have been the real reading in the lost Cod. Vatnshyrna; Bartholin De Causis Contemptae Mortis, p. 467, gives the same reading; other copies read sendisveinn.

SEN, n. a sentence; hér er seni skipt, Skálda 183; fullkomit sen, 180; makrologia er langt sen, 187, 197; eitt var sen í allra þeirra söng, the same burden, meaning, Stj. 466.

SENDA, pret. sendi; imperat. send, sendu, sent þú, Fms. x. 263; sentu, Gkv. 3. 6; [Ulf. sandjan = πέμπειν; A.S. sendan; Engl. send; Germ. senden]:—to send, despatch, Akv. 1; ek vil senda þik til Víkrinnar, Nj. 5; ef maðr sendir konu til þings, Grág. i. 334; senda e-n for-sending, to send one on a forlorn hope (like Uriah), Fms. x. 263, Fas. iii. 207; maðr var sendr. Gizuri hvíta, Nj. 85; þær sendu sína sveina, Stj. 206; sent þú hann til mín, Fms. x. 263; hann sendi griðkonur sínar at raka ljána, Fb. i. 522; nú skal s. mann Þórhalli syni mínum, Nj. 244; s. e-m sending, 205; nema hann sendi (unless he dismiss) þá, konu er hann hafði, Fms. x. 388.

2. senda eptir e-m, to send for a person, Ld. 320, Fms. x. 259: so also s. at e-m (but rare); senntú at Saxa, send for Saxi, Gkv. l.c.

3. to send, throw; senda spjót, to cast a spear; senda skeytin aptr, Fms. v. 170; sendir knýti-skautann á nasir Hávarði, Háv. 45, Stj. 402.

II. recipr. to interchange, send to one another; sendask e-t á, hann kvað þá hafa senzk menn á, Fms. v. 315; áðr höfðu þeir senzk orð í milli, Sturl. iii. 111; þeir sendusk gjöfum í millum, Fms. xi. 313.

2. pass. to be sent, rare and unclass., Fms. v. 216.

sendi-, in compds:

sendi-bit, f. the ‘biting message,’ the name of a poem, Hkr. i. 117.

sendi-boð, n. a message, Fms. xi. 351, Stj. 205.

sendi-boði, a, m. a messenger, Fms. i. 219, Stj. 183.

sendi-bréf, u. a letter, (mod.)

sendi-ferð, sendi-för, f. a message, errand, Nj. 74; fara s., Eg. 119, 540, Ó.H. 52; í sendiförum, Fms. i. 15; þeir höfðu sendiferðir konungs allar, Eg. 73; koma í s. e-s, Hkr. i. 192.

sendi-fé, n. presents sent, Fms. vi. 11.

sendi-maðr, m. a messenger, Nj. 53, Eg. 9. Fms. i. 2, Edda 19, Rb. 368, Bs. ii. 41, passim.

sendi-pistill, m. an epistle, letter, Bs. i. 766.

sendi-skip, n. a despatch-boat, Fms. v. 187.

sendi-sveinn, m. a messenger, errand-boy, Völs. R. 194, Fs. 22, v.l., see semsveinn.

sendi-ligr, adj. fit to send, Fb. iii. 445, Eg. 515, Hkr. ii. 206, Stj. 442.

sendill, m. the name of a shepherd’s dog, Snót.

sending, f. a message; hann hafði þakksamliga tekit sendingu konungs, Eg. 198, passim; orð-sending, q.v.; fleygir hann spjóti til Sigvalda, … hlaut sendingina sá er stýrði, Fms. xi. 141; ek skal senda þér sending, Nj. 205.

2. a ghost raised and sent by a wizard to an enemy is called sending, see Ísl. Þjóðs.

3. a dish of meat; eptir þat bjuggusk menn til borða, því næst kómu inn sendingar, í fyrstu heitt kjöt, Fms. vii. 159; þá fóru sendingar inn ok var opin hurð, 314, Eg. 551; færðu sending þessa Halla, jafnan sé ek yðr á kveldum ekki drepa hendi við góðum sendingum, Fms. vi. 364; tak nú ok snæð þessa litlu sending, Stj. 443; þá er hann sat at einni ágætri veizlu … ok er sendingar kómu inn, mælti einn dróttseti, Bs. i. 37.

4. presents sent; gjatir ok sendingar, Anecd. 10; með fögrum sendingum, Fms. ix. 338; hann fór margar sendi-farir með ágætum sendingum, 451; senda konungi vingjatir, hauka, hesta, tjöld, segl, eða aðra þá hluti er sendingar eru (fit as presents), Ó.H. 127; þá hluti er þeir væntu at honum mundi sending í þykkja, Fms. iv. l.c.

sendinn, adj. [sandr], sandy, Róm. 268, 273, D.N., freq.

sendlingr, m. (proncd. selningr), [sandr], a bird, the sanderling, Edda (Gl.)

sengja, u, f. [sangr], ‘singedness’ singed taste.

SENN, adv., an older seðr, Haustl., [Ulf. suns = εὐθέως; A.S. sona; Engl. soon; Germ. schon]:—soon, at once, = Lat. jam; enn er biskup heyrði þessar greinir, tók hann senn ór at þat væri yfir-drepskapr Ásgríms, he saw at once, that …, Bs. i. 727; seðr gékk Svölnis ekkja sundr, then went the earth asunder, Haustl.; sá maðr stóð í dyrum ok var senn horfinn, Bs. i. 199.

2. in mod. usage, presently, after a while (but not directly), e.g. eg get ekki nú komið, en skal senn koma.

II. with a numeral or numeral adjective, at the same time; fimm sauði senn, Grág. ii. 359; fjóra hluti senn, i. 37; allir senn, all at once, Nj. 97; þá tóku allir senn at mæla, Niðr. 110; báðir senn, Nj. 178, Fms. i. 189; nú koma leigu-liðar eigi allir í senn, Gþl. 354, Stj. 413; ríðum í flokkum ok alldri meirr en einn í senn, one by one, Ísl. ii. 378; hann skaut báðum senn, Fms. viii. 352; ok æ tvá senn, Karl. 277; var þá mjök allt senn, at … ok, Mar.; einn jarl senn, one at a time, Fms. vi. 289; ok er þorparalegt at væta allan senn dúkinn, 322; ef þeir mætti öllu senn liði Erlings, Ó.H. 182.

SENNA, t, to chatter; sennu vit ór söðlum, Hdl. 8; þat erumk sennt, it is told us, Bragi.

2. to bandy words; er þat makligast at þú sennir við heima-menn þína, Nj. 52; senna vid bræðr ok systr, Hom. 34; sennti Loki þar við öll goð, Edda 68; s. við sér verra mann, Hm. 126; einn jötunn, … Þrágirni vanr við Þór sennti, Hým. 28.

senna, u, f. high words, gibing; deilur ok sennur, slíðrfeng s., Gh. 1, MS. 544. 39; ógóðgjarnra manna sennur, 677. 6; sennur ok öl, Sdm. 30; Loka-senna, the gibing of Loki, the name of a poem, Sæm. 113 (Bugge); Flærðar-senna, the name of a poem by Hallgrim Pétrsson; the name was prob. borrowed from the Eddic poem.

senni-liga, adv. verily, forsooth, Magn. 488, Str. 29, 126, Stj. 49, Grett. 154 A, Mar.: mod. usage distinguishes between senniliga = probably, and sannliga = verily.

senni-ligr, adj. likely, probable, (mod.)

sepi, a, m. a lap of flesh hanging down.

sepill, m. a nickname, Fms. vii. 285, ix. 419; prob. from the preceding word.

seppi, a, m. a dog, a pet term; einn á hón seppa sér, Snót.

SÉR, reflex. pron. dat. = Lat. sibi (see sik, sín), to himself (herself, itself, themselves), used when referring to the subject in a sentence, whether sing. or plur.; hann hafði kesjuna fyrir sér, Eg. 532; hann segir sér mikit þykkja, 539; hón lét söðla sér hest, 603; hann bað Gizur sitja hjá sér, Nj. 226; sögðu þat allir, at hann brygði sér hvárki við sár né bana, 116, where it refers to the second subject ‘hann.’

II. special usages; vera mikill (lítill) fyrir sér, to be great (little) of oneself, a strong (weak) man; þeir fengu sér róðrar-skip, Eg. 109; drápu þeir sér upp eld, Fms. iv. 338; leika sér, to play, Nj. 2; gamna sér, etc.

2. giving emphasis; bað hón sér til Guðs, she ‘prayed her’ to God, Sks. 465 B; hón veinaði sér, she ‘wailed her’ bitterly, Hom. 150; eiga sér e-t, to own, hirzlu átti halrinn sér, Skíða R.: þau áttu sér eina dóttur, they had one daughter, and the like.

III. for oneself, separately, singly, as Lat. se-; fór Eyjólfr einn sér, Glúm. 329; einn er hann sér um sefa, Hm.; þeir vóru sér um móður, D.N. i. 149; settisk Joseph sér cinsliga, Stj. 217; þeir Þorljótr ok Sigurðr vóru sér einir ok heimasveitin, Th. and S. on the one hand and the house-folk on the other, Sturl. ii. 53; eitt er þat sér, that is a thing by itself, Gísl. 15; skyldi drekka saman karlmaðr ok kona svá sem til ynnisk, en þeir sér er fleiri væri, Eg. 247; ok vera þeir sér, er næstir búa, N.G.L. i. 98; at hverri gleði hlotnaðisk svá til, at þau urðu sér, Víglundr ok Ketilríðr, Vígl. 19.

2. in a distributive sense with the pron. hverr, one by one; ef sér ferr hverr várr, Glúm. 329; skulu ver undan hlaupa, sér hverr várr, Fær. 161; optliga allir saman, en stundum sér hvárir, Fms. i. 52; stundum báðir samt, stundum sér hvárr þeirra, Hkr. i. 30; þat lið er honum fylgði flýr, sér hvat, Fms. x. 268; þótt ek greina nú eigi svá, sér hvat, sem hann görði, each separately, Bs. i. 64; var borgin öll brotin, ok borinn sér hverr steinn, each stone of it scattered, Fms. ix. 48; greindusk sér hver skipin, vii. 289; hvártz þær (nætr) eru allar saman eða sér hver, whether they be three continuous or separate nights, Grág. i. 143; sér í lagi, for itself, separate, B.K. 83; sér í stað, id., Stj. 288: the exclamation, sér er hvað! sér er hver ósköpin, what a wonder, wonderful! expressing amazement.

serða, sarð, an obsolete defective strong verb, part. sorðinn, also stroðinn (formed as if from metathesis), Grág. ii. 147; the word remains in the vulgar streða, used of dogs and beasts: [mid. H. G. serte]:—stuprare, with the notion of Sodomitic practices; ef maðr kallar mann sorðinn, id.; viltú serða hann, Fas. ii. 337; sarð hann yðr þá eigi Agðinn, Fms. vi. 360; in Nj. 15 it is not used in a proper sense: pass., Fb. iii. 427.

sér-deilis, adv. [Dan. sœrdeles], particularly, especially; þekkta ek þá ok s. Víglund, Vígl. 29; s. tiltekit, Dipl. v. 26; gefa s., to give expressly, Vm. 47; kirkja á sjau hundruð í metfé ok tvau hundruð s., 3; ein s. djákna-klæði, 2.

sér-gæðingr, adj. a strange, selfish person, sérgæðings-skapr.

sér-hlífinn, adj. self-sparing, of a bad worker.

sér-hverr, adj. each, every one; see hverr (B. IV. 2).

sér-í-lagi, adv. especially, in particular, (mod.)

Serkir, m. pl. [said to be derived from Arabic sharkeyn = Easterlings], the Saracens, the people of Serk-land; used of northern Africa, southern Spain, Fms. vi, vii, ix, Orkn., also in translations of ancient Lat. writers, of the Assyrians, Babylonians, Stj., Al. passim: Serkja-konungr, Serkja-ríki, the king, kingdom of the S., Al., Stj. Serk-neskr, adj. to render the Lat. Punicus, Róm. 324.

SERKR, m., pl. serkir, [Old Engl. and Scot. sark; Dan. sœrk], a sark, shirt; þú skalt fara í serk minn, Fms. iii. 190; s. af sauðar-ullu, 180; serkr eða skyrta, Edda; tók ek hamar ór serk mér, Fms. x. 329; síðar slæðr, serk bláfán, Rm. 26; blóðgan hugðak mæki borinn ór serk þínum, Am. 23; serki valrauða, Akv. 4; hón tekr ór serk sér steina-sörvi mikit, Ísl. ii. 343; hann var svá, lítill af hafa mátti í serk sér, Edda; Gísli vermir höndina í serk sér, Gísl. 29; hafa dreng í serk sér, to have a man inside one’s sark, to be a bold true-hearted man, Fms. ix. 381: messu-s., a priest’s cope, Vm. 156: poët. of a shirt of mail, hring-s., járn-s., Lex. Poët.

II. a ‘timber,’ a certain number, of skins; fjóra tigi serkja grárra skinna, Fms. xi. 325.

sér-lagi, adv. apart; ok epla garð þar sérlagi, B.K. 35.

sér-lestis, adv. = sérdeilis, D.N.

sér-liga, adv. apart; hafði hón s. herbergi innan-borgar, Fas. iii. 238.

2. particularly; s. til reiknuðum, Dipl. v. 15; at því s. til lögðu, 16; bjóðum vér yðr öllum saman ok s. hverjum, H.E. i. 434; Einarr kvað Þorstein eigi dauðan hafa verit s., not exactly dead, Þorst. S. hv. 39; kirkjan á tíu hundruð í metfe ok s. (besides) eitt hundrað vöru-virt, Vm. 126; ítem á kirkjan s. …, 23.

sér-ligr, adj. particular; var honum görr bakstr nokkurr s., Bs. i. 786; sérligt vald, H.E. i. 521; ekkr bar neitt sérligt til tíðenda, Þórð. 76 (but left out in new Ed. 46, l.c.)

sér-lundaðr (sér-lyndr), adj. queer-tempered.

sér-lægis, adv. = sérdeilis, D.N. iv. 457.

sermon, m. [Lat.], a sermon, Ísl. i. 385; sermons-bók, sermons-skrá, Pm. 109, 131; svo eptir sermon þann, Pass. 7. 7.

sér-skapr, m. selfishness, Ld. 288, v.l.

sér-stakr, adj. isolated, particular, apart.

sér-vitr, adj. odd, sophistical, wrong-headed.

sér-vitringr, m. a sophist.

sér-vizka, u, f. wrong-headedness, sophistry.

SESS, m. [sitja], a seat; ráða sessa kostum, Gm. 14; sessa ok staði velit mér sumbli at, Ls. 7; snjallr ertú í sessi, 15; í sessi ok sæingu, Gkv. 1. 20; hvat viltú, sveinn, í sess minn? Eg. (in a verse); eiga drykk ok sess við, 95, Fs. 43; hann var hár í sessi, he was high in the seat, Fms. x. 151, Ld. 274, v.l. (cp. Iliad iii. 211, of Odysseus); hvar vísar þú mér til sess? Nj. 129; er hann mundi setja yfir sess hans, 656 C. 25; svá var skipat sessum, Fms. x. 16; var sá sess veglegastr, Fagrsk. 149; vera kominn í vandan sess, in a difficult situation, Bs. i. 141: the saying, opt er lágr sess hægr, a low seat is an easy seat, = Lat. bene vixit qui bene latuit.

compds:

sess-megir, m. pl. ‘bench-mates,’ Hm. 153.

sess-meiðr, m. the seat-beam, Akv, 14.

Sess-rúmnir, m. the name of the palace of Freyja = ‘large-seated,’ Edda.

sessa, u, f., gen. sessna, N.G.L. i. 104; a seat in a ship (= rúm), the size of the ship was counted by the ‘seats;’ þat skip er með sessum má telja, N.G.L. i. 39; ok göra eigi skemra en sessum má telja, 99; tvítug-sessa, a twenty-oared ship, id.; þrettán-s., fimtán-sessa, sextán-s. (q.v.), id.

II. a cushion in a church, Ám. 77. Dipl. iii. 4: in mod. usage, of a pad or cushion on a saddle. sessu-nautr, m. a bench-mate. Fms. ii. 147, vi. 241, Ó.H. 52.

sessi, a, m. a bench-mate, Edda 94 (in a verse), 108; sessar eða samsætis-menn, Sks. 366; tali hverr lágt við sinn sessa, 367; sessar manns beri vitni með honum, N.G.L. i. 68:of oar-mates, bogi skal liggja við þóptu hverja, þann skulu sessar tveir fá ok streng á, Gþl. 100.

SET, n., lit. the seat; in ancient dwellings it appears to have meant the aisle or wing that ran along the hall on both sides, divided from the nave or middle hall by posts and a partition (set-stokkar and bríkr); the ‘set’ was the daily sitting-room, and here were the beds; innar gengr hann eptir höllinni, breið vóru set báðum megin … fyrir stokkana, Konr.; þá snúa þau rekkjum sínum ok horfa þá um endilangt setið, Gísl. 106 (endilangt húsit, 22, l.c.); en um kveldit er menn fóru í rekkjur, þá bygðu sitt set hvárir, Sturl. i. 173; þeir Ingimundr hjuggu upp í setið þá er þeir kómu í skálann (during the night when all were in bed), ii. 73; höggvit er til okkar ofan ór setinu, iii. 174; síðan bjuggusk þeir til rekkna ok lögðusk niðr í seti þar við eldinn, Ó.H. 153; var búit um þá í setinu ok lögðusk þar til svefns, id.; ef hundr er bundinn í seti, þá skal hann eigi ná á stokk (i.e. setstokk) fram, at bíta menn er ganga á gólfi, Grág. ii. 119; Grettir sér nú hvar stóðu ullar-kambar í setinu, Grett. 24 new Ed.: the phrases ‘innar af seti’ and ‘útar af seti’ are not quite clear, perh. the former means towards the nave or central hall, the latter towards the aisle or outer chambers; thus, innar frá seti, Sturl. ii. 67; ek hefi búit, góða sæng útan af seti, Dropl. 28; hann hvíldi í lokrekkju innar af seti, Ísl. ii. 262; hinu iðra setinu, Fb. ii. 297; dyrr vóru fram ór skotinu at setum innan-verðum, gékk Egill fram í setið, ok lagði hann niðr í setið, Eg. 397. seta-skáli, a, m. a sitting-room, Eb. 274.

seta, n, f. a sitting; nú varð setan löng, Fms. vii. 126: a remaining, staying, þótti þeim seta hans þar úvarlig svá nærri Ljótólfi, Sd. 182; þótti þeim seta sín íll ok úfrelsi, Ó.H. 141: hvat merkir seta sjá, what means this sitting still? Fb. ii. 122; nátt-setur, a sitting up at night, Fms. vii. 126.

2. a seat; hann var hár í setunni (= hár í sessi), Fms. viii. 447; í innstu setu, … í yztu setu, Fb. i. 416:as a law term, bjóða búum í setu, to call on the neighbours to take their seats, Nj. 87; vóru dómendr komnir í setur sínar, Grág. i. 68; þeir menn er þar eigu setur, 5: a sitting, of a judge, seta hans er dæming um fólksins verðleik, Skálda 211.

3. a body of men assembled for defence as a garrison; seta eru sextán, sixteen make a seta, Edda 108; nú hefir Barði skipat liði sínu í setu, Ísl. ii. 355; eptir þat höfðu hvárir-tveggju setu, after that both kept men assembled, as in open hostility, Landn. 104, Gullþ. 6l; senda þeir mann til Egilstaða, at seta mikil væri at Hofi, Vápn 24; þá kom Brandr biskup vestan ok fýsti þá at hafa eigi setur. Sturl. i. 170; höfðu þeir setu fjölmenna, Grett. 120, Eb. 22, 108.

compds:

setu-efni, n. opportunity for resting; eigi er nú s., Boll. 358, Fms. viii. 40, Karl. 181.

setu-garðr, m. a country-seat, manor, Safn i. 270.

setu-grið, n. pl. an abode; Glúmr bauð honum með sér s., Glúm. 359: rest, sagt hefir þú oss þá sögu er oss mun eigi s. bjóða, Nj. 203.

setu-hús, n. a sitting-room, N.G.L. ii. 139 (Jb. 181).

setu-menn, m. pl. the people of the house, K.Þ.K. 136; skemma er Þorkell var vanr at sofa í ok s. hans, Fbr. 136: in sing., hér vilda ek vera í vetr, en görask eigi setumaðr með öllu, not as a settled inmate, Fas. ii. 346.

setu-pallr, m. a sitting-floor, Hom. 95.

setu-prestr, m. a domestic chaplain, Vm. 66, 136, D.I. i. 266, 270.

setu-rúm, n. a sitting-room, Ísl. ii. 147: a room, space, þeir skulu allir inni vera, ef þeir hafa s., if they can find room, N.G.L. i. 47.

B. seta = sæta (q.v.), a kind of bondwoman, N.G.L. i. 70.

set-berg, n. [cp, the Cumbrian Saddleback], a seat-formed or saddle-formed rock or crag, Gs. 11, Edda 34 (from the points of Thor’s hammer); sitja setbergs (= á setbergi), Edda (in a verse).

II. in local names in Icel., Set-berg, in western Icel. These fells were looked on as the mountain-seats of tutelary giants (land-vættir), cp. ‘vivo sedilia saxo’ in Virgil.

set-geiri, a, m. a ‘seat-goar,’ a piece let into a pair of breeches; í brókum með setgeira í, Ld. 136; hann skar rauf á setgeiranum, Fms. vii. 202. set-geira-brækr, f. pl. breeches with goars in the seat, Ld. 136.

set-hús, n. = seta skáli, N.G.L. ii. 139, v.l. 6; called sœde-hus in Lister in Norway, Fr.

SETJA, set, setti, sett; a causal to sitja, q.v.; [Ulf. satjan, ga-satjan, = τιθέναι, φυτεύειν; Engl. to set; Dan. sætte; Swed. sätta.]

A. To seat, set, place, put; hann setti sveininn í kné konungi, Fms. i. 16; hón var í haug sett, Ld. 20; bar hann inn ok setti hann í sæti, Nj. 179; hann setti hann í næsta sér, 46; setti hann í hásæti hjá sér, 282; setja höfuðit aptr á bolinn, Fms. x. 213; setja á sik hjálm, Nj. 42, 144; var settr undir hann stóll, 269; s. forsæti með endi-löngum bekkjum, 220; setja inn, to put in; s. inn fénað, svín, hross, to pen them, take them in, Gþl. 386, Grág. i. 436: to put in prison, Fms. x. 49; s. í fjötra, bönd, to ‘set in the stocks,’ put in fetters, ii. 173, x. 301; hann hafði sett spjótið (stuck it) í völlinn hjá sér, Nj. 58; s. hest fyrir sleða, Landn. 94; s. e-n til bókar, to set one to book, set one to learn, Fms. vii. 199, viii. 9; s. til ríkis, to set one to reign, Eg. 366; hann setti sonu sína hina ellri til lands, Orkn. 4 old Ed.; s. á skrá, to enter, set in a scroll, Stj.; setja inn, to insert, Bs. i. 280:þar var fimmtar-dómr settr, Nj. 241; þar er dómrinn var settr, Eg. 340; setja tjöld, to set up tents, Fms. xi. 85; s. herbúðir, id.; s. gamma sinn annan veg brekkunnar, 38, 79; s. grundvöll til kirkju, to lay the foundation of, 33; s. e-m borð, Nj. 220; setja e-m gísla, to give hostages, Fms. xi. 392.

2. special usages, to drive; hann setti öxina í höfuð honum, Nj. 53; þau setja þegar af þeim nýrun, they bite them clean off, Stj. 94.

3. intrans. to set off; hann lagði halann á bak sér ok setti í burtu, Fb. i. 565; enn úhreini andi greip grís, ok setti braut síðan, Greg. 56: s. undan, to escape, Nj. 136, Fms. ii. 325; s. undan e-m, s. undan á-gangi e-s, to make one’s escape, Al. 99, Fms. vi. 379.

4. with prepp.; setja af, to depose, see above:—s. e-n aptr, to repel, hold back, check, Hkr. i. 20, Fms. xi. 81, Nj. 123, Stj. 21:setja at, to set against, attack; mun ek s. at hinni rauðu töflunni, of a move in chess, Fas. ii. 67:setja á, to put up; s. á langar tölur, Sturl. i. 105; s. e-t á sig, to mark, notice; svá var á sett, at Böðvarr, 32: setja á vetr, of livestock in the autumn = Germ. anbinden:s. eptir, to leave behind, Eg. 368, Fms. ix. 43:setja e-ð fyrir sig, to set a thing before one, i.e. be sad and depressed on account of it:—setja fram, to put forward, produce, Mar. (fram-setja): setja fyrir, to set before, as a thing ordered; eptir fyrir settri skipan, Sks. 37; setja nei fyrir e-t, to deny, refuse, Fms. ii. 131, ix. 242; setja e-m e-t fyrir, to set as a task to one; hann (the teacher) setti mér þetta fyrir:—setja niðr, to set down, quash; þeir settu Þorgeir niðr á Ánabrekku, put him there, Eg. 237; cp. niðr-setningr, in mod. usage s. niðr ómaga, to distribute the paupers among the households in a parish: s. niðr lík, to lay a corpse in earth, H.E. i. 491, Fms. iv. 110; s. upp óp, gnegg, Hrafn. 7: metaph. to stop, Fms. ix. 355, 452, xi. 260, Hkr. ii. 136, Eg 729: to dispose, s. niðr eptir reglu, Fms. xi. 428:s. saman, to put together; s. bú saman, iii. 29, Ld. 10, s. saman kvið, kviðburð, Grág., Nj.: to compose, K.Á. 220, Fms. vii. 242; eptir bókum þeim er Snorri setti saman, Sturl. ii. 123; bók þessi heitir Edda, hana hefir saman setta Snori Sturluson, Edda ii. 250; hér er lukt þeim hlut bókar er Ólafr Þórðarson hefir saman sett, 427:s. fram skip, to launch a ship, Eg. 160, Fms. ix. 478: s. út skip, to launch, 480, Gþl. 371:s. upp skip, to draw her up ashore (as used to be done for the winter months), Hkr. i. 152, Fms. i. 62, ix. 478, Nj. 281, Eg. 180, Gþl. 371 (upp-sátr); þar fellr á er heitir Gufu-á, í hann setti Ketill upp skip sitt (laid her up in the river), Eg. 592; (in mod. usage setja (absol.) is to launch a boat); s. upp, to put up, erect, raise, Eg. 492, Fms. vii. 265., Ó.H. 170; s. upp segl, to hoist sail, 165, Fms. ix. 10; s. upp boga, Fas. ii. 543; hann lét s. upp skurðgoð, Ver. 41: s. út, to set out for sale, Bs. i. 636:5. við, to let, Bær. 6.

II. metaph. usages, to make, establish; setja lög, lands-rétt (laga-setning), Kristinn-rétt setti hann við ráð Grímkels biskups, Ó.H. 44; lög þau er Hákon Aðalsteins-fóstri hafði sett í Þrándheimi, id.: svá settu þeir Ketill biskup ok Þorlákr biskup Kristinna laga þátt, K.Þ.K.; hann setti þat í lögum, at …, Ó.H. 4; hann setti Gulaþings-lög með ráði Þorieifs spaka, hann setti ok Frostaþings-lög með ráði Sigurðar jarls, … enn Heiðsefis-lög hafði fyrst sett Hálfdán Svarti, Fms. i. 23; á því þingi (in Nicea) var settr allr Kristinn-dómr, 625. 48; máldagi vel ok skynsamliga settr ok skipaðr, Dipl, i. 5; svá skulu hreppar settir, at hverr bóndi skal sitja it næsta öðrum, Grág. i. 443; setja frið um heim allan, setja frið millum landa, Rb. 412, Eg. 282; settum friði, Grág. ii. 167; s. grið, to make a truce, Nj. 248 (griða-setning); Julius setti misseris-tal, Rb. 412; setja á stofn, to start, begin, Fms. ii. 35: with dat. to settle, settu þeir þessu, Fms. ix. 452; s. þeim málum er konungar áttu um at dæma, Ld. 28; þeir (búar) áttu eigi at s. málinu, Nj. 87:to appoint, hann setti Guthorm son sinn til landvarnar, Ó.H. 4, Fms. i. 24, 29, Eg. 272, 537, Nj. 129, Hom. 51, Dipl. v. 8; ef hann leysir þat svá af höndum sem hann er til settr, Grág. i. 497:af-setja, to depose; setja e-n af kirkju, to put out of the church, excommunicate, Sturl. iii. 167; af setja e-n konungdómi, Stj.; s. e-n af ríki, af lífi, Hkr. i. 170; hann hefir af sett mik allri minni eign, Fms. i. 264, ii. 243:to order, s. e-m skript, ii. 174; hann setti þeim þvílíkan markað, x. 237:so in the law phrases, s. e-m dag, stefnu, stefnu-dag, fimmt, to fix a day for one to appear, etc., N.G.L. passim, Bs. i. 742; setja mál í dóm, Hrafn. 25:to plan, contrive, setja ráð, ráða-görð, bragð, Fms. vii. 128, x. 305, 315, xi. 21, Nj. 106.

2. to allay; sá dauði mun setja mína, sút, Al. 110; setið svá fyrnsku yðra, H.E. i. 251: to settle, s. mál, Grág. i. 490; enda sé settar sakir þær allar eðr dæmdar, 116: to humble, ek skal s. þik ok semja dramb þitt, Fas. i. 38.

3. to set, inlay, by way of ornament; hann lét göra gullkaleik ok setja gimsteinum, Bs. i. 83; hjálm gimsteinum settan, Ld. 128, Fms. i. 15; slæður settar gull-knöppum, Eg. 516; segl sett pellum, Hkr. iii. 243; seglit var sett með fögrum skriptum, Fms. x. 77; skjöld settan járnslám, Fas. i. 415; brynja sett hringum, 215.

III. impers. it settles; þegar er niðr setti moldrykit (acc.), when the dust settled, Al. 109:to turn of a sudden, jarl (acc.) setti svá rauðan sem blóð, Ísl. ii. 220, Finnb. 260; Páll jarl þagði, ok setti dreyr-rauðan, Orkn. 194; konungr þagði, ok setti hann dreyr-rauðan á at sjá, Eg. 113; þá setti at honum hósta ok þröngd svá mikla, a fit of coughing set on him, Fms. i. 282; þá setr at henni grát mikinn, she burst into tears, iii. 113; setr nú at honum kvarða, Skíða R. 41.

B. Reflex. to seat oneself, take a seat; ek settumk á fótskörina, Fms. ii. 188; setzk hann undir höfuð honum, Finnb. 238; þeir settusk niðr á völlinn, Nj. 144; s. á tal við, e-n, to sit down to talk with a person, Eg. 37; setjask í hásæti, Fms. i. 18; Hrapp þraut vistir, settisk hann þá at með þeim, Nj. 128:to take up one’s abode, fór hann í Odda ok settisk þar, 117; at hann mundi fá hennar ok seljask þar, 280; setjask í kyrrsetu, Eg. 367; setjask um kyrrt, to settle oneself to rest, Fas. ii. 530: setjask í stein, to go into a cell, as an anchorite, Nj. 268; s. at ríki sínu, Fas. i. 531: setjask aptr, to desist from, esp. of a journey, Fms. xi. 129; setjask eptir, to remain behind, i. 62; s. heima, to stay at home, Grág. i. 491, N.G.L. i. 127; ek hefi hér upp sezk at þér (I have taken up my abode with thee) ok tekit hér þrifnað, Lv. 36 (in mod. usage with a notion of intrusion, hann settisk þar upp); setjask fyrir e-t, to withstand, Finnb. 320; lét Sturla þá lausa lögsögu, ok settisk hjá öllum vandraeðum, Sturl. iii. 308; setjask um, to lay siege to (um-sátr), Fms. i. 103, x. 237; en þar sem hin himneski meistari sezk um, leggr hann …, Bs. i. 742 (or sesk um, i.e. sésk um, from sjá?), see the foot-note; nú setjask þeir yfir (to seize upon) staðinn, ok alla staðarins eign, Sturl. ii. 13.

2. to set, go down; er ok þat meiri virðing at aukask af litlum efnum en at hefjask hátt ok setjask með lægingu, Fs. 13: of the sun and stars, þat er víða á því landi, at sól setzk eigi um nætr, Fms. i. 233; vetrardag, en (= er) sól setzk, when the sun sets, N.G.L. i. 348; frá jafndægrí er haust til þess er sól setzk í eyktar-stað, Edda 103 (see sólsetr = sunset); stjörnur renna upp ok setjask, Rb. 466; en þar er á millum allt einn dagr, svá at aldregi setzk dagr á allri þeirri stundu, Sks. 67 (see dagsetr); síðan sólu er sett, Gþl. 442; þegar degi er sett, when day is closing in, Fas. ii. 110.

3. to be settled, ended; nú skortir eigi sókn, ok setzk með því (ends thus) at Sunnan-menn láta undan, Ísl. ii. 366; síðan settisk úfriðr í Svíþjóð, Fms. x. 47; freista ef þessi kurr mætti niðr setjask, Hkr. ii. 140; en niðr settusk allar sakar, Fms. iii. 39.

II. pass., ef þeir setjask (= eru settir, are appointed) til at dæma um mál manna, Sks. 649; setjask þá grið allra vinda á millum, 234 (influenced by the Latin).

III. part. settr, placed, situated, doing well or ill; Rútr var eptir með frændum sínum vel settr, Ld. 20; hón skal hér svá vel sett sem hón væri mín dóttir, Eg. 156; lítt var hann ok settr at klæðum, Fas. ii. 327, Grett. 91 A; langt kvæði ok íllt, ok sett með (set, studded with) mörgum hlutum íllum ok fáheyrðum, Fms. x. 264:of a ship, deep in the water, heavy, var skútan mjök sett, Finnb. 254; sá þeir at skipit var sett mjök, Ó.H. 170; skip konungs vóru sett mjök ok sollin, Fms. iii. 44.

2. as adj. settled; eru eigi þá sakarnar settri en áðr, Grág. i. 362:composed, settr ok stillir, ráð-settr, q.v.

set-klæði, n. a ‘seat-cloth,’ carpet; inn til elds ok arins, til þess húss er s. eru í breidd, N.G.L. i. 218; s. ok bekklæði, Js. 78.

setna, að, = sjatna. to settle, subside, dwindle; hefir enn engi fallit, heldr setna þeir í jörð niðr (of a wall), Finnb. 336; en er setnaði ok hljóð fékksk, Fms. ii. 43; setnaði þá kurrinn, Fb. i. 56.

setning, f. position, site, Al. 89; s. hússins, the plan of a bouse, Fms. v. 338; þoka e-u ór setningu, to dislodge, Rb. 562.

2. order, arrangement, mode; hver er s. háttanna, what is the mode, composition of the metres’? Edda 120.

3. an order, rule, rite; skipan ok setning, Stj. 279; bera járn eptir réttri setningu (rites), Fms. ix. 283; með annarri setningu, 625. 82; eptir heilagra feðra setning, K.Á. 30; manna setning, human rules, opp. to divine commandments, Anecd. 54; fornar ok lögligar setningar, Sks. 346; setningar eðr siðvenjur, K.Á. 222; boðorð ok setningar, Stj. 162; lögligar setningar, Sks. 342; s. landa á milli, 277; af setningu, according to a plan, Skúlda 174, Fms. iii. 184; this last use of the word is influenced by eccl. Lat. In mod. usage the masc. prevails.

setningr, m. set purpose, design, Fms. vi. 372; eptir setningi, purposely, Finnb. 340: a rule, rite, Hom. 142; á-setningr.

setr, n. a seat, residence; kaupstaðrinn í Björgyn görðisk brátt mikill, ok auðigra manna setr, Fagrsk. 149 (Fms. vi. 440); sælligt setr, Ls. 43: með engum konungi vil ek heldr setr (sætr Ed.) búa en með þér, Fas. i. 137; Sighvatr hafði nökkut öfundar-samt setr fyrst er hann kom í Eyjafjörð, Sturl. ii. 66, cp. Eb. ch. 65 (begin.); konungs-setr, a king’s residence; at-setr, q.v.

II. setting, of the sun; sól at setri komin, Bs. i. 700; til þess er sól er í setri, Gþl. 416 A; sól-setr, sunset; dag-setr (q.v.), ‘day-set,’ close of day.

B. Mountain pastures, dairy lands, = Germ. senne, cp. sel, q.v.; better spelt sætr (mod. Norse sæter); bæði til sætra (setra v.l.) ok svá í bygðir, Fms. viii. 379; til sætra á fjall upp, N.G.L. ii. 130 (i. 41); um sætra-merki manna, id.; þat boð skal fara at boð-burðum réttum en eigi með sætrum, 140.

compds:

sætra-ferð, f. removal into a shed, Gþl. 404.

sætr-búð, f. a dairy-shed (Germ. senn-hütte), N.G.L. ii. 121.

sætr-gata, u, f. a road to huts, N.G.L. ii. 131.

set-skauti, a, m. = setgeiri.

set-stofa, u, f. = sethús, N.G.L. ii. 139, D.N. passim, see Fr.

set-stokkr, m. a partition-beam or post in a hall between the set (q.v.) and the centre of the skáli (the wainscotted space between the setstokkar or stafir was called brík, q.v.); ef hann brýtr setstokka ór húsi eða bríkr, N.G.L. i. 39 (Gþl. 345); s. mjök ramligr var fyrir framan setið, ok spyrndi hann þar í, Grett. 114 A; Gizurr lagðisk niðr í skálanum með setstokkunum öðrum megin, Sturl. iii. 189; þá tók Kári einn setstokk loganda í hönd sér, Nj. 202, Vápn. 28 (used instead of a club); Hallsteinn skaut setstokkum fyrir borð í hafi at fornum sið, Landn. 301; þá léði hann þergesti setstokka … þá heimti hann setstokkana … Eiríkr sótti setstokkana á Breiðabólstað, 104.

sétt, f. [sex], a body of six, used only in compds. as, séttar-eiðr, m. an oath of six, i.e. of six compurgators, N.G.L. i. 16, Gþl. 144.

sétti (proncd. sjötti), a, m. sixth, Sks. 308, passim.

sett-letr, n. pl. black-letter, of type, opp. to Latínu-letr.

sett-ligr, adj. steady; s. aldr, Al. 114: gramm., settligt nafn = positivus, Skálda 185.

séttungr, m. a sixth part, N.G.L. i. 135, 346, Gþl. 524, D.I. i. 470.

SEX, a cardinal number, [a root word; common to the Indo-Germanic languages]:—six. Grág. i. 333, passim: the ‘size-pint’ on dice, Ó.H. 90.

compds:

sex-dægra, adj. six days old, K.Þ.K. 122.

sex-faldr, adj. sixfold, Sturl. iii. 182 (in six rows).

sex-fættr, adj. six-footed, Stj. 288.

sex-höfðaðr, adj. six-headed, of a monster, Vþm. (Bugge).

sex-nættingr, m. six nights’ (days’) notice, N.G.L. i. 218, K.Á. 182.

sex-stefja, u, f. a poem with six stef (burdens), Hkr. iii. 53.

sex-vetra, adj. six years old.

sex-ærðr, adj. six-oared, Háv. 47, Fas. ii. 31.

sex-æringr, m., mod. sexaringr, [Shetl. six-areen], a six-oared boat, Fms. ii. 164, Ísl. ii. 74.

sex-ærr, adj. = sexærðr, Nj. 19, Vm. 88, Háv. 24 new Ed.

sex-tán, sixteen, passim.

compds:

sextán-mæltr, part. of a stanza of sixteen sentences, two to each line, Edda 124, Ht. R.

sextán-sessa, u, f. a ship with sixteen seats (oars), Fms. x. 350, 357.

sextándi, the sixteenth, passim.

sexti = sétti, N.G.L. ii. 375.

sex-tigir, m. pl. (mod. sextíu, indecl.), sixty, passim.

sex-tugandi (mod. sextugasti), the sixtieth, 1812. 41, Stj. 52.

sextug-faldr, adj. sixty-fold, N.T.

sex-tugr, sex-tögr, adj. sixty: of age, sixty years old, Landn. 300 (twice), Fms. ii. 251, Stj. 160, 191: of measure, sixty fathoms (ells) long, refil sextögan, Gísl. 21; fordyri sextugt, Fms. viii. 14; þar var sextugt ofan á fjöru-grjótið, a sixty-fathom precipice, Fb. ii. 159; dreki sextugr at rúma-tali, Ó.H. 161.

seyða, ð, to seethe, cook; helftina steikja hyggst eg mér hálf skaltú verða í potti seydd, Jón Þorl.

SEYÐIR, m. [sjóða; cp. A.S. seâd; mid. H. G. sôt = a pit], a cooking-fire, prop. the fire-pit, as seen from the passage in Landn.; as also from the phrase, raufa seyðinn, to break up the seyði; en er þeir hyggja at soðit mun vera raufa þeir seyðinn, ok var ekki soðit, id.; hence metaph., þann seyði raufar þú þar, at betri væri at eigi ryki, to rip up old sores, Ld. 208; varðar eigi þótt sá seyðr rjúki, never mind, let that fire smoke. Fms. vi. 105; þar sér hrófit ok svá seyði þeirra, Landn. 30; in the Edda (Gl.) seyðir is among the synonyms of fire; hann kvaðsk ráða því er ekki soðnaði á seyðinum, Edda 45; bera oxa á seyði, to put an ox on the fire, roast it, Hým. 15; göra seyði, to make a fire for cooking, Eg. 222; búa til seyðis, to make ready for the roasting-fire, Nj. 199; þeir taka einn oxann ok snúa til seyðis, Edda 45: in local names, Seyðis-fjörðr or Seyðar-fjörðr, in eastern Icel.; whence Seyðfirðingar, m. pl. the men from S., Landn.

SEYMA, d, [saum], to stud; seymdir skór, studded shoes; seymdr með járnsaumi, N.G.L. i. 101; seymdi á spengr, Stj. 563.

seymi, n. [saumr], strings, of sinews of whales, cattle; garnar ok s., Grág. ii. 361; þat (a ship) var bundit með seymi, she was fastened with strings instead of nails, Ann. 1189. seymis-þvengr, m. a thong of s., Bs. i. 377.

SEYRA, u, f. [from saurr in its oldest sense = bogs and moorland]:—prop., as it seems, starvation, famine; only in the allit. phrase, sultr ok seyra, hunger and starvation, Yngl. S. ch. 18, Fms. viii. 181, ix. 51, Stj. 212, and in mod. usage; cp. the analogous word horr, which means both Lat. sordes and macies; land-seyra, q.v.; sopa-seyra, a sip of the dregs, Jón Þorl.

seyrask, ð, dep. to starve, be famished; at ríkit mætti ekki s. í brott-færzlu penningsins, Fr.

2. part. seyrðr, drossy, of metal; also used metaph. = mixed, bad.

3. the reflex. seyrast, to become festered, acid, foul; sem etur í andliti … svá ferr allskonar íllska, þess lengr sem hún seyrist í hug ok hjarta, þess grimmari verðr hón, Magn. new Ed.

seyrna, að, to rot, Germ. ver-faulen.

seytill, m. [sautra], a sip, drop; það er ekki eptir nema seytill seytla, að, to drizzle.

seytjan (mod. sautjan), m. seventeen, Fms. v. 415, passim.

seytjandi (mod. sautjandi), seventeenth.

siða, að, [Ulf. sidon = μελεταν, 1 Tim. iv. 15]:—to mend, improve one’s life and manners, in old writers esp. to reform the faith; hann setti eptir kenni-menn at siða landit ok kenna þeim heilög fræði. Fms. i. 202; lagða ek fé til prestvistar at siða þar fólk er náliga var áðr heiðit, vii. 121.

II. reflex. to be lettered, civilised; þar eptir siðaðisk landit, ok guldusk skattar it efra sem it ytra, Fagrsk. 9; þá ruddisk landit ok siðaðisk, Fms. x. 192; at þá mundi allir siðask af honum, Sks. 279.

2. part. siðaðr, mannered; sem þingit er betr stillt ok siðat, Gþl.; hafi þit verit vel siðaðir menn, Eg. 95; hann var maðr trúfastr ok vel siðaðr, 770; Þorkell máni, er einn heiðinna manna hefir verit bezt siðaðr, Landn. 38; hann var með honum vel siðaðr, Fms. vii. 16, Sks. 57 new Ed.; ílla siðaðr, ó-siðaðr, ill-mannered, unmannerly.

sið-blendinn (sið-blendni, f.), adj. sociable; vera s. við menn, to mix with other people, Háv. 54.

sið-bót, f. reformation of life or religion, Greg. 22; mart var þat annat sem þeir (the bishops) settu ok sömdu á sínum dögum til siðbótar lands-mönnum, Bs. i. 73; ok vóru þar frammi höfð erendi erkibiskups ok þær siðbætr er hann hafði boðit, 684; talaði konungr marga hluti til siðbótar þeim mönnum er þar vóru saman komnir, Fms. ii. 134; til siðbótnr honum ok skilningar, Bs. i. 431.

sið-ferði, n. conduct of life, morality; gott s., Fms. x. 295; stilltr í öllu s., Magn. 436.

2. often with reference to religion; samþykkja þeirra siðferði, Bs. i. 38, 39; at s. Kristinna manna sé betra en várt, Fms. i. 40: of convent life, taka e-n í sitt s., Stat. 245, H.E. i. 476; kaupa með penningum heilagt s., 230.

sið-ferðugr, adj. of good morals, Stj. 158.

sið-forn, adj. old-fashioned in manners, Jd. 6.

sið-fróðr, adj. = siðprúðr, Sks. 371, Lex. Poët.

sið-góðr, adj. of good morals, well-mannered; fyrir kaupmönnum ok öðru siðgóðu fólki, and other good, honest people, Fms. vii. 16, xi. 259; sem þeir Kristnir menn er í siðbezta lagi eru, Landn. 38.

sið-gæði, f. (n.?), good breeding; mannvit ok s., Sks. 431, 435.

sið-gætni, f. observance of good manners, Sks. 431.

sið-lauss, adj. without manners, unmannerly, ill-bred; s. sveinn, Hkv. 1. 42, Sks. 246; siðlaust fólk, 351.

sið-látliga, adv. (sið-látligr, adj.); lifa s., to live a pure life, Bs. i. 102.

sið-látr, adj. well-mannered, of pure life, Skálda 208, N.G.L. ii. 421; góðir menn ok siðlátir, Edda 43, Ó.H. 44; s. ok bænrækinn, 189.

sið-leysa (sið-lausa), u, f. want of manners, immorality, lawlessness; úvenjur ok siðleysnr, Fms. xi. 296; þótti mönnum mikit um siðlausu þá er konungr görði, Ó.H. 85; siðleysur vándra manna, Bs. i. 105: ill-breeding, Sks. 280 B.

sið-liga, adv. morally, cleanly; lifa s., Hom. 53: nicely, göngum nú s., Fms. vi. 203.

sið-ligr, adj. well-bred, Sks. 1; mikill maðr ok s., Fms. x. 205; siðligt athæfi, 296.

sið-læti, n. good manners, morality, good behaviour, = siðferði, Mar.; þá lærða menn er miðr gættu siðlætis, Bs. i. 102, Greg. 41: with reference to religion, Kristiligt s., Fms. ii. 200, Bs. i. 42.

sið-mannligr, adj. well-bred; af þingi reið með Guðmundi Sörli, enn siðmannlegsti maðr, Lv. 13.

sið-næmr, adj. quick to acquire good manners, Sks. 264: as an epithet to a king, gallant, Ó.H. (in a verse).

sið-prúðr (sið-prýði, f.), adj. gentle, well-mannered, Sks. 245.

SIÐR, m., gen. siðar, dat. sið, pl. siðir, acc. siðu, mod. siði, [Ulf. sidus = ήθος; Hel. sidu; O.H.G. situ; Germ. sitte; Dan. sæd; Swed. sed]:—custom, habit, manner, Lat. mos, a word of importance and wide use; sjá, kanna annarra manna siðu, Sks. 17; sem þá var víða siðr til, Bs. i. 41; þat mun hér vera siðr, Eg. 110; sæmileikr hennar ok siðir, Str. 21; konungliga siðu, kaupmanna siðu, lærðra manna siðu, … siðu ok athæfi, Sks. 5; lands-siðr, the custom of the land; í fyrnskunni var sá siðr, at …, N.G.L. ii. 416: conversation, falla í sið með mönnum, to live sociably, Þiðr. 149 (sið-blendinn).

2. conduct, moral life [Lat. mores]; góðir siðir, þat er upphaf allra góðra siða at elska Guð, N.G.L. ii. 419; hann tók at semja heima-manna siðu ok híbýla-háttu, Bs. i. 102; sjá ok nema góða siðu, 271; at hvergi hefði þeir séð fegri siðu, id.; siða-tjón, Sks. 352; ó-siðir, ill manners, a wicked life, Bs. i. 62, N.G.L. ii 419; það er ó-siðr, ‘tis ill-breeding.

3. siðr (also in plur.) is the old and expressive word for religion, faith, as it appears in the life, laws, habits, and rites of a people; thus, inn Forni siðr, the ancient (heathen) faith; inn Nýi siðr, the new (Christian) faith; Kristinn siðr, the Christian religion; Heiðinn siðr, heathenism, etc.; snúa öllum til Kristins siðar, 655 iii. 3; eptir því sem mér skilsk, eru mjök sundrlausir siðir várir, Bs. i. 38; skurðgoða-blót ak allan heiðinn sið, 43; at þeir mætti sjá atferði siðar þess, er Kristnir menn höfðu, Ld. 174; er þat ok nær mínu hugborði, at þú, Kjartan, hafir betra sið þá er þú siglir af Noregi enn þá er þu komt hegat, 172; geldr at nýbreytni konungs, ok þessa ens nýja siðar er goðin hafa reiðsk … hversu ertú fúss, frændi, at taka við trú þeirri er konungr býðr?—Ekki em ek þess fúss, segir Bolli, þvíat mér lízt siðr þeirra veykligr mjök, 168, 170; kom þat ásamt með þeim, at níta sið þeim er konungr bauð, 166; Ólafr konungr boðaði siða-skipti þar í landi, Fms. ii. 26; þat spurðisk þar með at siða-skipti var orðit í Noregi, höfðu þeir kastað enum forna sið … Ok ef þeir menn koma út hingat er þann sið bjóða, þá skal ek þat vel flytja, Nj. 156; þeir hafa Ebreska tíða-görð ok alla siðu, Symb. 57; þeir biskup fóru með nýjan sið, Fs. 76; með nýjum sið ok boðorðum. 91; siðar þess er várir foreldrar hata haft, O.H.L. 23; í fornum sið, in the olden times, in the heathen times: hann var göfgastr allra herkonunga ok bezt at sér í fornum sið, Fb. i. 349. The same term was afterwards used of the Reformation (the Reformed faith as opp. to the Roman Catholic faith), [cp. Germ. die alte Sitten]; féllu þeir helzt í sið með herra Gizuri biskupi, sira Gísli Jónsson …, Bs. ii. 250; nokkuð ágrip um gömlu siðina, 247; hann tók af alla Pápista siðu, 249; vegna þeirra nýju siða, Safn i. 682.

4. a rite, ceremonial, esp. in plur.; brúðkaups-siðir, bridal ceremonies; kirkju-siðir. church rites; hirð-siðir, court ceremonies; borð-siðir, table ceremonies.

compds:

siða-bót, f. = siðbót, Sturl. i. 126: mod. the Reformation, see above.

siða-maðr, m. a well-bred man, Sks. 352 B: the master of a feast.

siða-samr, adj. = siðsamr, Sks. 245.

siða-skipti, n. pl. change of faith, Nj. 156, Ld. 128, Fms. ii. 26, xi. 12; see above.

siða-vandr, adj. earnest as to other men’s conduct, of a master, overseer.

siða-vendni, f. the being siðavandr.

sið-samliga, adv. properly, decently, Bs. i.

sið-samligr, adj. well-bred, Lv. 13: becoming, Th. 1.

sið-samr, adj. well-conducted; hann bað sína menn vera hljóðláta ok siðsama á kveldum, Fs. 143; kyrrlátr ok s., Magn. 438; s. ok friðsamr, Fms. viii. 253; vera hæveskir ok siðsamir innan-hirðar, N.G.L. ii. 419; s. ok léttlátr, Sks. 19.

sið-semd, f. habits; þá s. sem þeir hefði um vápna-burð. Fms. xi. 162; með hvílíkum hætti eðr s., Stj. 298.

2. moral conduct, good manners, courtesy, decency; hafna ósiðum en taka siðsemd í staðinn, N.G.L. ii. 419; um siðsemdir (courtesy) ok hæversku, 416; siðsemdar búnaðr, Mar.; siðsemdar þjónosta, id.

sið-semi, f. = siðsemd, Fms. ii. 228, viii. 252, Greg. 41; ó-siðsemi.

siðugr, adj. well-bred, well-conducted; svá siðugr ok góðháttaðr sem hinn siðugasti spekingr, Bs. i. 38; vel siðugr, Sks. 279; spakr maðr ok s., Fms. xi. 97; ó-siðugr.

sið-vandi, a, m. a custom, habit, practice, Ísl. ii. 198, Nj. 51, Jb. 156, Fms. iv. 278.

2. = siðvendi, Lv. 49.

sið-vandr, adj. severe as to conduct, austere, serious, Sks. 370; var hann s. um allt fyrir þeirra hönd, Bs. i, Skálda 210.

sið-vani, a, m. = siðvandi, Pass. 22. 4.

sið-varr, adj. conscientious in one’s life, Sks. 279.

sið-vendi, f. austerity, Sturl. i. 219, Sks. 497 B.

sið-venja, u, f. custom, practice, Eg. 34, Fs. 126, Hkr. i. 10, Fms. ix. 496, K.Á. 222. siðvenju-legr, adj. usual, Str. 15.

SIF, f., pl. sifjar; [Ulf. sibja. Gal. iv. s. Rom. ix. 4; A.S. and Scot. sib; Engl. gos-sip = god-sib; Hel. sibbia; O.H.G. sibba; Germ. sippe]:—affinity.

2. in sing. the word is only used as a pr. name of the goddess Sif, gen. sifjar (dat. sifju, Edda i. 340). Sif, the golden-haired goddess, wife of Thor, betokens mother earth with her golden sheaves of grain; she was the goddess of the sanctity of the family and wedlock, whence her name, see Edda and the old poems passim.

3. plur. ‘sib’, affinity, connection, by marriage; the word is used in ancient poems and in the law, and in compds; byggja sifjar, to marry; jafnnáit skal byggja sifjar ok frændsemi, Grág. i. 308; eigi skulu vera skyldri sifjar með þeim enn fimmta manni, i.e. no marriage nearer than the fifth degree, 310; sifjar (affinity) is opp. to frændsemi (blood relationship), flest stórmenni var bundit í frændsemi eða sifjum við hann, Fms. vii. 299, v.l.; spilla sifjum, to commit adultery; munu systrungar sifjum spilla, cousins will ‘spoil the sib,’ referring to adulterous intercourse with near relations in law, Vsp.; slíta sifjum = spilla sifjum, Merl. 154: again, þyrma sifjum, to hold the sifjar holy, Skv. 3. 28: hence sifja-slit and sifja-spell, n. pl. violation of the law of affinity, adultery; frændsemis-spell ok sifja-spell, Grág. i. 341, Sks. 338 B; þat eru sifjaslit en meiri, er maðr liggr með systrungum tveim, Grág. i. 358; í manndrápum ok í sifjasliti, Edda. The word sifjar also remains in bú-sifjar (q.v.), Landn. 147, Eg. 750, Fs. 31; guð-sifjar (q.v.), as also guð-sefi, guð-sifja (q.v.), a gossip, sponsor: in karl-sift, kvenn-sift, q.v.; cp. also barna sifjar, the bond or unity arising from having had children together, or = adoption (?), cp. Ulf. suniwe-sibja = υἱοθεσία, Gal. iv. 5, Ls. 16: lastly, the phrase, blanda sifjum, to blend sifjar together, to blend souls together (?), Hm. 125 (akin to sefi, q.v.)

sifi, a, m. a relation by marriage, affinis; sifja silfr, Sdm. 28 (Bugge); at álnum sifja, Ad.; but both passages are dubious; guð-sifi, a god-sib.

-sifja, að, in the compd af-sifja, q.v.

sifjaðr, part. bound in affinity; Óðni sifjaðr, Hým. 21; sitjaðan sjötum görvöllum, Hdl. 42: in the allit. sifjaðr and sakaðr (q.v.), Gþl. 67, 547; eiga skylt eðr sifjað við e-n, D.N. v. 360.

sifjugr, adj. = sifjaðr, Skv. 1. 50.

sifjungr, m. a relation by affinity, Edda (Gl.), Hkv. 2. 32: of a brother-in-law, Akv. 29, cp. also Am. 81.

sif-kona, u, f. a woman related through affinity, opp. to frændkona; þá er maðr á frændkonu sína eðr sifkonu, Grág. i. 366; frændkonu sína eðr sifkonu at fimta manni, H.E. i. 245; til Ástríðar sifkonu sinnar, Fms. ix. 243.

sifr, m. a near relation, Edda ii. 496, hence in Úlf. 3. 34.

sif-skapr, m. affinity, as opp. to frændsemi, N.G.L. i. 148, 382, H.E. i. 481, MS. 671. 17: varla má þat vel allt saman vera sakir ok sifskapir, N.G.L. i. 187; en ef þau skiljask fyrir þann sifskap, at karlmanns völd hafa til komit, Jb. 127.

sift, f. affinity; see karlsift, kvennsift.

sifuni, a, m. [cp. Ulf. sipoueis = a disciple], a companion (?) = sifjungr, a ἅπ. λεγ., Þd.

SIG, n. [síga], a rope which is let down; fóru þá sigin ofan í gröfina, en Þoroddr upp, Ó.H. 152, Þjal. S: also of the rope by which a fowler is let down precipices, as described in Bs. ii. 111.

2. in Icel. ropes with weights, put over hayricks, boats, or the like, to keep them safe (láta sig á hey); whence siga-keppr, m. a log fastened as a weight to a rope’s end: metaph. of a log-like, slow fellow; þú ert einsog sigakeppr!

sig, n. [sigr], a victory, Edda (Gl.), Lex. Poëtt, passim, but never in prose: in poët. compds as.

sig-björk, a weapon;

sig-freyr, a warrior;

sig-máni, a shield;

Sig-föðr, of Odin, Lex. Poët.:

cp. the pr. names, Sigi, Sigarr, Sig-fastr, Sig-björn, Sig-fúss, Sig-hvatr, Sig-mundr, Sig-valdi, Sig-tryggr, Sig-urðr; of women, Sig-ný, Sig-ríðr, Sig-vör, Landn.

siga, að, = síga; þá sigaði svá at honum (‘it sank over him,’ i.e. he fainted away) … ok lá náliga milli heims ok helju, Grett. 85 new Ed.

siga, að, to excite dogs by shouting rrr! siga or siga hundum, Fas. i. 88, Art., Mag. 64, see Gramm. p. xxviii.

SIGÐR, m., in mod. usage sigð, f.; in eastern Icel. (Skaptafells-sýsla) it is still used masc., þat verkfæri kallask fyrir austan mela-sigðr, en af öðrum mela-sigð, en sigðrinn má vera svá beittr … með sigðinum …, sigðinn (acc.), Fél. ii. 140, 141, of the year 1781: [A.S. sicol; Engl. sickle; O.H.G. sihila; Dutch zikkel; Dan. segel]:—a sickle; gref, leá ok sigða (acc. pl. sigðar v.l.), N.G.L. iii. 15; þrir sniðlar, item í nöfrum öxum ok sigdum, D.N. i. 321, Post. 26, Boldt 112: the word is now fem., beitt dauða-sigðin sárbeitt sker sóltögr blómstrin væn, Hallgr.

sigg, n. [akin to seigr, sigi?], = Lat. callus; hans hörund er svá hart sem sigg villi-galtar, Þiðr. 180, 297; þat var hart sem sigg ok ekki blóð í, Fbr. 77 new Ed., freq. in mod. usage.

Sigg, f., gen. Siggjar, the name of an island in Norway, Munch.

Sigga, u, f., Siggi, a, m., dimin. from Sigríðr and Sigurðr.

sigi, a, m. = segi, q.v.

SIGLA, ð or d, [segl], to sail; sigla ok róa. Eg. 86, Grág. ii. 130; s. af landi, to stand off the land, Landn. 26; s. at landi, to stand in to land; s. með landi, to sail along shore; s. rétt í vestr, í norðr, Eg. 86, Landn. 25; s. út ór ánni, Þórð. 26; s. í haf, á haf, or til hafs, to stand out to sea, Ld. 32, Nj. 4, Fms. vi. 359; en er þeir höfðu um siglt, sailed by, Fms. v. 305; freisia ef þeir sigli svá um oss fram, Orkn. 402; s. undan, to sail away, id.; s. meira, to sail faster, Ó.H. 182; s. eptir e-m, id.; sigla djarfliga. Fms. vii. 67; s. á skip, to strike against, x. 76: the distance or course in acc., sigla þeir sunnan fyrir Stað tuttugu vikur sævar, xi. 122; þá mun siglt vera tylpt fyrir sunnan Ísland, then the course will be a ‘tylpt’ south of Iceland, Landn. 25; segla menn, at Skopti hafi fyrstr Norðmanna siglt Njörva-sund, that S. is the first Northman that sailed by N., Fms. vii. 66; s. lítinn byr ok fagran, ii. 182; sigla þeir góða byri, x. 260; sigldi hann inn um Agðanes vá mikinn storm, at …, ix. 314: sigldi hann ór Suðreyjum svá mikla sigling. at …, he sailed so famous a voyage, that…, Landn. 214; þeir sigla norðr um Sognsæ byr góðan ok bjart veðr, Eg. 120; sigli þér sælir! (Gr. εὐπλοειτε), Am. 32.

2. in Icel. sigla also means to travel, like Fr. voyager; hann sigldi þrysvar, went thrice abroad; kálfr sigldi, kom út naut, kusi lifð’ og dó ‘ann, a ditty; hence sigldr, part. travelled, and ó-sigldr, untravelled.

II. metaph. phrases; sigla á veðr e-m, to get to windward of one, take the wind out of his sails; engi maðr mun meirr hafa siglt á veðr jafnmörgum höfðingjum, Band. 39 new Ed.; sigla milli skers ok báru, between the skerry and the billow, between Scylla and Charybdis, Fms. ii. 268, Fb. iii. 402; þeir höföu sigr er ú-vænna þóttu út sigla, they won the race who were thought to have the least chance at the start, Sturl. iii. 251; þótt þér þykki eigi úvænt út sigla, though the chance be small at the start, 237.

2. to go as with sails; sigldi hann millum limanna á annat tré, of a squirrel leaping from tree to tree, Ó.H. 85.

III. recipr., þeir sigldusk nær í sundi einu, Korm. 230: part. gerund, siglanda segltækt, fit for sailing; siglanda væri þetta veðr fyrir Jaðar, ef …, Ó.H. 138; ú-siglanda veðr, weather not fit for sailing.

sigla, u, f. the mast; fyrir framan siglu, Eg. 33; fyrir aptan siglu, þeim megin siglu, Grág. ii. 137; stóð maðr við siglu, Nj. 125, Fms. vi. 359.

compds:

siglu-biti, a, m. the step of the mast (?), Fas. ii. 442.

siglu-rá, f. the sail-yard, Fas. iii. 659.

siglu-skeið, n. the part near the mast, midships. Fms. ii. 323.

siglu-toppr, m. the mast-head, Rb. 468.

siglu-tré, n. the mast-tree, Kb. i. 532, Fms. xi. 143.

sigli, n. [A.S. sigele], a necklace, Ls. 20; hroðit s., Skv. 3. 47; sigli-sága, ‘necklace-fairy,’ a lady, Korm.

sigli, n. [Lat. sigillum], a seal; in inn-sigli, q.v.

sigling, f. sailing; þegar þeir sá s. yðra, Eg. 49; Skalla-grímr var hverjum manni skygnari, hann sá s. þeirra Hávarðs, 120; þá sá menn Knúts konungs siglingina, Ó.H. 170; sjau dægra sigling, seven days’ sail, Landn. 25: a voyage, tóksk þeim siglingin ógreitt, Ld. 56; hafa kaupskip í siglingum, Nj. 3:—in specific Icel. sense, a journey abroad, passim in mod. usage.

II. the sailing, the pace of the ship, lét Sveinn þá minnka siglingina, S. shortened sail, Orkn. 402; minnka s. ok svipta, Fms. vii. 67; sigla svá mikla sigling, Landn. 214:sailing, navigation, meðan þar væri s. at sem mest, Grett. 103 A.

compds:

siglingar-austr, m. the pumping a vessel, Jb. 407.

siglinga-maðr, m. a sea-faring man, seaman, Symb. 15, Grett. 93.

siglinga-skip, n.; gott s., a good sailing ship.

signa, að, [siga, síga], to glide down; hann hafði band fjrir augum, ok hafði signat nokkut frá augunum, Bret. 90.; to sink, Post. 5.

SIGNA, in pres. signi; pret, signdi, but also signaði; part. signt and signat. This word occurs in one of the oldest heathen poems, and is applied to a northern heathen rite; it is common to all Teut. languages except Gothic; yet as no ‘laut-verschiebung’ has taken place, it may be borrowed from the Latin, and perhaps came in with the earliest missions, cp. the remarks s.v. prim-signing: or sigr and signa may possibly be kindred words? [Hel. seginon; Germ. segnen; Lat. signare]:—to sign, consecrate; signa e-m e-t:

I. in a heathen sense, see the remarks on hamarr; signa full, to sign the goblet with the sign of the hammer before drinking, Sdm. 8; enn er hit fyrsta full var skenkt, þá mælti Sigurðr jarl fyrir, ok signaði Óðni … Sigurðr jarl mælti, konungr görir svá sem þeir göra allir, er trúa á mátt sinn ok megin, ok signa full sitt Þór, hann görði hamars-mark yfir áðr hann drakk, Hkr. i. 143; en sá er görði veizluna ok höfðingi var, þá skyldi hann signa fullit ok allan blótmatinn, 139; signdi Bárðr fullit, Eg. 210 (öl þat er Bárróðr signdi, in a verse, l.c.); þar vóru minni öll signuð Á;sum at fornum sið, Ó.H. 102; þá blætr hann heiðnar vættir, ef hann signir fé sitt öðrum en Guði, K.Þ.K.; þeir eru gumnar goðum signaðir, Hdl. 27; skylda ek Vikar goðum of signa. Fas. iii. (in a verse); nú eru hér tólf hreinbjálfar er ek vil þér gefit hafa hefi ek þá svá signaða ok magnaða (charmed and bewitched) at engan þeirra mun járn bíta, Fb. iii. 245.

II. to sign with the cross; sem páfinn leit þá, signaði hann þá, Karl. 303; páfinn signdi matinn, 20; gengu þeir undir borð ok signdu mat sinn, Eb. 268; áðr matrinn var signdr, Fms. vii. 159; er hann signdi Dróttinn várn með sinni hendi, 625. 63 (of the sign of the cross in baptism):—signa sik, to sign oneself with a cross on the forehead and breast; þau signdu sik ok sveininn, Nj. 201, Barl. 207; sign þik eigi, Th. 3; þá er hann hefir signt sik, 655 xi. 4; ekki frá ek hann signdi sik, Skíða R. 44; hón signdi sik ok mælti, þetta er úfæra, Grett. 150 new Ed.; Þorsteinn vakti hana, biðr hana signa sik, ok biðja Guð hjálpar, Þorf. Karl. 396.

2. [Germ. segnen; Dan., Swed., and Norse signe, signa], to bless; henni mun ek bleza ok hana signa, Stj. 115; er Guð signdi ok þangat sendi, Karl. 289; Guð signi yðr! Art.; signi Guð ykkr báða, Skíða R. 118; vel ert þú signuð af sjálfum Guði, Stj. 424; komi þér, vel signaðir (Dan. vel-signet), til míns Föður ríkis, Hom. 156; hins signaða Magnúss, the blessed Magnus. Magn. 512; hans signuðu móður, Th. 25, Rb. 422; signaðr Ólafr, Fms. v. 222; hans signaði líkamr, Th. 28: van-signdr, cursed, Mar.: the word in this sense has been superseded by bleza, q.v.

signan, f. a blessing. Mar., Hom. 149; far í Guðs signan., Karl. 180.

signet, n. [for. word], a signet-ring.

signing, f. the making the sign of the cross.

2. blessing, 655 viii. 2.

SIGR, m., the r is radical, gen. sigrs, dat. sigri, plur. not used; a gen. sing. sigrar occurs in sigrar-merki, Karl. 356, 365, 366; and sigrar-óp, 365, 368; sig without the r is used in poets and in pr. names: [Ulf. sigis = νικος; Hel. sigi; O.H.G. sigu; Germ. sieg; Dutch zege; all without the r; A.S. sige, but usually sigor (see Grein), answering to the double form sig and sigr in the Scandin.]

A. Victory; hafa, fá, vinna sigr, to win a victory; hann átti þar hina þriðju orrostu ok hafði sigr, Hkr. i. 80; Haraldr konungr fékk sigr, 79; bera sigr af öðrum, to gain the day, Ó.H. 109; ráða sigri, Fb. ii. 337; mun auðna ráða sigri, fate will decide the victory, Ó.H. 209, Nj. 43, Fms. v. 273, Hkr. iii. 400, Barl. 163, in countless instances; þar með hamingju at vega sigrinn, Hkr. i. 254, Al. 83; ráða sigri, Fb. ii. 428; drekka Óðins full til sigrs ok ríkis konungi sínum, Hkr. i. 140; gaf hann sumum sigr, 10; þá nótt ina sömu gekk Eirekr í hof Óðins ok gafsk honum til sigrs sér, ok kvað á tíu vetra frest síns dauða, Fb. ii. 72; fagna sigri, to rejoice over a victory gained, to triumph (but not in the technical Roman sense, which is not Teutonic); hrósa sigri, id.; sverði hælir þú þar en eigi sigri, Edda 89.

B. Compds:

sigr-auðigr, adj. fated to victory, victorious, Ísl. ii. 319.

sigr-bákn, n. a ‘beaconing’ of victory; þetta kalla menn s. í út-löndum, Fms. vi. 313.

sigr-blástr, m. the trumpet-blast of victory, Stj. 534.

sigr-blómi, a, m. a beam of victory, a halo; veit ek at konungr mun ráða sigrinum, Hví veiztú þat? þvíat konungr er bjartr at ek má eigi sjá í móti honum, ok ætla ek þat sé s. hans, Fb. ii. 337.

sigr-blót, n. a sacrifice for victory, Hkr. i. 13.

sigr-byrr, n. a fair wind boding victory, Fms. ix. 505.

sigr-fórn, f. an offering for victory, Stj, 444.

sigr-för, f. a victorious journey; fara s., Eg. 21, Ó.H. 107.

sigr-gjald, n. a war-contribution, Fms. v. 161.

sigr-gjöf, f. the granting victory; eða mun Óðinn vilja skjóplask í sigrgjöfinni við mik, Fms. ii. 238: the offering up for victory, ok kalla s. við Dróttinn várn Jesum Krist, Bs. i. 23 (see the context); sigrgjafar-heit, Fms. ii. 238.

sigr-goð, n. a god of victory, Fms. xi. 386.

sigr-heimr, m. a home of victory, Sól.

sigr-helgi, f. rendering of Latin triumphus; kom hátíð sú er Trajanus konungr hélt s. sína, 655 x. 2.

sigr-hnoða, n. the ‘knob of victory,’ part of a sword, Edda (Gl.)

sigr-kufl, m. a ‘cowl of victory’ cp. Germ. glücks-haube.

sigr-lauss, adj. deserted by victory, Fas. i. 96, Barl. 163.

sigr-leysi, n. lack of victory, Barl. 163, Róm. 278.

sigr-lúðr, m. a trumpet of victory, Stj. 360.

sigr-mark, n. a token of victory, Fms. i. 136, x. 239 (of the cross, ‘in hoc signo vinces’).

sigr-mál, n. the prize of victory, Eg. 495.

sigr-merki, n. = sigrmark, Niðrst. 3.

sigr-minning, f. commemoration of a victory, Hkr. iii. 115.

sigr-óp (sigrar-óp, Karl.), n. a shouting of victory, Eg. 296, 298, Fms. viii. 141.

sigr-samligr, adj. (sigr-liga, adv.), victorious, Bs. i. 302.

sigr-steinn, m. a ‘power-stone’ of victory, MS. 544. 39, Þiðr. 83.

sigr-strangligr, adj. bidding fair for victory, Sturl. i. 27, Fas. iii. 293.

sigr-sæli (sigr-sæla, u, f. Sks. 738; sigr-sæld, Fb. i. 236), f. the being victorious, Germ. waffen-glück, Róm. 157, Fær. 101, Fms. i. 214.

sigr-sæll, adj. blessed by victory, victorious, Eg. 646, Fms. i. 15;, Al. 97; s. í málum, Nj. 224; inn Sigrsæli, the Victorious, the Conqueror, a name of the Swedish king Eric from his conquests in the East, Hkr.

sigr-vegari, a, m, a conqueror. Fms. viii. 234, Sks. 604.

sigr-vegning, f. a victory, 656 B. 7.

sigr-verk, n. a victory, Fb. iii. 299.

sigr-vænligr, adj. betokening victory, Al. 37.

sigr-þjóð, f. the host of victory, of the Einherjar, Hkv. 2. 47.

sigr-ör, f. a shaft of victory, Stj. 634.

sigra, að, to vanquish, overcome, Eg. 6, Nj. 127, Fms. ii. 307, passim: to surpass, einn lokkr sigraði alla, Hkr. i. 72, Rb. 460, Fms. i. 42.

II. reflex. sigrask, to gain a victory; Einarr lagði þegar til orrostu ok sigraðisk, Hkr. i. 105; sigrask í orrostu, Eg. 274; fáir hafa af því sigrask, Nj. 103; þeir sögðu at þeir höfðu opt sigrask (sigrat Ed. less correct) þá er þeir höfðu barizk með minna liði, Fms. i. 42; þeir kváðu Bersa af slysi Kormaks sigrask hafa, Korm. 90: s. á e-m, to gain a victory over, Fms. i. 127, ii. 314, Fær. 75; man ek annat-hvárt sigrask á búöndum eða falla hér elligar, Ó.H. 209: impers., optask sigrask þeim eigi vel er fleiri eru saman, ef menn eru skeleggir til móts, Fær. 81.

2. pass. to be overcome, Rb. 462 (Latinism).

sigran, f. a triumphing, Stj. 243.

sigrari, a, m. a victor, Stj. 604 B.

sig-tívar, m. pl. the gods of victory, Vsp., Akv., Ls. 1.

sig-tóptir, f. pl. the homes of victory, Vsp. 61.

sigur-verk, n. [Germ. zeiger], a clock.

Sig-yn, f., gen. Sig-ynjar, the name of a goddess, the wife of Loki, Vsp., Edda; hence the female name Signý, Landn.

SIK, acc. of the reflex. pron. (cp. sér, sín), also often spelt sek, esp. in Norse vellums and Grág. i. 50, 114, ii. 240, 241, etc., Js. 17, 20, Sks. 276 B, the later form sig:Lat. se, self; ef þat drekkr sik sjálft, Gþl. 504; þeir hvíldu sik þar, Eg. 586; Gunnarr verr sik þar til er hann féll af mæði, Nj. 116; nú er at verja sik, 83; konungr tók stór gjöld af þeim er honum þóttu í sökum við sik, Eg. 589.

2. referring to the object in the sentence; Kári bað Björn hafa sik (viz. Björn) ekki frammi, Nj. 261.

II. for the use of sik to form reflexive verbs, as a suffixed -sk, see ek (B) and Gramm. p. xxvi.

sikill, m. [for. word], a shekel, Stj., taken from the Bible.

siklan, f., medic. flowing of the spittle, Lækn. 475.

siklatun, n. [for. word], a kind of stuff, Karl. 286, 318, Fas. iii. 359.

Sikl-ey, f., thus in old rhymes Sikl-ey, miklu, (later Sikiley), Sicily, Fms. vi–x.

siklingr, m. a king, poët.; Sigarr þaðan eru komnir Siklingar, Edda 105, Ýt. 1, Skv. 1. 33, Hkv. 2. 22, Lex. Poët., and freq. in the mod. Rímur; sikling dáinn syrgir her | saknar lengi frúin, Núm. 20. 58.

sikta or sigta, að, to sift.

II. to take sight, take aim with a gun (Dan. sigte), Bs. ii. 349.

sikul-görð, f. a girdle, something (uncertain what) belonging to an ancient ship, Edda (Gl.); it also occurs in a poem on king Canute, who is called sveigir sikulgjarðar, the bender of the s., Edda (in a verse).

SILFR, n., provinc. Icel. also silbr, Fb. ii. 247; [Goth. silubr; Hel. silubar; O.H.G. silbar; Germ. silber; Engl. silver; Scot. siller; Dan. sölv; Swed. silfuer]:—silver, Al. 21, 116, Fms. i. 15, ii. 76, vi. 216, Grág. i. 500, Eg. 278: when used as payment distinction is made between lög-silfr (q.v.), standard silver, Grág.; gang-s. (q.v.), current silver; brennt s., burnt, purified silver, K.Þ.K. 172; skírt s., pure silver, Fb. ii. 300, MS. 732. 16; and blá-s. (q.v.), blue, i.e. bad silver (blá-silfr had only the third part value of skírt silfr, 732. 16); bleikt s., Grág. ii. 192; grá-s., grey silver, brass; hence the phrase, bera sem gull af grá-silfri, to surpass as gold does grey silver, Gkv. 2. 2; so also in the saying, elda grátt silfr, Eb. 290, Fb. i. 522 (see elda): of coined silver, þá var mönnum gefinn máli, þat silfr var kallat Haralds-slátta, þat var meiri hluti koparr, Fms. vi. 243.

II. as a nickname, silfri, silfra, Vd., Vápn. 12; whence Silfra-staðir, Silfr-toppr (or Silfrin-toppr), ‘Silver-forelock,’ Silver-top, the name of a mythical horse, Gm.

B. Used in compds to denote a thing made of silver; silfr-ampli, silfr-ausa, silfr-bolli, silfr-buðkr, silfr-diskr, silfr-kalkr (silfr-kaleikr), silfr-ker, silfr-munnlaug, silfr-skál …, a jug, scoop, bowl, box, plate, chalice, vessel, basin …, of silver, Dipl. v. 18, Hkr. i. 50, ii. 221, Fms. iii. 177, 194, Vm. 56, 63, 95, Js. 78;

silfr-spánn, a silver spoon, Bs. i. 874, Vm. 58, 109, Dipl, iii. 4;

silfr-baugr, a silver ring, Glúm. 388;

silfr-belti, a silver belt, Ld. 284, Nj. 24, Vm. 129;

silfr-borð, a desk of silver, Fas. iii. 670;

silfr-stíll, a silver pencil, D.N. iv. 233;

silfr-flyngja, a silver clasp, Vm. 34;

silfr-spöng, a silver clasp, B.K. 83;

silfr-búnaðr, silver ornaments, Pm. 90;

silfr-sylgja, a silver brooch, Bs.;

silfr-festr, a silver chain. Fas. iii. 273, Vm. 109;

silfr-þráðr, silver-wire, Dipl. iii. 4;

silfr-hadda, a silver handle, Fms. vi. 184;

silfr-hólkr, a silver knob to a stick, Ó.H.;

silfr-horn, a drinking-horn of silver, Fas. i. 90;

silfr-hringr, a silver ring, Fms. iv. 76, Ld. 274;

silfr-rós, a silver rosary (?), Vm. 58, 109, Dipl. v. 18, Bs. i. 874;

silfr-kross, a silver cross, Vm. 2;

silfr-lok, a silver lid, 58;

silfr-skeið, a silver spoon, D.N. ii. 627;

silfr-men, a silver necklace, Nj. 256;

silfr-penningr, a silver penny, Fms. i. 1, Stj., Rb. 508;

silfr-vápn, a silver weapon, Fas. ii. 178;

silfr-hella, a plate of silver, D.N.;

silfr-beisl, a silver bit, Flóv. 26.

II. silfr-skrín, silfr-hirzla, silfr-kista, silfr-kistill, a shrine, chest, box for keeping silver, Jm. 10, Am. 90, Karl. 13, Eg. 766.

C. Proper compds:

silfr-berg, n. silver ore, Stj. 85.

silfr-búinn, part. silver-mounted, Fms. viii. 194, Vm. 9, 119.

silfr-drjúgr, adj. well stocked with silver, money, Eb. 40.

silfr-eyrir, m. a silver ounce, D.N. ii. 45.

silfr-fátt, n. adj. lacking silver, Eg. 394. Finnb. 254.

silfr-gangr, m. a silver standard, Grág. i. 500, Rétt. 5. 10.

silfr-hvítr, adj. silver-white, Karl. 306.

silfr-lagðr, part. inlaid with silver, Þiðr. 106.

silfr-ligr, adj. silvery, Sks. 39, MS. 655 xiv. B. 1.

silfr-merktr, adj. = silfrmetinn, Fms. viii. 270.

silfr-metinn, part. valued in silver; s. eyrir, Fms. vii. 300.

silfr-ofinn, part. woven with silver, Þjal.

silfr-rekinn, part. = silfrbúinn, Ísl. ii. 231, Nj. 224.

silfr-slátta, u, f. silver coinage, N.G.L. ii. 242, H.E. i. 394.

silfr-smiðr, m. a silversmith, Fms. xi. 427, Stj. 641.

silfr-smíð, f. silver-work, Stj.

sili, a, m. = seli (q.v.), a strap belonging to harness; vagn festr við ok eða sila, Al. 19; söðull eða sili, Gþl. 117; festi eða sila, beisl eðr tauma, 359 A; hross, ok hefir sila nokkurn um hálsinn, Thom. 359.

SILKI, n. [from Lat. sericum], silk, Rm. 31; hárit fagrt sem silki, Nj. 2, Orkn. (in a verse); rautt s., Bær. 19: a nickname, silki-auga, silki-skegg, Nj., Fms.

B. As adjective, made of silk, silken;

silki-band, silki-dregill, a silk-ribbon, Fms. iv. 110, xi. 2, Edda 20;

silki-blaka, a silken veil, Fas. iii. 336;

silki-bleikr, ‘silk-bleak,’ light-coloured, flaxen; hárit silkibleikt, Fms. vii. 55; fjögur merhross silkibleik, Fas. iii. 39; silki-borða or silki-borði, a silken brim, D.N.;

silki-dúkr, a silken napkin, Fms. i. 112, Orkn. 304: = altaris-dúkr, an altar-cloth, Vm. 80, Symb. 26;

silki-dýna, a silk-pillow, Karl.; silki-júpr (hjúpr), a silken jacket, Fms. vii. 69, x. 415;

silki-hlað, a silk-ribbon worn round the head, Nj. 184, Dipl. iii. 4;

silki-húfa, a silk-cap, Fms. ii. 264;

silki-hökull, a cope of silk, Vm. 117;

silki-klútr, a silk-kerchief, Fas. iii. 266;

silki-klæði, silk-cloth, Greg. 22, MS. 623. 20;

silki-koddi, a silken pillow, cushion. Fms. ix. 477, Dipl. iii. 4, Vm. 58;

silki-kult, a silken quilt, Eb. 258, Mar.;

silki-kyrtill, a silken kirtle. Fms. ii. 309, Bær. 4;

silki-merki, a banner of silk, belonging to church furniture, Jm. 10;

silki-möttull, a silk-mantle. Fms. x. 268; silki-parlak, mod. sparlak, a silken bed-cover, D.N.;

silki-pell, a silken pall, Str. 3;

silki-pungr, a silk-purse, Ám. 42, Dipl. iii. 4;

silki-reifar, silken swaddling-clothes, Fagrsk.;

silki-ræma, a silken, ribbon, Edda 19; a silken garter, Fms. iv. 110, Hkr. ii. 105, Bjarn. 64; süki-saumaðr, embroidered with silk, Dipl, vi. 440, Vm. 46, Pm. 12;

silki-síma, a silken cord, Lex. Poët.;

silki-serkr, a silken sark, Fms. iii. 125, ix. 477;

silki-skaut, a ‘silken-sheet,’ napkin, D.N.;

silki-skyrta, a silken shirt, Fms. x. 383, Fs. 6;

silki-slæður, a silken gown, Fg. 702, silken scarf (?), Nj. 190;

suki-strengr, a silken cord, Karl. 42;

silki-sæng, a silken bed, Fas. i. 508;

silki-treyja, a silken jacket, Fms. xi. 271, Nj. 125, Skíða R. 186;

silki-þráðr, a silk-thread, Fas. i. 508, Stj. 191;

silki-ver, a silken case, D.N., Mag.

silungr, m., better sílungr, spelt sijlungr in Run. Gramm. Ísland.; [silung and svilung = young salmon, Ivar Aasen]:—a trout, Edda (Gl.), Bs. ii. 173, freq. in mod. usage; silunga-net, silunga-kista, silunga-stöng, silunga-veiði, Eggert Itin. p. 595.

simfon, m.(?), [Lat. symphonia], a kind of instrument, a symphony, Str., Fas. iii, Fms. vii. 97.

simili, n., Þiðr. 73; similia, u, f., Stj. 118, 621, v.l.; simili-brauð, n., Þiðr. 358; similus-brauð, id., Stj. 293, 560: [from Lat. simila; mid. H. G. semele; Germ. semmel]:—flour for bread; not used in good Icel. and obsolete.

simill, m.(?), Lex. Poët.

simir, m. an ox, Edda (Gl.)

simul, adv. [Ulf. simle = πότε; A.S. symle; Hel. simla = semper;, O.H.G. simblun; Lat. semper]:—ever; this ancient and obsolete word is preserved in only one or two passages, Hkv. 1. 41, and prob. Eg. 355 (in the verse).

SIN, f., pl. sinar, [Germ. sehnen; Dan. sene; cp. Engl. sinews]:

I. in plur. the sinews; brjósk eða bein eða sinar, Grág. ii. 120; hann hjó á handlegginn við hreifann, svá at ekki hélt nema sinar, Sturl. ii. 104; loddi köggullinn í sinunum, Lv. 86; enn gamli var seigr í sinum, tough, Flóv. 27; seigar verða gamals manns sinar, Bev.; þá tók hann í brott eina sin ór hans læri, Stj. 184; hans sinar ok herðar, 225; hællin kom í buginn, rétt í þá sin (of the finger) sem dregit hafði, Bs. ii. 29.

II. in sing. the yard, esp. of beasts, horses, cattle, Fb. iii. 428; kóna sinar, a bull’s yard, Sturl. i. 21 (in a verse), Grett. (in a verse).

2. a sinew, tendon; af sinum bjarnarins, Edda; fíls sinar, Flóv. 29; skera sundr allar sinar bæði fram ok aptr, Þiðr. 87; sina magn, ‘sinew-strength,’ Vkv. 16; há-sin, q.v. sina-sárr, adj. sore in the sinews, Fas. iii. 384.

sin, n., botan. carex vesicaria, Norse sen-gras, also called Lap-sko, from being used by the Lapps for ropes and cords; that this is an old custom is seen from Hkr. iii. 339skútur tvær ok vóru sini bundnar, ok enginn saumr í, and sin-bundit skip (in the verse, l.c., of a boat made in Lapland); þat (the ship) var ok bundit sini, Ann. 1189 (Cod. Reg.)

sina, u, f. [Norse sen-gras], withered grass which has stood the winter through, Grág. ii. 233, 291: in the phrase, sem eldr í sinu, like fire in dry grass; flaug þat sem sinu-eldr allt austr til lands-enda, Hkr. i. 126: freq. in mod. usage, fúa-sina.

sin-bundinn, part., see sin, n.

SINDR, n. [A.S. sinder; Germ. sinter; cp. Lat. scintilla], slag or dross from a forge; sindr þat er renn ór eldinum, Edda 3; liggr sá steinn þar enn ok mikit s. hjá, Eg. 142.

sindra, að, to glow, sparkle, like the slag in a forge; þat (the sword) var svá bjart at s. þótti af, Fb. i. 157, Fas. i. 371; þótti mér aldri soðit verða til fulls en sindraði ávallt ór, Þorst. Síðu H. 177; ok sindrar of allt land, id.; sindrandi járn, glowing iron, Sks. 204, Fms. x. 418.

Sindri, a, m, the name of a dwarf, a ‘forger,’ Edda (Gl.)

sin-fall, n. impotency, K.Á. 124.

singr, n. [syngja?], a chanting, humming; stutt er sjómanna singr, short is the seamen’s chant (prayer) when putting to sea, Hallgr.; Benedikt kom og braut sitt far, búðar-vos hann átti þar og sultar singr, … ekkert hann að landi bar nema frosnar fingr, a ditty, Grönd.

singra, að, to hum a song or ditty.

Sinir, m. the name of a horse, Edda.

sinjor and synjor, mod. signor, m. [for. word, Ital. signore; Fr. seigneur, etc.]:—a lord, master; Sighvat, who first uses the word, applies it to king Olave, in one passage rhyming sinnjor with þinna, in another synjor with brynju: it survives in Icel. in signor, a title of a hreppstjóri (signor Jón).

sinkill, m. a clasp, Björn.

SINN, sín, sitt, pron. possess. reflex.; the better and true form is sínn, sín, sítt, with í throughout, see the remarks on minn; [Ulf. seins, etc.]:—his, hers, its, theirs = Lat. suus, usually placed after, but also, if emphatic, before; þar sitr Sigyn um sínum ver, Vsp. 39; síns um freista frama, Hm. 2; mál síns maga, 20; síns ins heila hugar, síns ins svára sofa, 105: properly referring to the subject in a sentence, Hallgerðr fastnaði dóttur sína, H. gave away her daughter. Nj. 51; Hrútr var hagráðr við vini sína, 2; hann skipaði sínum mónnum, 50; þeir leiða hesta sína, 265; hann kvaddi Ólaf stjúpson sinn til at söðla sér hest, Ó.H. 15; síðan vóru honum öll ráð sín þungrærð ok torsótt, 195; var honum sjálfum hugr sinn bæði fyrir skjöld ok brynju, Fbr. 56 new Ed. The pronoun may also refer to the object, or, in a complex sentence, to a second person in the predicate of the sentence, hvat vill Haraldr bjóða Noregs konungi fyrir sitt starf, what will H. offer to the king of Norway for his (i.e. the Norse king’s) trouble? Fms. vi. 415; Sigurðr jarl gaf upp Orkneyingum óðul sín (their odals), Orkn. 20, cp. the Lat. ‘Syracusanis res suas restituit;’ sagði Dufþakr at Ormr skyldi hafa byrði sína, i.e. as much as O. could carry, Fb. i. 523; eigi þér at bæta prestinum rétt sinn, to the priest his due, Bs. i. 709; Eyjólfr þakkar konungi gjafir sínar ok vinmæli for his (the king’s) gifts, Lv. 112; hann þakkar honum sitt sinni, he thanks him for his help, Fas. ii. 542: so also in mod. writers, og hann gaf hann aptr sinni móður, Luke vii. 15 (Vídal.); ræn ei Guð Sínum rétti, rob thou not God of his right, Pass. 7. 11, and passim.

II. neut. as subst.; allt mun þat sínu fram fara (go its own course) um aldr manna, Nj. 259; ryðik hann um sitt, = Lat. pro virili, i.e. for his own part, with might and main, Fms. xi. 132: ellipt., hann segir sínar (viz. farar) eigi sléttar, Korm. 158; kom hann svá sinni (viz. ár) fyrir borð, Fas. i. 524.

III. with sjálfr, both words are declined; skaða sjálfs síns, one’s own self’s scathe, Sks. 228 B; minni sjálfs síns, one’s own recollection, D.N. ii. 110; þeir báðu hana taka sjálfrar sinnar ráð. ‘take her own self’s rede,’ act for herself, Fms. x. 103; með höndum sjálfra sinna, Barl. 25; leggr hón í veð sjálfra sinna eignir, D.N. ii. 82; sakir óforsjó sálfra sinna, i. 107: in mod. usage both the possessive and the indeclinable forms are used, thus, sjálfs síns eignum, but if placed after, eignum sjálfs sín; the possessive however is more freq., as it also is the better form of the two.

IV. with hvárr (dual), hverr (plur.), in a distributive sense:

α. sinn-hverr in n purely distributive sense; tók sitt langskip ‘hvárr þeirra, they took a long ship, each of the two, Eg. 74; England ok Skotland er ein ey, ok er þó sitt hvárt konungs-ríki, England and Scotland are one island, and yet each is a separate kingdom, Symb. 14: lét sitt naut hvárr fram leiða, Eg. 506; sinn vetr þá hvúrr heimboð at öðrum, each his winter, alternately, Nj. 51; ef sinn lögsögu-mann vilja hvárir, Grág. i. 1; þeirra manna er tví-tyngðir eru ok hafa í sínum hváptinum hvára tunguna, Al. 4; hón hélt sinni hendi um háls hvárum þeirra, … liggi til sinnar handar mér hvárr ykkar, Fms. i. 9.

β. sinn hverr (plur.), ferr sinn veg hverr um skóginn, they went each his own way in the wood, i.e. dispersed, Glúm. 329; skulu vaka sinn þriðjung nætr hverir tveir, two and two in turn, Fms. iv. 299; hann selr sína bolöxi í hendr hverjum þeirra, v. 288; hann sá þrjú hásæti ok sátu þrír menn, sinn í hverju, Edda 2; hann kastaði um öxl hverja sínum sauðum tveimr, Grett. 134 new Ed.; fór sinn veg hverr, they went each his own way, i.e. they parted; but, fór hverr sinn veg, each his (appointed) way: rarely with the possessive placed after, fóru hvárir leið sína, Nj. 34; fara hvárir til síns heima, Korm. 222. In mod. usage, when sinn is placed after hverr, it gives emphasis with the notion of one’s due, one’s own, thus, gefa hverjum sitt, to give every one his due, Lat. suum cuique; whereas ‘sitt hverjum,’ with the order reversed, is merely distributive; thus hver fékk sinn penning, Matth. xx. 9 (of wages due to each); whereas ‘fékk sinn pening hverr’ would be said of alms distributed.

B. Compds:

sinn-veg, sinn-eg, sinn-ig, adv. one each way; þykkir nokkut sinnveg hváru, they disagreed, Ld. 90; talaði annarr at öðrum, ok hóf sinneg;

hverr, they all spoke in turn, and each began his speech differently, Fms. vii. 222. Also,

sinns-ig, adv.; flýði sinnsig hverr, Fms. viii. 413, v.l.; sinnsiginn var litr hvers steins, Konr.; skildu þeir svá sínu tali, at sinnsiginn líkaði hverjum, Bs. (Laur.); segir svá Gregorius papa, at sinnsig á hvern á at minna, each has to be admonished in his own way, one this way, another that, 655 xi. 2.

sinna, t and að, [A.S. siðjan], to journey, travel; enn hverr er austr vill sinna, whosoever travels to the east, Sighvat; ek sé hrafna sinna til hafnar, I see the ravens make for the haven, id.; en man hón sinna til sala þinna, Fas. ii. 34 (in a verse); at sinna með úlfs lifru, to go with the wolf’s sister (Hel, i.e. to perish), Bragi; sinna út, Fms. x. 74 (in a verse); this sense is obsolete and not found in prose.

II. metaph. to go with one, side with, with dat.; vilda ek at þú sinnaðir frændum mínum, Grett. 9 new Ed.; sem vér höfum skjótliga sinnt ok sannat, Stj. 3; Runólfr sinnaði meir með Árna biskupi, R. sided more with bishop A., Bs. i. 709; hann sinnar hvárigum né samþykkir, Stj. 16; sinnta ek því sem ek mátta framast, at …, I pleaded the best I could, that …, Bs. i. 845; þeir hétu þá at sinna hans máli, 882; hvárt hann sinnaði meirr þeim erendum, er …, 868.

2. to mind, care for, give heed to, with dat.; ekki sinni ek hégóma þínum, I heed not thy idle talk, Ísl. ii. 214; ekki sinni ek þínum áburði, Grett. 161; ekki sinni ek fé (I do not mind the money) ef nokkurr vildi ganga í málit, Band. 6; sinnaði Pharao hans ráðum, Ph. gave heed to his rede, Stj. 248; þeir sinntu (took care of) skipum þeim sem skatta fluttu, 233; so in mod. usage, sinna gestum, to attend to the guests; hón sinnaði um engan hlut, she cared about nothing, Fas. iii. 300: in mod. usage also of a person distressed or annoyed, hann sinnir engu, hann er engum sinnandi, he cares about nothing; hón er ekki mönnum sinnandi, hón varð honum aldri sinnandi (of a wife), and many similar instances.

3. part. siding with one, disposed so and so; at þeir væri þér heldr sinnaðir enn í móti, Fms. i. 297; vænti ek at hann sé þér sinnaðr í þraut, Fb. i. 78: part. act., vera e-m sinnandi, to be attentive to one, take care of, Grett. 27 new Ed.

sinna, u, f. [from the Germ. sinn], the mind; sinnu-reitr, Skáld H. i. 20: the senses, kvinnan var aldrei með jafnri sinnu ok áðr, Ann. 1407.

SINNI and sinn, n., Vtkv. 5, Fas. i. 73, ii. 542; sinni is the truer form, but the word is mostly used in dat.; [A.S. síð; Ulf. sinþ]:—prop. a walk; er mér hefir aukið ervitt sinni, a heavy walk, Vtkv. 5.

II. fellowship, company; nú skal brúðr snúask heim í sinni með mér, in my company, Alm. 1; ríða í sinni e-m, Skv. 3. 3; látum son fara feðr í sinni, 12; hrafn flýgr austan … ok eptir honum örn í sinni, Fas. i. 428 (in a verse); manngi er mér í sinni, i.e. I am alone, no one in my company, 247 (in a verse); vilja e-n sér í sinni, iii. 483 (in a verse): langt er at leita lýða sinnis, Akv. 17; þjóða sinni erumka þokkt, the fellowship of men is not to my liking, i.e. men shun me, Stor.

2. concrete, a company; Vinda sinni, the company of the Wends, Lex. Poët.

3. in plur., á sinnuin, on the way; heill þú á sinnum sér, be hale on the journey! Vþm. 4; dagr var á sinnum, the day was far on its way, was passing, Rm. 29; guðr var á sinnum, the battle drew to a close, Hkr. i. 95, Hornklofi (in a verse).

III. metaph. help, support, backing; in prose it remains in the phrases, vera e-m í sinni, to ‘follow,’ side with one, help one; ifanarlaust er Guð í sinni með þeim manni, Barl. 93; mun ek heldr vera þér í sinni, Fb. i. 529; vóru þar margir menn með jarli um þetta mál ok honum í sinni, Fms. iv. 290; þú vildir at allir væri þér í sinni, Sturl. i. 36; þeir dýrka fjallaguðin, ok því hafa þau verit þeim í sinni, Stj. 598; leiðir Víðförull Jólf út ok þakkar honum sitt sinni, Fas. ii. 542; leggja í sinni við e-n, to back one, Bs. i. 882; hann þekkir sinni þeirra, at þeir vinna konunginum mikinn sigr, he knows (appreciates) their help, Fas. i. 73: in compds, fá-sinni (q.v.), solitude; sam-s., society; víl-s., q.v.

B. sinn and sinni, as an adverb of time, in adverbial phrases, the latter form being rare and less correct, but occurring in a few instances in the accusative, as fyrsta sinni, N.G.L. i. 74; annat sinni, 340, Fms. vii. 325, Sks. 205; hvert sinni, Sks. 16, K.Þ.K. 10; í þat sinni, Sturl. iii. 217: [Ulf. sinþ, e.g. ainamma sinþa, = ἄπαχ, twaim sinþam = δίς, þrim sinþam = τρίς; Dan. sinde]:—a time, with numerals = Germ. mal; in acc, and dat. sing., eitt sinn, einu sinni, and dat. pl. tveim sinnum, etc.:

α. acc. sing.; þat var eitt hvert sinn, one time it happened, Nj. 26, Fær. 242; annat sinn, the second time; í annat sinn, K.Þ.K. 14; hit þriðja sinn, the third time, 10; í hvárt sinnit, each time, id.; í hvárt sinn, 12; þat sinn, that time, then, Fms. i. 264; í þat sinn, Hkr. ii. 15, Grág. ii. 167; ekki sinn, at no time, not once, never, Skálda 167; aldri sinn síðan, never a time since, never more, Nj. 261; sitt sinn við hvert orð, K.Þ.K. 11: um sinn, once; eigi optarr enn um sinn, Grág. i. 57, 133; hann skal drepa barninu í vatn um sinn, K.Þ.K. 10, 12; eigi meirr enn um sinn, Nj. 85; ganga til skripta it minnsta um sinn á tólf mánuðum, K.Á. 192: for this one time, ek mun leysa þik ór vandræði þessu um sinn, Ísl. ii. 133; fyrst um sinn, for the present, Þórð. 69 (paper MS.), and so in mod. usage; um sinn-sakir, for this once, Ld. 184, 196, 310.

β. dat. sing. upon a time; enu þriðja sinni, the third time, Blas. 40: eiuhverju sinni, a time, a certain time, Nj. 2, 216; einu sinni, once, in an indefinite sense, Hðm. 14 (Bugge, see the foot-note); er þá kostr at kveða einu sinni (= mod. einhvern tíma) skáldskap þann, Grág. ii. 151; in mod. usage einu sinni means once, for the old ‘um sinn’ is now obsolete: því sinni, for that time, for that occasion, Fms. vii. 129; at því sinni, Sks. 258; þessu sinni, this time, Fms. i. 126: at sinni, for this time, at present, Nj. 216, Ld. 202, Fms. i. 3, 159: sinni sjaldnar, once less, Rb. 450.

γ. dat. plur.; sjau sinnum, seven times, Alg. 262; hundrað sinnum, Flóv. 33; þeim sinnum, er …, when, Sks. 211 B; endr ok sinnum, now and then, from time to time, Sks. 208 B.

δ. gen. p!ur.; fimmtán tigum sinna, a hundred and fifty times, Dipl. ii. 14; sétta tigi sinna, Rb. 90; þúsundum sinna, a thousand times, Greg. 37.

sinni, n. mind, disposition, temper, mod. and from the Germ., chiefly through Luther’s Bible: freq. in mod. usage and in compds, sinnisveykr, adj. sick in mind, etc.

sinni, a, m. [A.S. ge-sið], a follower, companion; Aðils of sinnar, Bm.; sól sinni mána, the sun companion of the moon, Vsp. 5; allir Heljar sinnar, Edda 41; sinni Óðins ok Ása, 56.

sinni-ligr, adj. companion-like; ekki var maðrinn s., Fas. ii. 331.

sin-strengr, m. a cord or tendon, Stj. 416, Barl. 147.

sinur, f. pl. [sin], sinews, tendons; hann lætr skera sundr sinurnar í báðum fótum hans … er þú lézk skera sinar í báðum fótum mínum, Þiðr. 86, 87.

si-sisill, m. a kind of stone, Edda ii. 494.

si-sona, interj. see so! thus! in colloquial Icel.

sissa, að, [sess], to seat; hann skal s. honum í öndvegi, N.G.L. i. 33.

SITJA, pres. sit; pret. sat, sazt, sat, pl. sátu; subj. sæti; imperat. sit, sittú; part. setinn; with the neg. suff. sit-k-a, I sit not, Hkv. 2. 34: [Ulf. sitan = καθησθαι; A.S. sittan; Engl. sit; Germ. sitzen; Swed. sitta; Dan. sidde; Lat. sedere; Gr. ἔδος, ἔζεσθαι]:—to sit; s. á haugi. Vsp. 34, Þkv. 6, Skm. 11; þeir sátu á vellinum, Nj. 114; þar sem búarnir sitja, 110, Grág. i. 4; konungr sat á hesti, Fms. x. 255, 408; hann sat it næsta honum, Nj. 2; ganga til matar, ok sátu þeir um hríð, Eg. 483; svá vildi hverr maðr sitja ok standa sem hann bauð, … ok var rétt at segja at hann væri bæði konungr ok biskup yfir landinu, Bs. i. 67; s. fyrir, to be on the spot, Hm. 1: in greetings, sit heill! sitið heilir, ‘sit hale,’ be seated and welcome, Fms. x. 201, Ísl. ii. 438; nú sittú heill, Sighvat (Ó.H. in a verse); seggi biðr hann s. í frið, Skíða R. 28; s. at mat, to sit at meat, Fms. x. 378; s. at sumbli, Ls. 10; s. at tafli, to sit at chess, Ísl. ii. 359; s. at fé, s. at nautum, to tend sheep, neat-cattle, Boll. 336, Eg. 714, Sturl. i. 77; s. at málum, to sit over a case, debate it, Ld. 18; s. á stefnu, to be in the chair at a meeting, Ó.H. 85: s. upp, to sit up, sit erect; þeir létu hann s. upp í hauginum, Nj. 118: to sit at table, Jökull sat upp ok orti vísu, Ó.H. 191; gékk konungrinn at sjá þá er upp sátu, who sate at table, Greg. 43; Eyvindr hafði mest forráð at veizlunni, ok sat ekki upp, Orkn. 246; þeim sinnum er jarl sat upp (uppi Ed.) mataðisk sveinninn með honuni, Fms. ix. 245: s. úti, to sit outside (at night), of wizards (úti-seta), Vsp. 21, Orkn. 234, 246; þat er úbóta-verk at s. úti, N.G.L. i. 350; svá segja menn at Gunnhildr, fóstra Hákonar, léti s. úti til sigrs honum … en Þórdís skeggja er sú kona kölluð sem sagt er at úti sæti, Fms. vii. 275.

2. with prepp.; sitja á svikræðum, svikum við e-n, to plot against, Fms. i. 263, ii. 34; sitja á sér, to control, constrain oneself; Hallgerðr sat mjök á sér um vetrinn, Nj. 25; hann gat ekki á sér setið, he could not keep quiet:s. fyrir e-u, to be exposed to, to have to stand the brunt of; s. fyrir ámæli, hættu, afar-kostum, Nj. 71, Fms. v. 71, vii. 125; s. fyrir svörum, to stand questions, be the spokesman, iv. 274, vi. 13, Ölk. 36, Band. 12; s. fyrir málum, to lead a discussion, Fms. ix. 98; s. fyrir e-m, to sit in ambush (fyrir-sát), Nj. 94, 107. Ld. 218: ellipt., Nj. 94, Eg. 577, 743:s. hjá, to sit by:—s. til e-s, to watch for; er þar til at sitja, Nj. 103:s. um e-t, to watch for an opportunity; þeir sátu um at rengja, 242; er ætíð sátu um þat at spilla friðinum, Magn. 464: to plot against, s. um sæmd e-s, Fms. v. 273; hann sitr um ríki hans, 293; s. um líf e-s, to seek one’s life, Ld. 40, Fms. i. 223; s. um e-n, to waylay, Landn. 287, Nj. 131:s. undir, to sit under one, keep him on one’s knees; s. undir barni, sittu undir mér! s. undir lestri, to ‘sit under’ a preaching; s. undir hlyðni, to be subject to, Sks. 476 B:s. yfir e-u, to sit over a thing; s. yfir drykkju, Eg. 6; s. yfir sjúkum manni, to sit up with a sick person, Fms. vii. 166, x. 250; esp. with a woman in labour, iv. 32, viii. 8 (yfirsetu-kona = a midwife); also, sitja yfir málum manna, to attend to (as judge), Ó.H. 86, Fms. vii. 60, Nj. 189; ekki er nú tóm at s. yfir kvæðum, to listen to songs, Ísl. ii. 235; s. yfir varningi sínum, to sit over one’s wares, Sks. 28: to superintend, Fms. viii. 5 (Fb. ii. 533): sitja yfir e-u, to take possession of what belongs to another person; at úvinir mínir siti eigi yfir mínu, Ísl. ii. 146, 224; þeir menn hafa setið yfir eignum várum ok ættleifð, Fms. i. 223; sitr nú yfir fé því Atli inn skammi, Eg. 468; hann sat yfir virðingu allra höfðingja, Nj. 173; s. yfir hlut e-s, 89, Ld. 66, Eg. 512: s. yfir skörðum hlut, to suffer a loss of right, Ld. 266.

II. to abide, stay, sojourn; sitja heima, to stay at home; sitr Gunnarr nú heima nokkuta hríð, Nj. 106; s. heima sem dóttir (heima-sæta); s. heima sem mær til kosta, Sams. S. 6; sat hann þar hálfan mánuð, Nj. 106; þat var engi siðr at s. lengr en þrjár nætr at kynni, Eg. 698; viku var at boðinu setið, Ld. 200; í slíkum fagnaði sem þeir sátu, Fms. x. 260; hann sat at Gufuskálum inn þriðja vetr, Eg. 592; setið hefir þú svá nær, at þú mættir hafa hefnt þessa, Nj. 178; sátu þingmenn Runólfs í hverju húsi, Bs. i. 20; s. kyrr, to remain quiet, stay at home, Grág. i. 163; s. í festum, of a betrothed woman between the espousals and the wedding, Nj. 4: to reside, Haraldr konungr sat optast á Rogalandi, Eg. 367, Nj. 268, Fms. i. 23, Ver. 60: s. at löndum, to reign, Hkr. ii. 3; s. at búum sínum, Fs. 12; sitja búðsetu, to live in a booth, Grág. i. 187, ii. 71; s. strandsetri, to live on the coast(fishing), i. 263, 290; s. slímu-setri, to hang on to a place, living upon other people, Gþl. 200, N.G.L. i. 70; þér munut þurrt hafa um setið allar vitundir, had no part nor knowledge of it, Sturl. iii. 261: to stay, answer not to a call, Grág. i. 447; nú sitr einn hverr lengr niðri, N.G.L. i. 40; s. um stefnu, 344; ef hann sitr svá þrjá vetr at hann geldr eigi tíund sína rétta, K.Á. 94; s. hjá e-u, to be neutral, take no part; hann hafði áðr setið hj;á málum þessum, Lv. 9, Ísl. ii. 267, Nj. 84, 97; þú lætr þá menn s. hjá kyrra, remain undisturbed, Ld. 258; s. hjá fé, to tend sheep.

2. a fishing term, to sit fishing on a mið, q.v.; á þær vastir er hann var vanr at s. ok draga flata fiska … þeir váru komnir svá langt út, at hætt var at s. útarr fyrir Miðgarðs-ormi, Edda 35.

3. to tarry; görði liðinu leitt at sitja, Fms. x. 344; s. veðr-fastr, to lie weather-bound, Eg. 482; s. í díblissu, to sit in a dungeon, Fms. ix. 219; s. kyrr, Grág. i. 163; s. fyrir, to remain sitting, Fms. v. 66; sitja til járns, to sit preparing for the ordeal, 308, 311; s. fyrir ádrykkju e-s, to be one’s cup-mate, Eg. 253.

III. with acc.; sitju e-t ór hendi sér, to ‘sit a thing out of one’s hands,’ let it slip through idleness, Fms. v. 276: mod., s. e-t af sér, id.; skulut ér ekki sitja byri því heldr, miss a fair wind, vi. 358; þegjandi sitr þetta Þórir jarl á Mæri, Orkn. (in a verse); hafði annat bréf komit til Lopts á sama sumri, ok sat hann bæði (acc.), he ‘sate it off,’ i.e. did not answer to the call, Bs. i. 726; (so in mod. usage, s. e-n af stokki, to ‘sit him off,’ wait till he is gone;) sátu margir af sínum hestum, many ‘sate off’ dismounted from, their horses, Fms. vi. 211; sitja rétti sínum, to remain inactive until one’s right is prescribed, Grág. ii. 91, K.Þ.K. 26.

2. sitja vel (ílla) jörð, to keep one’s estate in good (bad) order; sal hann þann bæ vel, Brandkr. 57; þessi jörð er vel setin; sátu þessir allir brullaup sitt í Gautavík, Vígl. 33; s. launþing, to hold a secret meeting, Fms. xi. 219.

3. sitja e-t, to put up with an injury; eigi mundu þeir þvilíka skömm eðr hneisu setið hafa, Ísl. ii. 338; þykkisk hann þá lengr hafa setið Sveini þann hlut er hann mundi eigi öðrum þola, Fms. xi. 62; menn munu þat eigi s. þér, ef þú meiðir fé manna, Glúm. 342; s. mönnum slíkar hneisur, Ld. 278; s. mönnum skammir ok skapraunir, Fms. ii. 14; s. e-m frýju, Hkr. iii. 397; er slíkt engum manni sitjanda (gerund.), ‘tis not to be endured from any man, Korm. 162.

4. to cut one off from; fyrr munu þér svelta í hel, enn þér sitið oss mat, Fms. vi. 152; hugðusk þeir Sveinn at s. honum vatn, x. 407; ok mundi svá ætla at s. þeim mat þar í Eyjunum, Orkn. 410.

IV. reflex. in recipr. sense; þeir skulu svá nær sitjask (sit so near one another) at hvárir-tveggi nemi orð annarra, Grág. i. 69; er mér lítið um at hætta til lengr at þit sitisk svá nær, Ld. 158.

2. part., nú mun eigi mega sitjanda hlut í eiga, there is no time to rest, Nj. 110.

sitra or sytra, u, f. a little rippling stream; lækjar-s., a little brook.

sizing, sizlingr, m. = suzingull (q.v.), Sks. 403.

SÍ, adv., contracted from sin, [Goth. sinteino = πάντοτε, sinteins = ἐπιούσιος, ὁ καθ ἡμέραν; O.H.G. sin- and sina- in several compds, e.g. sin-vluot, the great flood = the Deluge (whence by corruption the mod. Germ. sünd-fluth and Dan. synd-flod = the sin-flood); A.S. sin-; Lat. semper; see Grimm’s Gramm. ii. 554]:—ever; it is, however, used singly only in the phrase, sí ok æ, ever and aye, incessantly, but it is used in several compds as a prefixed particle.

II. with part., as sí-étandi, sí-drekkandi, sí-sofandi, sí-talandi, sí-sníkjandi, sí-hlæjandi, sí-grátandi, sí-stelandi, sí-ljúgandi, sí-rennandi, etc.

B. Compds:

sí-byrða, ð, to lay ships alongside, broadside to broadside, in a sea-fight; þeir síbyrðu við öllum skipunum, Orkn. 362; síbyrði hann þar við Járnbarðann, Fms. ii. 317; jarl lá ávallt síbyrt við skipin, i. 174, ii. 317, x. 358.

sí-byrðis, adv. broadside to, Fms. viii. 385.

sí-byrt, n. part. = síbyrðis, Fms. i. 174, ii. 317.

sí-dægris, adv. every day, day by day, Ó.H. 130.

sí-fella, u, f. continuity; í sífellu, adv. continuously, Skálda 173, Fms. x. 353, Al. 70, Bret. 52; í sífellu meðan hann lifði, Post. 656 C. 1; minnask í s., Bs. i. 104; ávallt í sífellu, 131; þjóna e-m í s., Fms. viii. 242.

sí-fleyttr, part. continuous, Al. 23: neut. as adv. continuously,

sí-frjór, adj. ever fertile, yielding crops all the year round.

sí-glaðr, adj. always cheerful.

sí-grænn, adj. [Old Engl. singrene], evergreen, Hb. 6.

sí-hverfr, adj. [O.H.G. sina-hwerpal], = sívalr, Mork. 12.

sí-máligr, adj. always talking, long-winded, Sks. 314.

sí-mælgi, f. talkativeness, Sks. 314 B.

sí-reiðr, adj. always angry, Nj. 210.

sí-soltinn and sí-svangr, adj. always hungry.

sí-vaf, n. winding round; hann vafði henni sívafi, Eg. 579.

sí-valr, q.v.

sí-vefja, vafði, to wind round.

sí-þögull, adj. ever silent, Eg. (in a verse).

SÍA, u, f. any glowing substance, esp. the molten metal in a furnace; sem síor flygi ór afli, Fas. i. 371; en þá er drómundrinn tók at loga, sá þeir svá sem logandi síor (thus, not sjór) hlypi í sjóinn, Orkn. 368; gneistum ok síum, Edda 4; síur ok gneista, 5; sólarinnar … er goðin höfðu skapat af þeirri síu er flaug ór Muspells-heimi, 7, járn-sía; þá tók Geirröðr með töng járnsíu glóandi … ok færir á lopt síuna, 61, Fms. vi. (in a verse); sem eðr lék utan ok innan sem ein sía, Bs. ii. 9.

sía, u, f., qs. síva or sífa, [Engl. sieve; O.H.G. sib]:—a sieve or strainer, for liquids (sáld for flour): esp. of sieves used in dairies, skyr-sía, mjólkr-sía.

sía, að, to filter; láttú grön sía, sonr, sip it through the beard, my son, Sæm. 120.

SÍÐ, adv., compar. síðr (q.v.), superl. sízt = least, last; but síðarr, síðast in a temp. sense: [Ulf. seiþu = ὀψία, compar. seiþs; O.H.G. sîd; Germ. seit; Old Engl. sith]:—late; sonr er betri þótt sé síð um alinn, Hm. 71; til síð, too late, 65; síð (i.e. never) muntu ráða hríngum, Hkv. Hjörv. 6; síð (i.e, never) léttir mér stríða, Edda (in a verse); ok varð heldr síð gengit til hámessu, Ó.H. 118; ef hann spyrr svá síð, so late, Grág. i. 109; ef sökin kemr svá síð upp, 373; þeim er svá síð fregna, 96; spurði, hví hann hefði svá síð komit, Eg. 150: phrases, síð ok snemma, early and late, perpetually, Stj. 462, Fms. x. 277, Gísl. 128, Þiðr. 57; ár ok síð, id.:—with gen., síð dags, late in the day, Fs. 84, Fms. i. 69, Eg. 600; síð aptans, late in the evening, Stj. 6, Hkr. i. 103; síð aptans biðr óframs sök, Sighvat; síð sumars, late in the summer, Eg. 185; síð vetrar, or síð um haustið, late in the autumn, Fær. 128; síð um kveldit, Eg. 149, 600, Fs. 85.

2. compar. síðarr, later; þau svik er siðarr kómu fram, Fms. i. 59; Ásdísi átti síðarr Skúli, i.e. S. was her second husband, Landn. 88; eigi síðarr en nú var talit, Grág. i. 18; síðarr meirr, ‘later-more,’ still later, H.E. i. 414; löngu síðarr, Stj. 6; litlu síðarr, a little later, Fms. vi. 93, Nj. 4, 21; fám vetrum síðarr, a few years later, Landn. 12; tiíu vetrum síðarr en Styrbjörn fóll, Fms. i. 6l; hvárt ek dey stundu fyrr eða síðarr, ii. 158.

3. superl. síðast, last; spurðisk þat síðast til hans, Nj. 121; mæltu þat síðast, svá at menn heyrðu, 201; ek ætla þessa veizlu síðast at búa, Ld. 14; orð þau er hann mælti síðast. Eg. 356; þá, skulu þeir síðast fram segja, Grág. i. 38; þessi hólmganga hefir síðast framin verit, Ísl. ii. 259; sá er síðast gengr inn, Fms. i. 16.

II. the word remains as subst. in the phrase, um síð or um síðir, at last; þó varð hann um síð ofrliði borinn, Fms. i. 79, ii. 41; þeir kómu of síðir til þess innis, 623. 39; skal sitt hafa hverr of síðir, Grág. ii. 219; görðisk svá til of síðir, Fms. x. 392; at svá færi um síðir, Eg. 701, Ísl. ii. 268; þó kom svá um síðir, Nj. 267; þó at staðar nemi um síðir, Ld. 306; þó vaknaði hann um síðir, Fms. i. 216;passim in mod. usage.

SÍÐA, u, f. [A.S. siðe; Engl. side; O.H.G. sita; Germ. seite]:—a side = Lat. latus; hljóp sverðit á síðuna, Nj. 262; leggja síður sínar við spjóts-oddum, Fms. xi. 30; millum síðu hans ok skyrtunnar, Bs. i. 44; konungr lagði hendr sínar yfir síðu Egils þar er verkrinn lá undir, Fms. iv. 369; reip sveigð at síðum mér, Sól. 37; hafa verk undir síðunni, to have a stitch in the side; síðu-stingr, siðu-verkr, a stitch in the side, side-ache; síðusár, a wound in the side, 625. 80; síðu-sárr, adj. wounded in the side, Str. 47; á síðu hestinum, Gullþ. 72.

2. of meat, a side of meat; nauta-limir hálfr fjórði tigr, síður hálfr þriði tigr, Dipl. v. 18; síður af nauti allfeitar, Fms. x. 303; rauðar runa siður, red-smoked sides of bacon, vi. (in a verse).

3. metaph. side, direction; á allar síður, to all sides, Fas. i. 5; á hverri heimsins síðu, Sks. 194 B; allar heimsins síður, id.

II. a local name, coast, water-side; Balagarðs-síða, Kinnlima-síða, in the Baltic; Jótlands-síða, the west coast of Jutland; Hallands-síða, in Sweden, Fms. xii: or counties bordering on rivers, Temsar-síða, Thames-side, Fms. v. (in a verse); of a sloping county, Síða, in the east of Icel., whence Síðu-menn, m. pl. the men of S.; Síðu-hallr, m. the Hall of S.; Síðu-múli, Kristni S., Landn.; Hvítár-síða, Ægi-síða, map of Icel.

síða, (?), to side, Stj. 197, v.l.

SÍÐA, a def. old strong verb, of which occur only the infin. pret. seið, Vsp. 25; pl. siðu, Ls. 29; part. siðit; and a weak pret. síddi: [seiðr, seiða]:—to work a charm through seiðr, q.v.; þeir létu síða í hundinn þriggya manna vit, Hkr. i. 136; stjúpmóðir Dómalda lét síða at honum úgæfu, 20; þá var siðit til þess, at …, 136; hann síddi þar ok var kallaðr skratti, Fms. x. 378; sízt at bræðr þínum siðu blíð regin, Ls. 29; seið hón leikin, Vsp. 25; seið Yggr til Rindar, Kormak, of a love charm; (from a Runic inscription) síðis(k) sá mannr es þausi kumbl upp brióti, cursed be the man who breaks this cairn! Rafn 205.

síðan, adv. [Old Engl. sithen], since, Lat. deinde; þeir koma allir við þessa sögu síðan, Nj. 30; síðan gékk hón í brott, 2; er eigi greint hvárt þeir fundusk síðan, Fms. vii. 155; ef vér förum frá eyju þessari í haust síðan, 656 C. 21; hón var síðan gipt Eireki, Fms. i. 61; þau dæmi er löngu urðu s., Sks. 469; fóru síðan út til Álptaness, Eg. 593; konungr fór s. út á Heiðmörk, Fb. ii. 192; síðan gékk hann á stefnur, Ó.H. 118; síðan lítr hann til himins, Bs. ii. 103, passim: hvárki áðr né siðan, neither now nor since, Þiðr. 73; enginn konungr áðr né síðan, Stj. 651: followed by acc. (as prep.), þeir höfðu ekki etið síðan laugar-daginn, since Saturday, Fms. ix. 406.

2. þar sem síðan er kallat Tryggva-reyrr, Fms. i. 60; þar var s. gör kapella …, ok hefir sú kapella þar staðit síðan, all the time since, vi. 164; hans ættmenn görðu margir svá síðan, Hkr. i. 2; lengi síðan, for a long time after, id.

3. with the relat. particle either added or understood; síðan er, since that; síðan er tengðir várar tókusk, Ld. 300; síðan er Sveinn jarl mágr hans andaðisk, Ó.H. 111 (Fb. ii. 193 l.c. drops the particle er, as is also the mod. usage); síðan’s = síðan es, Am. 78; síðan er þeir spurðu, Grág. i. 135; en síðan er (ever since) Freyr hafði heygðr verit, Hkr. i. 2; síðan enn = síðarr enn, Gþl. 229; or the particle ‘er’ is left out, ef maðr etr kjöt síðan sex vikur eru til Paska, since that time, N.G.L. i. 342; hón lifði þrjá vetr síðan hón kom í Noreg, Fms. i. 7.

síðari, compar. the later; síðastr, superl. the last; hit síðara sinn, Ld. 58; Maríu-messa in siðari (opp. to in fyrri), Fms. iii. 11 (i.e. the 8th of Sept.); Ólafs-messa in síðari (= the 3rd of Aug.); hit síðara sumar, Grág. i. 467; et siðara sumarit at lögbergi, ii. 152.

2. superl., á síðustu stundu, Fms. vi. 231; í síðastu orrostu, i. 110; á síðastum dögum, K.Á. 56; hins fyrsta skips ok ins siðasta, Fb. ii. 280; fyrstir eða síðastir, Grág. ii. 376; svá munu siðastir verða hinir fyrstu ok fyrstir hinir síðustu, Matth. xx. 16: loc., hinn síðasta sess, Bs. i. 797; hit síðasta (at least) viku fyrir þing, Grág. i. 100; svá it síðasta at sól sé á gjáhamri, 26; at sumar-málum et síðasta, 140.

síðarla, adv. late; svú s. at …, Grág. ii. 105; eitt kveld s., Fms. vii. 201; einn dag s., Hkr. ii. 43.

síðarliga, adv. = síðarla; svá s., Grág. i. 27; eigi má þar s. fara yfir slík höf, late in the year, Sks. 224.

síðasta, u, f.; at síðustunni (at last), Fb. ii. 8, Stj. 62.

síð-búinn, adj. ‘late boun’ to sail, Nj. 281, Landn. 28, Eb. 14 new Ed.

síð-bærr, adj. calving late, Stj. 178.

sídd, f. length, of a garment; cp. vídd, lengd, hæð.

síðerni, n. a kind of garment, Edda ii. 494.

síð-farit, n. part.; varð honum s., he walked slowly, Vápn. 23.

síð-förull, adj. late abroad, out late in the evening. Lex. Poët.

Síð-grani, a, m. = Síðskeggr, Alm. 6.

síð-hempa, u, f. a long gown.

síð-kast, n. the last throw, of dice; in the phrase, uppa á síðkastið, at the last moment.

síð-kveld, n. late in the evening; á síðkveldum, Fms. vi. 241, ix. 29, Thom. 308.

síðla, adv. (sílla, Hom. 108, MS. 4. 12), late, Grág. ii. 232, Ld. 282, Hkr. i. 86; s. kvelds. Fms. ix. 16.

SÍÐR, sið, sítt, adj. [A.S. síd; Old Engl. side], long hanging, Lat. demissus, of clothes, hair, or the like; hár sítt ok flókit, Fms. x. 192; lokkar síðir til jarðar, vii. 169; sítt skegg, Ó.H. 66; kampa-síðr, Skíða R. 90; vóru honum heldr síð herklæði konungs, Stj. 464; sítt pillz, Fas. ii. 342; síðar slæður, Rm. 26; síðar brynjur, Gh. 7; brynja rúm ok síð, Þiðr. 81; drag-síðr (q.v.), long-trailing; skó-síðr, reaching to the shoes (a petticoat); knésíðr, reaching to the knee; síðar hendr, long arms, Skíða R. 8; síða hjálma, Anal. 219; hann hafði síðan hatt yfir hjálmi, a hood dropping low over the face, Eg. 407; mikla lengju ok síða, Skíða R. 27.

2. neut. sítt; falda sítt, to wear a hood low over the face, Fms. vii. 161, xi. 106.

B. Compds:

síð-faldinn, part. wearing a hood over the face, Mar.

Síð-höttr, m. ‘Long-hood,’ one of Odin’s names, from his travelling in disguise with a hood over his head, Edda.

síð-klæddr, part. in long clothes, Al. 15, Fms. ii. 278.

síð-nefr, adj. long-nose, a nickname, Fas. iii.

síð-skeggjaðr, adj. long-bearded, 655 xiii. B. 3.

Síð-skeggr, m. Long-beard, one of Bragi’s names, Edda.

síð-skota, adj. late-dropped, of animals, Stj. 178.

síðr, compar., answering to síð, q.v. [cp. Goth. seiþs = later]:—less: litlu síðr (síðarr Ed.) en hann, little less than he, Fb. ii. 23; er menn eigu síðr sakir við menn, Grág. ii. 137; á þeirra dómr at rofna er síðr hafa at lögum dæmt, i. 80; hann var kærr konungi, ok eigi síðr dróttningu, Fms. i. 99; eigi síðr enn þú, 216, x. 179 (in a verse); eigi síðr en í harðræðum, Nj. 263, Fb. ii. 38; engu síðr, no less, Fms. vi. 92; miklu síðr, viii. 21; en at síðr vóru menn sjálfráði fyrir honum, at…, it was so far from it, that even … (cp. Dan. end-sige, changing ð into g), Ó.H. 34; er þér at síðr fært með þessi orðsendingu, at ek hygg at…, 53; eigi at síðr, not the less; þeir héldu fram ferð sinni eigi at síðr, all the same, Fms. i. 228; eigi héldu Væringjar at síðr til bardaga, Fb. ii. 381; eigi því síðr, not the less, Stj. 158; þykki þér athygli vert, bóndi, hvar krákan flýgr?—Eigi er þat síðr, segir bóndi, not the less! (i.e. yes) said the man, Fms. vi. 446.

2. as a conjunction, lest; síðr þú Ásum öfund um gjaldir, Ls. 12; síðr oss Loki kveði lusta-stöfum, 10; síðr þitt (þic?) um heilli halir, lest men bewitch thee, Hm. 130.

II. superl. sízt, the least; er oss gegnir sízt, Fms. viii. 21; sem sízt, not in the least, Eluc. 122 (Ed.), passim.

síðraðr, m. some part of a ship’s tackling; qs. sæ-þráðr (?), sea-thread, a line; bæta eyri fyrir síðrað hvern, N.G.L. i. 100.

síð-skínandi, part. late shining, poët. of the sun, Skv. 2. 23.

sí-fellt, n. adj. continuously, (mod.)

sífra, u, f. [for. word], a cipher, Alg. 358.

SÍGA, pres. síg, sígr; pret. seig, seigt (seigst), seig; pret. sé, Karl. 523, l. 8, Fb. i. 227, l. 12, Nj. 21; pl. sigu; subj. sigi; part. siginn: [A.S. and Hel. sîgan]:—to sink down, being let down by a rope or by any slow motion; lélu þeir síga festi ofan í gröfina, they lowered a rope down into the pit, Eg. 234; Ó.H. 152; létu þeir þá síga skipin ofan fyrir hellinn með reipum (in the verse, skip sigu í reipum). Fms. vii. 82; hón lætr hann síga í festi ofan fyrir múrinn, Stj. 470; haim lét stein í festar-augat, ok lét svá síga ofan at vatninu, Grett. 141; létu þá svá síga ofan á sjáinn ór borginni, Orkn. 312.

2. to slide, but of a slow, heavy motion; er betri sígandi arðr en svífandi, Bs. i. 139; höfðu út sigit iðrin í þat sárit er Jómarr hafði veitt, the entrails had slipped out through the wound, Orkn. 458; þar var fjöl ein sigin ofan, Fms. ix. 308; hann lét síga brýnnar ofan fyrir augun, Edda; var þá sigit blóð fyrir augn þeim, Hrafn. 21; sigu saman augun þá er dauðinn for á hann, Fms. xi. 150; seig þá skipit aptr millum skipanna, Grett. 82; þá er orrostan sé saman, Fb. i. 227 (Orkn. 30); hvárigir láta undan síga sín skip, Fms. x. 131; láta síga út skipin frá bryggjum, viii. 95; láta síga aptr til sömu hafnar, i. 303; láta síga á hömlu, 172; þeir létu síga fylkingar sínar ofan með ánni, vi. 406; sígr þá saman orrosta, Hkr. i. 51; þat var síðarla dags er orrosta seig saman, iii. 125; síga saman fylkingar, Stj. 598; láta síga til samþykkis við e-n, to let it slide towards an agreement, let things drift towards it, Sturl. i. 201; létum síga sáttmál okkur, we came to terms, Skv. 3. 39.

3. spec. phrases; seig á hann svefn, Fms. iii. 48; þá seig á hann svefn ok þó lauss, Ó.H. 195; konungi þótti í svefninum síga á sik svá sem nokkurr úmegins-þungi, Fms. iii. 51; þá sé á hann úmáttr, Karl. 523; sé sorti mikill fyrir augu þeim, Nj. 21.

II. reflex. to let oneself sink; lætr hann sígask ór trénu, be let himself drop from the tree, Edda. 45, see the corresponding verse in the Haustlöng; láta sígask af garði, Fms. vi. 368; hann var kominn upp á garðinn, ok lét sígask of inn, hauled himself down, id.; hann lét sígask fast á stólinn, Edda 61; lætr hann sígask niðr af hestinum, he let himself drop from the horse, Ísl. ii. 150; nokkurir menn létu sígask sárir, dropped wounded, Bs. i. 528; sígask lét nú einn hér úti (one dropped), Fb. iii. 450; hans menn létu sígask ofan með díkinu, Fms. vi. 406, viii. 162, v.l.; láta undan sígask, Eg. 287, Fms. xi. 131.

2. part., get ek at héðan af fari þeim heldr síganda, it will go downwards with them, Grett. 176 new Ed.

SÍK, mod. síki, n. a ditch, trench; í ár, lækjar-ósa eðr í sík, Eg. 185; fyrir enda síkisins, Fas. ii. 284; sík er vatn, Edda 126 (síks in the verse); þá reið Þórðr í síki eitt, Sturl. iii. 21; þeir færðu eykina í síki þat sem suðr er frá Grund, Sd. 141.

síkr, m. [Ivar Aasen sik; Swed. sik, små-sik]:—corregonus lavaretus, a kind of salmon, Edda (GL), Lex. Poët.; hence sík-tól, plur. from tál, in the verse in Kristni S., = the ‘sík-treachcry’ = the bait; halda sík-tólum í boðnar smiðju = to take the bait into the mouth, cp. gína flugu in the next verse.

síl, mod. síli, n. [perh. akin to sili, seil, from its slim shape]:—a kind of herring, corregonus albula, Fr.; síla-fullr, filled with síl, of a sea-gull, Fs. (in a verse): freq. in mod. usage, where síli is used of any fish of the herring kind, horn-síl, geir-síl, q.v. síla-varp, n. a net for síl, D.N. ii. 762.

SÍLD, f., pl. síldr, Lex. Poët., but síldar, N.G.L. i. 254; [Dan. sild]:—herring (i.e. in shoals of herrings, but síli of a single herring), clupea harengus; gékk síld upp um allt land, Fms. i. 92, Pr. 431; ausa síld or netjum, N.G.L. i. 254; síldar þær er á liggja, id.; þá kom ok þar um vár við útver nokkur broddr af síld, hann reri þannug sem síldin var rekin … hann keypti síldina til borðs sér, Hkr. i. 185; meisa-síld, barrelled herring.

compds:

síldar-ferja, u, f. a herring-boat, Fms. ii. 3.

síld-fiski, f. herring-fishery, N.G.L. i. 254, Gþl. 422, 423, 460, Eg. 4, 68, Fms. iii. 18.

sílda-kaup, n. a purchase of síld, Fb. i. 301.

síld-reki, a, m. a ‘herring-driver,’ a kind of whale, Gþl. 460.

síld-ver, n. a place for herring-fishing, Eg. 42; bjarkeyjar réttr er á fisknesi hverju ok í síldveri ok í kaupförum, N.G.L. i. 312.

sílungr, see silungr.

síl-vetni, n. still water, a fish-pond (?); svá at áin varð í auga-bragði sem blíðasta sílvetni, Thom. 303.

SÍMA, n., pl. simu, Hkv. 1. 3, Skv. 2. 14, D.N. ii. 1035, declined like auga; the gen. plur. (símna) does not occur, [popular Norse and Dan. sîme]:—a rope, cord; þær ór sandi síma (simo or símu?) undu, Hbl. 18; þær um greiddu gullin símo, Hkv. l.c.; örlög-símo, Skv. l.c.; þeir er á lögðu byr-síma (acc. sing.) ok mik bundu, Vkv. 12; silki-síma, Lex. Poët.: in compds, hár-síma (Dan. haar-sime), a ribbon for the hair, Ragn S. (in a verse); lík-síma (q.v.), a leech-line; byr-síma, Vkv. l.c. (uncertain what kind of cord); brúna-síma = hársíma, Lex. Poët.; álm-síma, poët. a bow-string, Eg. (in a verse); varr-síma, ‘water-cord,’ the wake formed by a ship: cp. also gör-semi, q.v.

sím-bundinn, part. bound with cords, Fms. vii. 216 (of a ship fastened with cordage instead of nails).

síment, n. [for. word], cement, Fms. vi. 153.

SÍN, gen. of the reflex. pron. = Lat. sui; hann lét díkit gæta sín, Eg. 531; hefna sín, to revenge oneself, Grág. ii. 7; eiga sín í at hefna, tala sín á milli, Eg. 541; fara heim til sín, to go home; at sín, at one’s own house, Edda (Ht.); sjálfs sín, oneself; sjálfra sín (gen. pl.); and so in many instances.

sín-girnask, t, dep. to covet, Sks. 532.

sín-girni, f. covetousness, Hom. 17, 27 (= Lat. avaritia), Sks. 669.

sín-gjarn, adj., prop. ‘selfish,’ ‘self-seeking,’ avaricious, covetous, Rd. 232, Hkr. iii. 361, Bs. ii. 160, Barl. 136; ðu síngjarn = Lat. O avare I Hom. 15.

sínka, u, f. [no doubt derived from sinn = síngjarn], greed, avarice, Sks. 451, 585, 665: stinginess, 440, and so in mod. usage.

sínk-gírni, f. covetousness, Post. 640.

sínk-gjarn, adj. = síngjarn, Barl. 136.

sínkr, adj. stingy, so in mod. usage, but in old writers perhaps covetous; s. ok fégjarn, Sks. 701, Fms. vii. 239; þeir vóru menn sínkir, i. 50.

Síra, m. indecl.; though so spelt, it is by old people in Icel. sounded sera, commonly, however, and less correctly séra, [a Romance word borrowed from the French]:—sirrah (a word now only used contemptuously), sir, master; the word is in Art. S. used as an address to a knight, Síra Ivent, etc.; but this saga is a translation from the French. In Norway and Icel. the word appears at the end of the 13th century (Arna S., Hák. S. Gamla, Ann. after 1260, Laur. S.), and is then used of priests only, as it is in Icel. at the present day a recognised title of a priest, and with the Christian name only, so that a clergyman is never named without this title,—Síra Hallgrímr, Síra Þorkell; thus in the ditty, Síra Ólafr á Söndum, | sálina og vísur kvað; Síra Hallgrímr hagr | á hróðrar smíðið var; hann Síra Jón, etc.; cp. Old Engl. sir, used of priests, with the Christian name only, as Sir Hugh, etc., in Shakespeare.

sírna, u, f. lethargy. sírnu-ligr, adj. sleepy, Björn; hence prob. sírnir, m. the name of a giant, Edda, Ísl. ii. (in a verse).

sí-valr, adj. [prop. the same as the early Dan. si-wal, early Swed. sifwal, si-hwalf; the word is therefore not from völr, but either from hválf (q.v.) or better from hverfa, by turning r into l, answering to O.H.G. sina-hwerpal, sin-werbal]:—round, of a stock, steeple, or the like; sívalr stokkr, Stj. 251; sívalr fiskr, opp. to flatr fiskr, Vm. 91: = ball-formed, jarðar mynd er sívallt, … sívallt yfirbragð vatns ok sjóvar, Rb. 466 (but rarely). síval-vaxinn, part. round of growth; lágr maðr ok s., Sturl. iii. 114.

sízt, adv. (síz, sítz), since; síz Hákon fór með heiðin goð, Hkm.; síz, Gm. 48; sítz, Am. 52, Stor. 19; sízt Gunnarr lézk, Nj. 142; síz ek tók at erfð, Grág. ii. 204; sítz Haraldr gráfeldr féll, Fms. x. 387; sítz Magnúss féll, 407; sítz hann kom í land, 398; sítsz þeir bræðr höfðu í Noreg sótt, 382; þeir höfðu ekki etið sízt laugar-dag, ix. 406, v.l.; sízt í hanzka-þumlungi hnúkðir þú, Ls. 60; sízt þik geldu, Hkv. 1. 39; sízt vér misstum skipa várra, Fms. viii. 181, v.l.; sítz þeir Magnúss ok Erlingr gáfu honum þat upp, Pref. xxi.

2. followed by an acc.; sízt mína sonu dauða, since my sons’ death, Vkv. 29.

sjafni, a, m. [akin to sefi], mind, love, affection, poët., Edda.

sjaldan, adv., compar. sjaldnar, sjaldnast (but sjaldar, Barl. 96, 100); in mod. proncd. skjaldan, with a non-radical k: [A.S. seldan; Engl. seldom; Germ. selten; Dan. sjelden]:—seldom; mjök s., Am. 78; sem sjaldnar kann henda, Fas. i. 158; þá væri hann sjaldar á tali við þik, Barl. 96; miklu sjaldar enn hann vildi, 100; ef prestr syngr þar sjaldnar, K.Þ.K.; sjaldnar verðr sá heim sóttr er fám görir gott, Bs. ii. 98; meira vírðisk þat er sjaldnar verðr = ‘omne ignotum pro mirifico.’ Hom. (St.); það er nýtt sem skjaldan skeðr, a saying (mod.); sem sjaldnast, Hom. (St.); tvá daga í viku it sjaldnasta, at least, Vm. 94; it sjaldnasta á tólf mánudum, at seldomest once a twelvemonth, Bs. i. 168; ó-sjaldan, not seldom, Vsp. 26.

2. with the notion of never, not; hann s. sitr er hann slíkt of fregn, Vsp. 30; s. verðr víti vörum, Hm. 6; s. hittir leiðr í lið, 65; s. sút ala, 47; s. bautasteinar …, 71; heldr var ek hæg sjaldan, Am. 95; sjaldan hefi ek aðra haft at skildi fyrir mér, Nj. 8; s. fór svá þá er vel vildi, Ld. 290; sjaldnar myndim vér þess iðrask, þó at vér mæltim fleira en færa, one would seldom have to repent having said too little rather than too much, Hrafn. 9; hafðu þat fram s., never put that forth, Am. 38.

compds:

sjald-gæfr, adj. = sjaldgætr. mod.; það er mikit sjaldgæft, this is very rare.

sjald-gætr, adj. seldom gotten; s. ávöxtr, a rare fruit, Stj. 38; sjaldgæt tíðendi, 139.

sjald-heyrðr, part. seldom heard, Fær. 198.

sjald-kvæmr, adj. coming seldom, Fbr. 31; ek em sjaldkvæm til kirkju, 170.

sjald-sénn, part. seldom seen, Fms. iii. 182, Háv. 53, Barl. 17; sjaldsénir hvítir hrafnar, white ravens are a rare sight, a saying.

sjald-stundum, adv. ‘seldom-times,’ seldom, Sturl. iii. 20.

sjatna, að, older form setna (q.v.), Finnb. 336, Fms. ii. 43, Fb. i. 56, [setna, sitja, setja]:—to ‘settle,’ sink, dwindle, subside, esp. of food, to be digested just after having been taken; fyllask menn ekki af því vatni, sjatnar þat vel, ok rennr í hörund sem mungát, Sks. 163; láta sér sjatna, of resting after a meal.

2. metaph. to subside, abate; væntu þeir at heldr mundi sjatna úfriðrinn, Ísl. ii. 386; ok megi þá s. þessi úþokki er í millum ykkar er, Fs. 158; ílla mun s. újafnaðr þeirra bræðra, Lv. 4; ok vit ef sjatni hennar ofsi, Fas. i. 194; þinn ofsi mun ílla s., 189; þóttusk allir vita at eigi mundi sogurt s., Nj. 141, Orkn. (in a verse).

SJAU, mod. sjö, a cardinal number; [Goth. sibun; A.S. seofon; Engl. seven; O.H.G. sibun; Germ. sieben; Dan. syv; Swed. sju; Lat. septem; Gr. ἑπτά; the Icel. and Scandin. is a contracted form, suppressing the medial labial, cp. Engl. sen in ‘sennight,’ Senhouse]:—seven, passim; sjau-vikna-fasta, Lent.

compds:

sjau-fald-liga, adv. (sjau-fald-ligr, adj., Bret. 54), sevenfold, Stj. 43, 46.

sjau-faldr, adj. sevenfold, Al. 35, Stj. 416.

sjau-sinnum, adv. seven times.

sjau-stirni, n. (mod. sjö-stjarna, u, f.), the ‘seven-star,’ Pleiades, Pr. 478.

sjau-vetra, adj. seven years old.

sjaund, f. a period or term of seven, ‘seven-night,’ just as fimmt (q.v.) is used of a summons before a court, so is this word in the old law only used in the metaph. sense of a funeral or even a funeral service; nú er maðr dauðr … komi þeir allir þar at sjaund, Gþl. 254, Jb. 146; at sjaund eða þrítugs-morni, N.G.L. i. 14, D.N. passim, see Fritzner; um sjaundar-görð (a funeral banquet) ok skulda-lúkning, N.G.L. i. 51; en þó mun ek því heita þér at þú komir til nokkurrar hvíldar eptir seond þína = after thy death, Fb. ii. 342 (Fbr. 200).

sjaundi, the seventh, passim: mod. sjöundi. 2. Sjaundi, Sjundi, as a pr. name, freq. in early Dan., see Thork. Dipl.

sjaundungr, m. a seventh part, Rétt 210, MS. 415. 18.

sjau-ræðr, adj. = sjautugr, Fms. i. 14.

sjau-tján = sautjan (sjotjan, Thom. 477), seventeen: sjau-tjándi = sautjandi, the seventeenth, N.G.L i. 348.

sjau-tugr, mod. sjö-tugr, adj. seventy years old, K.Þ.K. 134, Fs. 160. Bs. i. 77, Stj. 554: of measure, measuring seventy fathoms, ells. sjautug-faldliga, adv. sevenfyfold, Stj. 46.

sjau-tugti, mod. sjö-tugasti, the seventieth.

SJÁ, pres. sé, sér, sér, pl. sém, séð, sé, or later, sjám, sjáð, sjá; pret. sá, sátt, sáttu (sáttu rhymes with rétti, Fms. vi. in a verse), sá, pl. sám, sáð, sá (pl. só, Clem.): pres. subj. sé, sér, and later sjá; pret. sæi: imperat. sé, séðú: part. sénn; neut. séð (sét): a medial form sjámk, sámk: with neg. suff. sér-at, sák-a ek, I saw not; sá-at, saw not; sátt-a-ðu, thou sawest not, Eg. (in a verse): the mod. form is,—pres. sé, sér, sér, sjáum, sjáið, sjá; pret. sá, sást, sá, pl. sáum, sáuð, sáu; pres. subj. sjái, sjáir, sjái: pret. sæi; imperat. sjá, sjáðú; part. seðr, keeping the ð throughout: [Ulf. saiwan = ὁραν; A.S. seon; Engl. see; Germ. sehen; Dan. see.]

A. To see; sé þú, Hým. 12; sé þar harm ljótan, faðir, Edda 58; sé hérna, Stj. 22, MS. 656 B. 10; sé nú, seggir, Gkv. 3. 8; sé þar nú, hve fjándinn var djarfr, Fms. ii. 184; séð nú, góðir hálsar, viii. 116, v.l. sé nú; sé hér nú handlín mitt, viii. 308; sé þú nú vandliga á kostina segir jarl, xi. 31; séðú (see thou) hve vel þeir seðu (sewed), Skálda 163; merki minna verka, þau er allir menn síðan um sé (vident), Hbl. 19; sé þér (= séð ér) eigi at Heklungar flýja, Fms. viii. 119; sáttú Sigrlinn, Hkv. Hjörv. 1; nema þú mey sér (videas), Skv. 1. 29; þóttú fagrar sér (videas) brúðir bekkjum á, Sdm. 28; gefit mér rúm, at ek of sé (videam) son minn, 623. 56; at þú sér (videas) hit sanna, 655 xvi. B. 4; eigi var ek svá heimskr at ek sæ(i) (viderem) eigi at ek var fanginn, Finnb. 356; séð ér sagði hann, at lægir seglin þeirra, Ó.H. 182; séð þér eigi (pres. indic.), Fms. iii. 44, l.c. (sjái, v.l.); er þér séð (videatis, = sjáit) yfir þat at ér hittið í váginn, Fms. xi. 124; sá þeir konur úti hjá Rangæinga-búð, Nj. 3; þá er hann hafði séð (seeth Ed.) hana, Fms. i. 185; þangat er opt sénn hauga-eldr, Eg. 767; var þá sénn (seinn Ed.) eldligr stöpull falla af himni, 645. 127; sjá draum, to see a dream, Hom. 155: absol., blindir sjá, haltir ganga, 625. 95; þeir sá eigi heldr augum en hnakka, Hkr. i. 268; FIosi kvað þar gott at sitja ok mega víða sjá, Nj. 224; var konungr sjálfr við ok sá, Eg. 69.

2. to look; konungr sá til hans, Eg. 46; konungr sá við honum ok mælti, Ld. 32; hann hélt upp exinni ok sá á um hríð, Eg. 180; þat var einn morgin snemma at maðr sá út á Hrúts-stöðum (looked out of the door) … hann kvaðsk sjá mann ríða, Ld. 148; Kári spratt upp ok sá út, 152, Fbr. 14; Gunuarr sá í móti tunglinu, Nj. 118; sjá í gaupnir sér, Vápn. 21, Ó.H. 13, Al. 115.

3. with prepp.; sjá á e-t, to look on; á þik sjálfan at sjá, Vþm. 6, Hm. 13; sá á skjöld hvítan, Hðm. 21: impers á sér, it can be seen, Am. 40; það sér á: metaph. to take care of, ek mun á sjá þetta mál fébóta-laust, Glúm. 358; at þér sjáið á með Högna, Nj. 113:sjá eptir um e-t, to look after, Eg. 536: to miss, ætlu vér at eigi moni aðrir eiga meirr eptir sínum hlut at sjá, Ísl. ii. 384; nær er þat minni ætlan at þeir þvkkisk nokkut eiga eptir sínum hlut at sjá, Ld. 228; þykkisk ér til Hlíðar-enda eiga eptir nokkurum hlut at sjá? Nj. 75:sjá fram, to see forwards, Vsp. 40, Hdl. 43:sjá fyrir e-u, to provide for, manage, Nj. 14; sjá hverr fyrir sínu skipi, … sjá fyrir skipunum, Fms. x. 146; en þeir er úhræðnastir vóru, sá ekki fyrir því (cared not) þótt honum yrði nekkvat til meins, 655 iii. 3; eigi mun nú fyrir öllu verða um sét, Fms. v. 306; ef þú sér vel fyrir, Nj. 102; sjá þú (imperat. = sé) fyrir, 148; þeir báðu hann fyrir sjá, 259; verðr hverr fyrir sér at sjá, Ld. 264; at fyrir þeirri konu sé vel séð, sem þér er gipt, 22; ef ek gæta vel fyrir mér séð, Nj. 22: ironic., sjái hann fyrir þér, 28: to put out of the way, Al. 131, Fms. iii. 112, Háv. 40:sjá í, Hrafnkell sá eigi mjök í kostnað, Hrafn. 22: to see into, sér hann ekki í þetta, Ld. 264:sjá til, to look for; sjá til launa, trausts, fulltings, Grág. i. 203, Hom. 130, Fms. i. 190; æ sér gjöf til gjalda, 296, Hm. 146: to see after, take care of (til-sjón):sjá um, to see to, take care of, Eg. 543, Fms. x. 116, Nj. 5, 40, 63: ef nokkurr verðr til at sjá um með honum meðan hann er ungr, Fms. i. 256; Höskuldr sá um með honum, svá at hann hélt bústað sínum. Ld. 26; ok bað, at biskup sæi um með honum, Landn. 42;sjá við, to beware of, Dropl. 25, Fms. vi. 18, Njarð. 382, Háv. 42, Magn. 474:sjá yfir, to look over, survey; sjá yfir akra sína, Fms. iv. 35; sjá yfir ráð e-s, Orkn. 418; sjá yfir féskipti. Fms. x. 115; hann skyldi sjá yfir, at þat greiddisk allt vel, 227; sjá yfir, at hann görisk eigi of stórr. Eg. 50; hann sá eigi yfir (he saw no way) at þeir kæmisk til bæja, Biarn. 53; ekki mátti yfir sjá hvern veg hníga mundi, Fms. iv. 97; mega þeir þá eigi yfir sinn hlut sjá (= sjá eptir sínum hlut), Grett. 98 B.

II. metaph. to look out for, detect, and the like; ef hón sæi nokkura útlenda höfðingja vilja ágirnask ríki hans, Fms. i. 76; móðir yðar mun þenna mann hafa fyrir séð (sieth Ed.), 141; má ek eigi á manni sjá, ef þú hefir eigi slíkan hug, Eg. 714; ek sá eigi gátur þær, er …, Fas. i. 532; eigi kann biskup glöggra sjá mann á velli enn ek, Fms. x. 326, ii. 173; skulu þeir sjá þat fé, hvárt þat sé gilt eðr eigi, Grág. i. 392; sjá lögskipti at landi, ii. 254; ef þú sér eigi lögskipti at landi, id.; þá hann riði ofan í Eyjar at sjá verk húskarla sinna, Nj. 107; sjá eiða at mönnum, Fms. x. 161, K.Þ.K. 144, Grág. i. 444; sjá hlut til handa e-m, Fms. ix. 243; má Flosi sjá sinn kost, hvárt hann vill sættask, Nj. 250; sjá ráð fyrir e-u, sá hóm þat at ráði at heitask Þórolfi, Eg. 36; at þú kunnir eigi at sjá sóma þinn, Nj. 77; má þat hverr maðr sjá er nokkura hugsun hefir, 656 A. i. 31; hann sá hverir sauðirnir feigir vóru, Landn. 292; sét (seit Ed.) er nú hversu vera vill, Nj. 202; sét er þat (it is clear) at hvárr-tveggi ykkarr man vera haldinorðr …, Fms. ii. 18; kann ek eigi þat sjá, at ek mona sækja eptir manninum, xi. 152.

III. impers. one sees; þá mátti eigi sjá, Nj. 261; úgörla sá veguna, Eg. 544; at ekki sjái sverðin, Fms. i. 16; var þar gör dys ok sér þess merki, Ld. 152; ef nokkut mátti á sjá, Ld. 30; eðr of sér, now one sees, next in turn, Bragi; brátt sér þat á; Ólafi, at …, Ld. 36; má þat ok sjá, at …, Nj. 88; var andlit hans sem í blóð sæi, 232.

B. Reflex., sjásk, to fear; fátt hygg ek yðr sjásk, Hkv. Hjörv. 12; sá er á sinni æfi sásk aldregi háska, Fms. vi. 413 (in a verse); búendr sásk háska, Hkr. i. 232 (in a verse); menn sásk orm, vi. 362 (in a verse); létt sésk Atli ofu þína, Skv. 3. 33; reiði sásk þeir Húna, Am. 2; Knútr sásk fátt, Ht. R. 69; sásk eigi þeir sverða söng, Fms. v. 228 (in a verse); ætt áttu, er ek sjámk, that I fear, Hkv. 2. 16; þó sjámk frænda reiði, 14; nú sjámk hitt, at …, Eb. (in a verse); meirr sjámk hitt, at …, Ísl. ii. 244 (in a verse); þó sjámk hitt, at …, yet I do fear, Sighvat; þó sjámk meirr um Munin, Gm.; sá sésk fylkir fæst at lífi, he fears not for his life, Hkv. Hjörv. 11; þeirrar sýnar (er) sámk ey, the sight which ever I fear, that never-to-be-forgotten sight, Gkv. 1. 26; sjámk vér hans of hugi, Hkm. 15 (Ed. sjá).

2. with prepp.; þeir þögðu yfir ok létu ekki á sjásk, they let nothing be seen, hide it, Hom. 115, Ísl. ii. 247:sjásk fyrir, to look before one, to hesitate; sá er ekki sésk fyrir, who never blushes, Edda 16; er svá röskliga vann at ok sásk ekki fyrir, Nj. 270; er Agli of mjók ættgengt at sjásk lítt fyrir, Eg. 226:sjásk um, to look about; sásk konungr um, Eg. 43; vera upp á gjár-bakkanum, ok sjásk þaðan um, Nj. 224; sésk um (imperat.) hvat aðrir góðir kaupmenn hafask at, Sks. 21 B; þá litu allir út nema konungr, hann stóð ok sásk eigi um, Ó.H. 119; hann var á bæn ok sásk ekki, Fms. iv. 276, l.c.: impers., at þeim hefði kynliga um sésk, that they had made a queer oversight in this, made a strange blunder, Lv. 23; hón var trúmaðr mikill, þótt henni sæisk lítt um þetta, she was a true believer, although she made an oversight, sinned in this respect, Bs. i. 451:e-m sésk yfir, to overlook, by a slip or blunder; mun þeim þetta yfir sjásk, Nj. 231, 234, Grett. 126 A (yfir-sjón).

II. recipr. to see one another; vit munum aldri sjásk síðan, Nj. 202; hann kvað þau Kormak aldri sjásk skulu, Korm. 40; þeir sásk við Barðhólma, Fms. ix. 54: with prepp., ef þit sjáisk tveir á, if ye fight it out among yourselves, Eg. 715; skulu þér láta þá sjálfa á sjásk, Nj. 147:sjásk til, to look to one another; sásk til síðan áðr í sundr hyrfi, Am. 34.

III. pass. to be seen; þeir sásk aldri síðan, were never seen since, Nj. 279; var hann horfinn ok sásk eigi síðan, Fas. i. 328.

IV. part. sjándi (mod. sjáandi); at öllum á-sjándi, in the sight of all, Fms. x. 329; sjánda guð, Hom. 49; Áskell skyldi vera þeim jafnan á-sjándi (help them), Rd. 255; sjáendr eða segendr, Grág. ii. 88; hverir hlutir honum eru veitandi ok hverir viðr sjándi, which are to be granted, and which to be withheld, Sks. 440. sjánds-váttr, m. an eye-witness, N.G.L. i. 357.

sjá, the pronoun, see , . This word or form might have been put under a separate head, it is often used in a pointedly demonstr. sense, like þessi; see the references s.v. .

sjáldr (mod. sjáaldr), n. the pupil of the eye, Sks. 43; svá var sem ormr lægi um sjáldrit, Fas. i. 346; sjáldr augna hans, Fms. x. 229; sjáldr var svá bjart í augum hans sem lifanda manns, Bs. i. 112; vildi hón leggja saman augun, svá vóru stirð sjáldrin, at hón gat augna-bránum hvergi vikit, 206; bæði hennar augu sukku með sprungnum sjáldrum, ii. 169; spratt út auga-steinninn annarr, svá at móðirin tók hann með öllu fráskildan sjáldrinu, 170; sakir þess slíms er á sjáldrin leggsk, N.G.L. iii. 282.

sjálf-ala, adj. ‘self-feeding,’ of cattle grazing without a shepherd; (fé) gékk þar öllum vetrum s. í skógum, Eg. 135; ef menn eigu vetr-haga saman er hross eða sauðir eða naut ganga s. í, Grág. ii. 325; er mér sagt gott frá landa-kostum, at þar gangi fé s. á vetrum, Fs. 20; má af því marka landa-kosti þá er í þat mund vóru, at féit gékk allt s. úti, 26, Landn. 47, v.l.; en er hann fór eptir fé sínu því er þar hafði s. úti gengit, 53.

sjálf-birgr, adj. self-sufficient, Fb. i. 462: sjálf-birgingr, m. a self-sufficient fellow.

sjálf-bjargi (mod. sjálf-bjarga), adj. self-sufficing, self-helpful; vóru þeir ekki s. til lands, Fas. ii. 269; hann varð eigi s., Fms. ii. 270; hann kvað naut hafa stangat Þórð svá at hanu mundi eigi s. vera, Þorst. St. 50.

sjálf-boðinn, part. self-bidden, self-invited; skal þér allt sjálfboðit innan-bæjar, to use it as if it were thine own, Grett. 99; sjálfboðit sé biskupum ok ábótum at sækja norðr til hins Helga Ólafs konung, N.G.L. i. 4; sjálfboðit lét hann Skíða, Skíða R.

sjálf-borgi, adj. = sjálfbirgr, Gþl. pref. iv.

sjálf-dauðr, adj. ‘self-dead,’ having died a natural death, Nj. 56: of cattle = svidda, the flesh of which cannot be eaten, Stj. 61.

sjálf-dáðir, f. pl. ‘self-deeds,’ spontaneous action; in the phrase, göra, segja e-t af sjálfdáðum (mod. af sjálfsdáðum), to do, say a thing voluntarily, to volunteer; hann sagði þat af sjálfdáðum, Ísl. ii. 134.

sjálf-dæmdr, part. ‘self-judged,’ i.e. as a matter of course, Stj. 162.

sjálf-dæmi, n. ‘self-doom,’ absolute power, Greg. 8.

II. as a law term, ‘self-judgment,’ when, instead of submitting a case to arbitration or to the judgment of a court, one party gave it over to his adversary to give judgment himself; this was by the old customs the greatest satisfaction that could be given, and it often was allowed to an injured man; it was also sometimes used as the last appeal to the justice and generosity of a powerful adversary; the Sagas afford many instances, thus, Sturl. i. ch. 26, 27, ii. ch. 35 sqq., viii. ch. 24, Glúm. ch. 7, Eg. ch. 84, 85, Ld. ch. 50, Nj. ch. 36, 51, Gunnl. S. ch. 10; taka s., selja s., Nj. 54, 77, Ísl. ii. 245.

sjálf-eldi, n., in sjálfeldis menn, men who support themselves, but not householders nor griðmenn, K.Þ.K. 144.

sjálf-felldr, part. falling of itself, as a matter of course; segir Kormakr sjálffelt níð á þá, Korm. 202.

sjálf-görr, adj. self-made; með sjálfgörum sigri, with an easy victory, Hkr. iii. 156.

sjálf-hendis, adv. with one’s own hand, 625. 176.

sjálf-hól, n. self-praise, Fms. ii. 267.

sjálf-hælinn, adj. self-praising, Nj. 257, Grett. 133, Þórð. 69.

sjálf-hælni, f. self-glorification.

sjálf-kraf, n. free-will; göra e-t af sjálfkrafi, Barl. 70.

sjálf-krafi (sjálf-krafa), adj. of one’s own accord, of free-will, voluntarily, Bs. i. 702, Stj. 67, MS. 656 B. 3; veita þeim líf er s. ganga upp á þeirra náð, Fs. 11; gefask upp s. í vald konungs, Al. 13, Hkr. i. 85; s. útan nauðsynja, Barl. 111, 114; þá er fé er í land rekit, eðr gangi þat s., Grág. ii. 327.

sjálf-kvaddr, part. ‘self-summoned,’ having to appear without special summons; eru gögn þau öll sjálfkvödd til alþingis, Grág. i. 105.

sjálf-leyfðr (sjálf-lofaðr), part. ‘self-allowed,’ requiring no special licence, H.E. i. 394.

sjálf-lopta, adj. lifted of oneself, Þd. 9.

SJÁLFR, sjálf, sjálft, pron. adj., in old vellums sjálfr, sjólf; only in the indef. form; for the def. sjálfi is never used: with neg. suff., hón sjálf-gi, ‘self-not,’ Ls. 29: [Ulf. silba = αὐτός; A.S. sylf; Engl. self; O.H.G. selb; Germ. selber, der-selbe; Dan. selv; Swed. sjelf]:—oneself, himself, herself, itself; sjálfir Ásliðar, Skm. 34; sá er sæll er sjálfr um á, Hm. 9; smíðaðu, sem sjálft vill fara, Fms. ix. 55; with the pers. or demonstr. pron. both are declined, thus, þik sjálfan, Vþm. 6; við þik sjálfa, Hkv. Hjörv. 37; þér sjálfum, þér sjálfri, Vkv. 25; hann sjálfan, Vþm. 36; hans sjálfs, honum sjálfum; hón sjálf, she herself, Nj. 6, 24; henni sjálfri, hana sjálfa; sjólf þau, Sks. 503; sjálfra þeirra, D.N. ii. 97,sjálfum þeim, sjálfum þér, Fms. i. 83; sjálfum sér, Trist. 68; sjálfan sik, sjálfra várra, D.N. iii. 81; sjálfs síns, sjálfrar sinnar, sjálfra sinna (see sinn), sjálfs þíns, sjálfrar þinnar, sjálfra þinna, passim: again, á menn þína (acc. pl.) sjálfs (gen. sing.), = Lat. tuos ipsius, Fms. xi. 59; and sjálfra vár for sjálfra várra, Stj. 392; með sínum peningum sjálfrar, D.N. iii. 45, for sjálfrar sinnar penningum.

II. self, very; þeir náðu eigi sjálfu læginu, Fms. ii. 16; við sjálft borgar-hlið, Stj. 425; skógrinn var við sjálft, the wood was close by, Eg. 584: við sjálft, on the verge of; var við sjálft at þeir mundu berjask, Nj. 221; við sjálft var at kvikfé þeirra mundi deyja, Landn. 206; var þá við sjálft at þeir mundi upp hlaupa, Fms. i. 206; var við sjálft at ek mætta eigi standask, vi. 115, 136, x. 331: just, þeir stukku brott við þat sjálft er borgar-hlið vóru byrgð. just when the gates were closed, Stj. 351.

III. as prefixed, self-, implying voluntary or independent action; sjálf-boðinn, sjálf-dæmdr, sjálf-felldr, sjálf-görr, sjálf-kvaddr, sjálf-kjörinn, sjálf-leyfðr, sjálf-lofaðr, sjálf-sagðr, sjálf-settr, sjálf-stefndr, sjálf-tekinn.

compds:

sjálfs-dáðir, see sjálfdáðir.

sjálfs-elska, u, f. self-love.

sjálfs-völd, n. pl.; in the phrase, af sjálfsvöldum, self-caused, self-inflicted, self-made; ei er í sjálfsvald sett, Pass.

sjálfs-þótti, a, m. pride.

sjálf-ráð, n. ‘self-counsel’ independent judgment; göra e-t at sjálfráði, of one’s own accord, Grett. 162 A.

sjálf-ráði, adj. of free-will, voluntary; hann hafnaði sjálfráði blótum, Landn. 278: s. dó siðan, Skálda (in a verse referring to Christ).

II. the indef. form, sjálf-ráðr, adj. being one’s own master, independent, free, Fms. iv. 85, xi. 242; var fyrir honum engi maðr sjálfráði, Ó.H. 34; en at síðr vóru menn sjálfráða fyrir honum, at engi réð á hver guð trúa skyldi, id.; þeir þóttusk þá vera mundu heldr sjálfráða, Hkr. i. 136; vera s. um alla hluti, Fms. vi. 136; en þegar er lýðrinn varð sjálf-ráða, Ó.H. 46; þó skal maðr s. fyrir fé sínu, free to do with it as he likes, Grág. i. 202, and so in mod. usage.

2. the neut., e-m er e-t sjálfrátt, it is in one’s power if one likes; þótti jarli þeim sjálfrátt at taka hann er hann fór svá úvarliga, Nj. 131: one’s own fault, mér þykkir þer sjálfrátt hafa verit er bátrinn er brotinn, Grett. 131 A: er þér sjálfrátt (‘tis within thy power, easy for thee) at leggja til ráð þau er dugi, svá slægr maðr sem þú ert, Nj. 115; hón var allra kvenna fegrst ok bezt at sér orðin um þat allt er henni var ú-sjálfrátt, en allt ílla gefit þat er henni var sjálfrátt, she was of all women the fairest and best in all that was not of her own making (i.e. in natural gifts), but ill in all that was of her own making, 268; thus Icel. call ó-sjálfrátt, what one cannot do for oneself (það er mér ó-sjálfrátt).

sjálf-ræði, n. [Dan. selv-raadighed], ‘self-rule,’ liberty, Sks. 523; s. ok hóglífi, Ó.H. 34: self-will, Sks. 232; at þínu s., as thou likest, Fms. vii. 304; at s. sínu, of one’s own free-will, Grág. i. 128.

sjálf-sagðr, part. ‘self-said,’ as a matter of course; sé hann s. ok útsettr af heilagrar kirkju inngöngu, B.K. 108: in mod., hann er s., he is (to come) as a matter of course, self-appointed, or the like: neut., sjálfsagt, of course! no doubt! Germ. freilich.

sjálf-sáinn (sjálf-sáðr), part. self-sown; akrar sjálfsánir, Þorf. Karl. 420, Rb. 318, Fms. xi. 413.

sjálf-settr, part. ‘self-appointed,’ as a matter of course, Gþl. 177.

sjálf-skapa, adj. ‘self-shaped,’ of one’s own -making; sums ertu s., some is of thy own making, thy own fault, Am. 64: in the phrase, sjálf-skapa-víti, n. pl., sjálfskapat víti, Ld. 140: any self-caused evil (það eru sjálskapa víti), for which no one is to blame but oneself.

sjálf-skeiðungr, m. a clasp-knife.

sjálf-skeyttr, part., see skeyta; sé jörð sjálfskeytt, N.G.L. i. 236, 250.

sjálf-skipan, f. a spontaneous order, Stj. 632.

sjálf-skot, n. a trap or bow going off of itself; ef maðr leggr s. at birni, þá skal hann lýsa at héraðs-kirkju eðr á þingi hvar liggr, Gþl. 446.

sjálf-stefndr, part. ‘self-summoned,’ without special summons; sé honum sjálfstefnt, Gþl. 21; sjálfstefnt skal sökum hans, Grág. ii. 407.

sjálf-tekinn, part.; er umboð sjálftekit af honum, Gþl. 315.

sjálf-valdi, adj. = sjálfráða; e-m er frjálst ok s., N.G.L. ii. 366.

sjálf-vaxinn, part. ‘self-grown,’ home-bred, Sks. 538.

sjálf-vili, a, m. free-will; með (at) sjálfvilja, of one’s own will, Eg. 8, 424, Fbr. 181, MS. 625. 67, Stj. 632.

sjálf-viljandi, part. with one’s own free-will, willing, Fms. i. 104, ii. 46, Sturl. i. 96. Eg. 410.

sjálf-viljugr, adj. = sjálfviljandi, Mar., and in mod. usage.

sjálf-virðing, f. self-esteem, self-opinion, Bs. i. 98.

sjá-ligr, adj. sightly, handsome; s. maðr, Landn. 190, Ísl. ii. 203;hest sjáligan, Nj. 167.

sjándz-váttr, m. an eye-witness, N.G.L. i. 357.

SJÁR, m. the sea, = sjór, sær: in compds:

sjá-byggvar, m. pl. sea-dwellers, coast-people, Fms. viii. 404, v.l.

sjá-dauðr, adj. = sjódauðr, Fms. iii. 170.

sjá-dreginn, part. ‘sea-dredged,’ caught, of fish, Bs. ii. 5, 179.

sjá-drif, n. sea-spray, Fms. ii. 177.

sjá-drifinn, part. sea-splashed, Fms. vii. 49 (in a verse).

sjá-garpr, m. a great sea-cbampion, Stj. 571.

sjá-kyrr, adj. calm, = sjókyrr, Fms. vi. 262.

sjá-kæni, f. sea-skill, Fms. ii. 107, v.l.

sjá-lægr, adj. lying on the sea, of fog, Fms. vi. 261, viii. 178.

sjá-rafz, m. sea-amber, Sturl. ii. 245.

sjá-roka, u, f. sea-spray, Hkr. i. 283.

sjá-róðr, m. a rowing out to sea, to the fishing-ground, Bs. ii. 176.

sjá-tún, n. a seaside-town, Bs. ii. 124.

sja-vegr, m. = sjóvegr, Bs. ii. 76.

sjá-verkr, m. ‘sea-wark’ i.e. sea-sickness, Fms. x. 75.

sjávar-, gen., see sær.

SJÓÐA, pres. sýð; pret. sauð, sautt (mod. sauðst), sauð, pl. suðu; subj. syði; part. soðinn: [A.S. seôðan; Engl. to seethe; Germ. sieden]:—to cook; sjóða mat, K.Þ.K. 88; ganga sjóða, Hým. 14; soðinn kálfr, Rm. 5; soðin lifr: Gkv. 2. 23; soðinn mörr, Korm.; láta soðinn, Gm. 18; er lokit var at s., Korm. 34; var ekki soðit, Edda 45; at hverr maðr syði ok matbjöggi, Stj. 293; matgört ok soðit, 167; hann sagði at vér syðim furðu íll slátr, Fms. ii. 139; hann tók eitt kið, slátraði ok sauð, Stj. 390; hann sauð í katli miklum, Nj. 247; tak egg ek sjóð hart (imperat.), Pr. 472.

2. a smith’s term, to fuse steel and soft iron; þótti mér aldri soðit verða járnit til loks en sindraði ávallt ór, Þorst. Síðu H. 177; sára-lauk suðu, Gsp.; afii soðinn, Þd. 15.

II. metaph. to brood over, delay; þat sjóðum vér er vér velkjum lengi í hugskoti váru, Hom. 83; þér meltið slíkt ok sjóðit fyrir yðr svá at ekki verðr af, Nj. 154.

sjóð-feldr, adj. lucrative, Fas. iii. 194.

SJÓÐR, m., dat. sjóð, Ó.H. 157, ll. 2I. 30, but sjóðinum l. 10, sjóðnum l. 35; sjóðinum, Nj. 56; acc. pl. sjóða, Sighvat (Fms. iv):—a money-bag, Eb. 160; sjám hvat vegi sjóðr sá er ek hefi hér, Ld. 30; Auðr tekr nú féit ok lætr koma í einn stóran sjóð, Gísl. 62; sjóðs eða diguls, Edda 84; draga af annars sjóð. Sks. 78 new Ed.; s. fullr af silfri, Ó.H. 157; hann steypði fram Ensku silfri ór miklum sjóð, 194: þeir Úlfr áttu einn sjóð báðir, they had both one purse. Eg. 2; var með okkr inn kærasti félagskapr ok áttum einn sjóð, Fms. i. 69; nú leggja menn félag sitt saman ok verja ór einum sjóð, Jb. 406: the phrase, bera e-n í sjóði, to carry a person (brother, relative) in one’s purse, i.e. to accept of weregild (or atonement in money) instead of blood revenue, Grett. 102, 104, Fas. iii. 610.

2. = tafl-pungr, Gullþ., Fas. i. (in a verse).

SJÓLI, a, m. [the word is prob. related to Goth. sauls = στύλος; Icel. súl, meaning a prop, stay], a king, prince; this word occurs only once in old poets, viz. in compd himin-sjóli, heaven-prop, heaven-defender (?), an epithet of Thor, Þd. 9; it does not even appear in Edda (Gl.) among the synonyms of kings and heroes; the word then re-appears in Skíða R. 50 = king; and (from that poem?) in Run. Gramm. Island.; it became freq. in mod. lays and rímur, e.g. Úlf. 1. 21; 2. 76, 81, 88, 3. 18, 44, 4. 20, 50, 5. 10, 7. 21.

2. sjóli occurs once as a pr. name on a Swedish Runic stone.

SJÓN, f., in sing. the old writers prefer sýn, q.v. [Dan. syn]:—sight, vision, the faculty of sight; mál heyrn ok sjón, Edda 6; missa sjónina, to lose the eye-sight; sjóu ok heyrn, Pass. 41. 10; gefa blindum sjón, 655 ix. C. 2; sjón er sögu ríkri, sight goes before hearsay, of an eye-witness, Ó.H. 180; sundr stökk súla fyrir sjón jötuns, Hym. 12.

II. plur. one’s looks; in such phrases as fríðr … sjónum, fair to see, fine-looking, Eg. 486, Hkr. iii. 171.

2. the eyes, esp. in plur.; augu heita sjón, Edda; engi hefir sá séð ógurligar sjónir, er eigi mátti þat sjá er Þórr hvessti augun, 37; hugðisk hann mundu falla fyrir sjóninni einni saman, 28; fjándinn blindar sjónir þeirra, Fms. x. 309; leiða e-n sjónum, to look on, behold, 13; ef ek hann sjónum of sék, Hm. 151; fránar sjónir, Gkv. i. 14; á sjónum skjálfandi, Sól. 43; ok mun hann ekki eigi stað við sjónum hans, Fms. iv. 242; verða e-m at sjónum, to be seen by one, Fas. ii. 315; lýkr hann upp birtandi sjónir, Sks. 43; þrjár hafa þeir sjónir saman (three eyes), Gsp. (Fas. i. 486); hvassar ljóns sjónir, Sighvat; svart-brúnar sjónir, Eg. (in a verse); svart er mér fyrir sjónum, ‘tis dark before my eyes, Fas. i. 427 (in a verse): leiða e-m e-ð fyrir sjónir, to place before one’s eyes, expound, Líkn. 46, and in mod. usage; sé þá, minn Guð, fyrir sjónum þér, Sonar þíns pínan megna, Pass. 34. 11; of-sjónir, undr-sjónir, q.v.

compds:

sjónar-berg, n. = sjónar-hváll: poët. the head, Lex. Poët.

sjónar-hváll, m. a ‘scout-hill,’ out-look.

sjónar-váttr, m. an eye-witness, Js. 38, freq. in mod. usage.

sjónar-vitni, n. the testimony of an eye-witness, Js. 34.

sjónar-vætt, f. the share (of a whale or the like) due to the man who first saw it; hence the phrase, eiga sjónarvættina í e-u, of a man who first discovers a thing,

sjónar-vörðr, m. a scout, Fms. viii. 212.

sjón-dapr, sjón-daufr, adj. dim-eyed: sjón-depra, u, f. dim-sightedness.

sjón-deild, f. an ‘eye-mark;’ in sjóndeildar-hringr, m. the horizon.

sjón-góðr, adj. having good eye-sight.

sjón-hagr, adj. = sjónhannr, Fb. ii. 14.

sjón-hannr, adj., (sjón-hannarr, Ó.H. 16; sjón-hannr, Fms. iv. 38, l.c.; sjónandr, Hkr. ii. l.c.):—having an expert, artistic eye; hann var s. um smíðir allar, Ó.H.; see hannr.

sjón-hending, f. the line of sight, a straight line, esp. of boundaries; s. af útanverðu Norðnesi, N.G.L. ii. 265; þeir námu s. ór Múla í Ingjalds-gnúp, Landn. 312; s. millum Arnarstapa tveggja, ok réttsýni í vörðu, Ám. 107; þaðan s. í fuglastapa, D.I. i. 576; skipta með sjón-hendingum, Jb. 193.

sjón-henni, f. the eye-sight; þat er eigi sé í alþýðu viti eðr sjónhenni, Fms. vi. 206.

sjón-hverfiligr, adj. eye-deceiving, of charms, Bs. i. 237.

sjón-hverfing, f. an ocular delusion, worked by spell; Æsir görðu í móti honum sjónhverfingar, Edda 1; verða fyrir sjónhverfingum, Fms. v. 161; honum mátti engar sjónhverfingar göra í augum, því hann sá allt sem var, Ísl. ii. 34; hón görði sjónhverfingar, þvíat þar sem þær sátu á palli sýndisk þeim standa eski þrjú, 78; mart áttusk þeir Óðinn við ok Gylvi í brögðum ok sjónhverfingum, Hkr. i. 10; fjandinn hræri þá með sínu falis ok sjónhverfingum, Fms. i. 304; með sjónhverfing mannligs líkama, ii. 188, Greg. 80, Stj. 250, Barl. 6.

sjónhverfis-hringr, m. = sjóndeildar-hringr, Vídal. i. 206.

sjóni, a, m. a nickname, [akin to són, q.v., Germ. sühne?], Landn.

sjón-lauss, adj. ‘sightless,’ blind, Ld. 339, Eg. 759.

sjón-leysi, n. blindness, Eg. 762, Fms. ii. 286, Barl. 123.

sjón-vættingr m., N.G.L. i. 309 (a false reading).

SJÓR, im., gen. sjóvar (mod. sjóar), for all three forms, sjór, sjár, sær, as also for the compds, sjóvar-, sjávar-, sævar-, see sær:—the sea.

B. Compds:

sjó-barinn, part. sea-beaten, Mar.

sjó-blíða, u, f. a sea-calm, Post. 48.

sjó-borg, f. a sea-town, Orkn., Pr. 140.

sjó-brattr, adj. ‘sea-brant,’ steep, of coast-land, Fb. iii. 408.

sjó-bygð, f. a coast, Fb. ii. 51.

sjó-dauði, a, m. death at sea; sætr er sjódauði, vesall vatns-dauði, a saying.

sjó-dauðr, adj. ‘sea-dead,’ drowned at sea (= sæ-dauðr, sjá-dauðr), Eb. 274, Bs. ii. 182.

sjó-drif, n. sea-spray, Landn. 84, Fas. ii. 78.

sjó-dýr, n. a sea-animal, Al. 174.

sjó-fang, n. ‘sea-take,’ a catch of fish, Eb. 12, Fagrsk. 29.

sjó-ferð, f. a sea-voyage, Fas. iii. 538.

sjó-fiskr, m. a sea-fish, Bs. ii. 179.

sjó-fugl, m. a sea-fowl, Bs. ii. 111.

sjó-færr, adj. fit for travelling on the sea, Gísl. 47, Fb. ii. 401.

sjó-garpr, m. = sjágarpr.

sjó-gyðja, u, f. a sea-goddess, Fas. iii. 241.

sjó-gygr, f. a mermaid, Fas. iii. 241.

sjó-hræddr, adj. ‘sea-afraid’ fearful at sea.

sjó-hræðsla, u, f. ‘sea-fear.’

sjó-íllska, u, f. a bad, rough sea, Vígl. 22.

sjó-jökull, m. hummocks of frozen sea-water, Grett. 125 A.

sjó-klæði, n. pl. sea-clothes.

sjó-kona, u, f. a mermaid, Þiðr. 28.

sjó-kvikendi, n. a sea-animal, Fms. v. 340.

sjó-kyrr, adj. calm, Magn. 486.

sjó-kæni, f. = sjákæni, Fær. 100.

sjó-leiði, n. a sea-way; mikit s., A.A. 276.

sjó-leiðis, adv. by sea.

sjó-maðkr, m. a sea-worm, Þorf. Karl. 438.

sjó-maðr, m. a seaman, mariner, Bs. ii. 179.

sjó-mál, n. the sea-edge, flood-mark, high-water line; fyrir ofan sjómál, Fas. iii. 426.

sjó-mennska, u, f. seamanship.

sjó-myrkr, n. a sea-fog, Fms. ix. 503, 506.

sjó-reitr, n. = mið, Bs. ii. 179.

sjó-riða, u, f. a sea-trembling.

sjó-rok, n. = sjódrif.

sjó-roka, u, f. = sjároka, Fms. ii. 178.

sjó-sjúkr, adj. sea-sick.

sjó-skor, f. a ‘sea-scaur,’ cliff by the sea, Nj. 252.

sjó-skrimsl, n. a sea-monster, Fas. ii. 249.

sjó-sótt, f. sea-sickness, Bs. i. 797.

sjó-vanr, adj. skilled, practiced as a sailor.

sjó-veðr, n. weather on the sea.

sjó-vegr, m. a ‘sea-way,’ a way on the sea, opp. to landvegr, fara sjáveg.

sjó-verkr, m. ‘sea-wark’, = sjósótt, Bs. i. 797.

sjó-vetlingr, m. a ‘sea-glove,’ worn by fishermen.

sjó-víkingr, m. a pirate, Fas. i. 443.

sjó-víti, n. things forbidden at sea in popular superstition.

sjó-volk, n. a tossing about, fatigue on the sea.

II. in local names, Sjó-land and Sjá-land, Zealand, as also a county in Sweden; whence Sjó-lendingar, m. pl. the men from Zealand, Fms. xii.

SJÓT, n., and sjöt, of which st makes a rhyme with mt, Höfuðl. 19; [the word is not derived from sitja, but from sveit, q.v., changing v into j, as in hvel and hjól]:—a host, assembly, but also home, abode; manna sjöt, a host of men, Höfuðl. l.c.; sótt hefi ek mörg mildinga sjót, I have visited many kings’ men, kingly assemblies, Ad. 2; flotna sjót, a ‘fleet-crew’ mariners, Lex. Poët.; ýta sjót, rekka sjót, id.; ragna sjót, the seat of the gods, i.e. the heavens, Vsp.; tungls sjót, the moon’s home, i.e. the sky, Bragi; sólar sjót, the sun’s land, i.e. the sky, Skv. 1. 52; þursa þjóðar sjót, the giant-land, Fsm. 1; Heljar sjót, ‘Hell-home,’ id.; sjótum görvöllum, to all men, Hdl.

SJÚGA, or better súga, Stj. 270, cp. lúka for ljúka, but in mod. usage inserting a j; pres. sýgr; pret. saug, saugt (mod. saugst), saug, pl. sugu; subj. sygi; part. soginn; a pret. só, Landn. 235, Fs. 176; 2nd pers. sótt, Hom. (St.); cp. smó, , from smjúga, ljúga: [A.S. sûcan; Engl. suck; Germ. saügen; Dan. suge; Lat. sugere]:—to suck; sæll er sá kviðr es þik bar ok þat brjóst es þú sótt, Hom. (St.); sveinninn saug hana dauða, Fs. 144 (só hana dauða, 176 l.c.); var björninn at ok só ór þeim blóðit, Landn. l.c.; þær hafa pípu með hverri þær súga, Stj. 270; þeir átu safa ok sugu birkju-við, Fms. viii. 33; þú hefir opt sár sogin, Hkv. 1. 36; s. brjóst konu, Mar.; lík öldum kálfi sál mín saug, Hallgr.; sýg ek ór söltum ægi sylg, Fms. vi. (in a verse); þar saug Níðhöggr nái fram-gengna, Vsp.

sjúk-dómr, m. [Dan. sygdom], sickness, Fs. 80, Th. 21.

sjúk-fallinn, part. sickly, N.G.L. ii.

sjúk-leikr, m. and sjúk-leiki, a, m., the weak form prevails in old writers:—sickness, Fms. vi. 156, 158, viii. 443, ix. 501, Rb. 336, Sks. 105, Jb. 114, Anecd. 2, K.Á. 104, passim.

sjúk-ligr, adj. sickly, Bs. i. 810.

sjúkna, að, to sicken, become sick, Sturl. ii. 127.

sjúknaðr, n. sickness, Fms. iii. 172, Sturl. ii. 127, Bs. i. 743, ii. 168.

SJÚKR, sjúk, sjúkt, adj. [Ulf. siuks = ἀσθενής; A.S. seôc; Engl. sick; O.H.G. siuh; Dan. syg; cp. Lat. saucius; the Goth. has a strong root-verb, sjúkan, sauk, = ἀσθενειν; cp. sótt]:—sick; hann liggr sjúkr heima at búð, Nj. 80; siúkir ymissa sótta, 655 xiv. B. 2; sjúkum kálfi, Hm.; svá s. at hann væri náliga at bana kominn, Fms. xi. 101; Grettir var svá s. at hann mátti eigi á fætr standa, Grett. 153; keli-s., q.v.; fjör-s.; ú-sjúkr, not sick; líf-s., life-sick, Lex. Poët.

II. metaph. concerned; sjúkr um e-t, Stj. 422; hug-s., mind-sick, anxious.

Sjöfn, f. [sjafni, sefi], one of the goddesses, Edda.

sjötlask, dep. to subside, settle; hark ok háreysti, … en er sjötlaðisk ok hljóð fékksk, Fms. ii. 43; en er úfriðr tók at sjötlask, 655 xiv. B. 1; þar til sem s. þessi mála-ferli, Grett. 112 new Ed.; ú-sjötlað, unsettled, Grett. (in a verse).

sjötul, f. a settler; dólgs-s., a ‘strife-settler’, peace-maker, of the peace-mill, Gs., cp. also the verse in Eg. ch. 67.

skaða, að, [see skeðja; Engl. scathe; O.H.G. skadon; Germ. schaden; Dan. skade]:—to scathe, hurt, in old writers impers. to take hurt, be scathed; ekki skal þik í skaða, Ld. 212; þig skaðar ekki, frændi, ef ek einn mæli þetta, Fb. ii. 194; má ok vera at skikkjuna skaði ekki, Fms. ii. 279; bætti hann þat, svá at ekki skaðaði, vii. 158.

skaða, u, f. a bird, Dan. skade, Edda (Gl.)

SKAÐI, a, m. scathe, harm, damage, Grág. ii. 65; göra skaða, 121, Jb. 421; ef fieiri menn bíða skaða, Grág. i. 459; ér munuð fá skaða bæði farms ok skips, 656 C. 21; henni þótti mikill skaði (great loss) eptir mann sinn, Eg. 36, Nj. 25: in plur., hefna skaða þeirra er oss hafa görvir verit, Fms. ix. 352; varðveita fyrir þjófum, ok við eldi ok við sköðum, 623. 21: death, destruction, veita sér sjálfr skaða, to destroy oneself, Al. 106; verða e-m at skaða, Eg. 114; hversu mörgum dýrum hann hefði at skaða orðit, how many deer he had killed, Fas. ii. 543; verðr hverr öðrum at skaða, Edda i. 190.

compds:

skaða-bætr, f. pl. indemnity, compensation. Fms. vii. 124, Grág. i. 129, 459.

skaða-ferð, f. a disastrous journey, Fms. viii. 180.

skaða-lauss, adj. scathe-less, Grág. ii. 43, Fas. iii. 306.

skaða-ligr, adj. = skaðligr, Fms. i. 156.

skaða-maðr, m. a killer, slayer; verða s. e-s, to slay, Fær. 200, Fms. vii. 202, Al. 106, Js. 30.

skaða-samligr, adj. = skaðsamligr, Anecd. 82, Stj. 86.

skaða-samr, adj. destructive. Fms. v. 345, viii. 205.

Skaði, the giantess or goddess daughter of Thjassi and the wife of Njörð, Edda; declined as masc., gen. Skaða, i. 212, 268.

skað-lauss, adj. scatheless, unscathed, Fbr. 193.

2. without loss, Dipl. ii. 11, iii. 14: neut., at skaðlausu, id., iv. 12.

skað-ligr, adj. ‘scathely,’ hurtful, baneful, Ísl. ii. 225.

skað-ræði, n. a dangerous thing.

skað-samligr, adj. ‘scatheful,’ hurtful, noxious, Stj. 93, MS. 623. 26, Orkn. 348, Sks. 445, Fms. i. 76.

skað-samr, adj. doing harm, Finnb. 264.

skað-semd, f. (skað-semi, Sks. 453), harm, Stj. 24.

skað-vænliga, adv. perniciously, Fas, iii. 78.

skað-vænligr, adj. pernicious, 677. 3.

skað-vænn, adj. destructive, baleful, Fms. vi. 145.

skaf, n. [skafa], a scraping, peeling, esp. of peeled bark used in Norway for fodder for goats and cattle; brjóta hrís ok skaf, D.N. i. 215; þrjú hlóss viðar, ok tvau skafs, Gþl. 344, N.G.L. i. 39, 240; reiða heim skaf, 358; þá er uxa-mat átum inni skaf sem hafrar, Sighvat; hrís ok skaf í mörkinni, D.N. i. 291.

SKAFA, skef, skóf, skófu, skœfi, skafinn; [Ulf. skaban = κείρειν, 1 Cor. xi. 6; A.S. scafan; Engl. shave; Germ. skaben; Dan. skabe and skrabe with inserted r, cp. Engl. scrape; Swed. skafva]:—to scrape with a blunt instrument (for raka, q.v., is to shave); ef maðr höggr skýli-högg á viði eðr skefr svá at spell sé at, Grág. ii. 296 (of barking trees); mánadag, þá lofar biskup at skafa fyrir naut sín, N.G.L. i. 141 (see skaf): the saying, þat hefir eik er af annarri skefr, Hbl.; þykki mér þat ráð at hér hafi eik þat er af annarri skefr, Grett. 53 new Ed.; þá skefr hann ofan af skæðum sín, he scraped the hair off the skin, Skíða R.; telgdi hann af rúnarnar ok skóf þat í eld niðr, Eg. 567, Bs. ii. 153.

2. to shave, plane; hann skefr (planes) spjót-skepti, Fas. i. 284; hann telgir, skefr ok skapar, Rétt. 2. 10; var þá kistan spánósa svá sem ný-skafin væri, Ó.H. 229:skafa af, to scratch off; áðr Hróarr skóf af, Landn. 247; nöfn ykkur eru skafin af lífs-bók, 623. 22, H.E. i. 465; allar (the Runes) vóru af skafnar þær er vóru á ristnar, Sdm. 18: so in the phrase, hann skefr ekki af manni, to be a blunt man, cp. Dan. uhövlet; þú ert höfðingi mikill, ok skefr lítt af manni, Nj. 223; skafa at fastliga, to shave to the quick, to press close, Fms. xi. 94, 443; eyrsilfr drukkit gefr bana, þvíat í hvern lim er þat renn, þá skefr þat innan, Pr. 474: of hair, to shave; skafa sveinar klif knúnu, to shave the head, Skálda (in a verse).

skafa, u, f. a scraper; horn-skafa, a scraper of horn = brák, q.v. sköfu-leikr, m. a kind of game, Ísl. ii. 70, 71.

skaf-heið, f. a bright sky, Bs. i. 334. skafheið-víkr, adj.

skaf-kafald, n. clouds of snow raised by the wind.

skafl, n. [from skafa], a snow-drift, a mass of snow, Fas, i. 116; standa sumir á skaflinum, Sturl. ii. 118; skafl var lagðr af hamrinum niðr á jöfnu, Þórð. 44; var kominn snjár á jörð í skafla á fjöllin, Fbr. 36; hann tók spjót sín ok rak í skaflinn, Sd. 163; snjó-skafl, passim; metaph. of waves white as drifted snow, báru-skafl, Hallfred; sjóvar-skaflar þeir sem brökuðu öllu megin at skipinu, Fas. ii. 76.

II. the pointed end of a sharp horse-shoe: skafla-járn, n. a sharp shoe: skafla-járna, að, to sharpen a shoe: skafla-járnaðr, adj. sharp-shod: hence the metaph. phrase, beygja skaflinn, to turn up the mouth in the shape of a horse-shoe, make a wry mouth, hence to cry (in mod. popular phrase, gera skeifu = make a horse-shoe, of children), Fb. i. 566, beygja af; skafl beygjattu skalli, þótt skúr á þik falli, Sturl. iii. (in a verse); hence,

2. the tusk of wild beasts; sökk tann-skaflinn djúpt, og reif með sér mikit af holdinu, Od. xix. 451.

SKAGA, skagi, skagði, skagat (mod. skagar, skagaði), to jut out, project; tönnina er skagði ór höfði Melbricta, Orkn. 12; skögðu tvær tenn fram ór höfðinu, Sd. 147 (skögul-tönn); boginn skagði um herðarnar, Fas. ii. 330.

skagi, a, m. [Shetl. skaw (as the Skaw of Unst)]:—a low cape or ness (höfði is a high head-land); á lands-enda þann inn norðara eðr skagann, A.A. 276; millum konungs-garðs ok skagans við Ólafs-klaustr, N.G.L. iii. 125; út-skagi: freq. in local names, Vendil-skagi or Jótlands-skagi, the Skagerack; the Skagi, the ness between the Skagafjord and Húnaflói; the Skagi in Akraness: Skaga-strönd, Skaga-fjörðr, whence Skag-firðingar, m. pl. the men from S.; Skag-firzkr, adj.

skak or skakr, n., qs. skvak (?), [Engl. squeak], a noise; göra skak at e-m, to howl at, Ann. 1305 (Hb.); gaf Sverrir konungr þeim gestunum mikit skak, he scolded them, Fms. viii. 143 (skakr, v.l.)

SKAKA, skek, skók, skóku, skekinn, [A.S. scacan; Engl. shake; Swed. skaka]:—to shake; reyrr vindi skekinn, 625. 95; skekk (skek ek) hér skinnfeld hrokkinn, Orkn. (in a verse); skóku loða, Hðm. 16; þeir skóku klæðin, ok hreyttu moldinni á þá Þóredd, Eb. 100 new Ed.; skak (imperat.) brott ór hofði þér dupt ok ösku, Stj. 208; sumir skóku at þeim vápn, Fms. i. 273; hann skekr at honum sverðit, Ísl. ii. 364; lögðu á spjóts-odda ok skóku, Fms. x. 117; tóku þeir í hurðir ok skóku fjórum-sinnum, Bær. 2; skaka höfuð, to wag the head insultingly (but hrista höfuð from surprise), Eb. 272, Lil. 53, Matth. xxvii. 39; skaka vængi, Sól. 54: metaph., skaka ok skelfa, Stj. 132; allr þróttr væri skekinn ór þeim, Sturl. iii. 237; sannliga er skekinn þróttr ór yðr, Grett. 112; skekr ór liðinu alla æðru, Al. 25; skaka skeilu at hrossi, to shake a rattle, Grág. i. 441; skaka strokk, to shake a churn, to churn; fulla skekna mæling, Luke vi. 38.

II. reflex., hann hefir ekki skekisk í huginum, his courage has been unshaken, Al. 145.

skaka, u, f. the block of butter from the churn (smjör-skaka).

2. = skak; gaf ek henni miklar skökur, Mar.

skakka, að, to balance; in the phrase, skakka með e-m, or. skakka milli þeirra, to interfere between fighters, Fas. iii. 93, Þórð. 52; as also, skakka leik, to interfere between two combatants so as to decide the matter.

skakki, a, m. a disproportion, disparity, odd amount; þann skakka er þar er á millum mun ek bæta, Bjarn. 55; skal Björn lúka Arna í skakka millum fyrr-greindra kúgilda, Dipl. v. 26; þau tvau hundruð hundraða, sem fóru at skakka, the odd hundreds, Sturl. ii. 258; var jafnat sárum manna ok frumhlaupum, en bættr skakki, Eb. 212, Orkn. 224; þann skakka gat Ketill prestr niðrfelldan, Ísl. i. 330.

SKAKKR, adj. skew, wry, distorted (rangr, q.v., is mostly used in a metaph. sense); hvárki vindt né skakkt. Krók. 42; ekki skakkt né hallt, 656 A. i. 33; skakkr eða lami, 656 B. 7; bar hanu jafnan hallt höfuðit síðan, því var hann skakkr kallaðr. Orkn. 364; skakkar tenn, Skíða R.; skakkr á banni, with a sprained leg, Hým. 37: allit., skældr ok skakkr: neut., skjóta augum í skakk, to look awry, Fbr. 71.

II. metaph. unequal; skökk mála-efni, Fms. iv. 332; þótt várir fundir hafi jafnan skakkir verit sakir fjölmennis, viii. 214; at görð sjá sé heldr skökk, unequal, unjust. Eg. 738.

III. as a nickname, Skakki = Lat. Claudus: Skakka-skáld, a nickname.

compds:

skakk-borinn, part. ‘skew-born’, illegitimate, Al. 29.

skakk-horn, n. a diagonal; í skakkhorn, diagonally, 415. 18.

skakki-fótr, m. wry leg, Sturl. i. 60.

skakk-tenntr, part. wry-toothed, Bárð. 178.

skakk-ylgðr, part. threatening, of the waves, Egilsson’s Poems.

skakr, n. = skak, Fms. viii, v.l.

skall or skal, n., qs. skvall, dropping the v, a squall, noise; skal ok kliðr, Mork. 100; menn heyrðu skall mikit ok óp djöfla ok íll læti, Barl. 178.

2. plur. sköll, mocking, derision; við sköll þau er Páli þótti gör at sér, Sturl. ii. 46.

skallat, n. scarlet; see skarlat.

SKALLI, a, m. [Old Engl. scall, scald-head], a bald head, Lv. 50; beran skallann, Fms. xi. 132; strjúka um skallann, Háv. 55; þóttú litaðir á mér skallann, Lv. 109; tók Faxa nú at sárna skallinn, Fas. ii. 451; stíg upp, skalli, stíg upp, s.! Stj. 609 (2 Kings ii. 23); þat sé ek á skalla þeim inum mikla, at …, Eg. 114; skalli, kom þú á morgin, Post. 250.

2. the thick end of a hammer. Skalla-Grímr, Grim the Bald, Eg.

skamm, f. = skömm, Skáld H. 7. 63.

SKAMMA, að, [skömm], to shame, disgrace; hraktr ok skammaðr, Sturl. iii. 11; þeir er vinir hennar höfðu drepit ok skammat, Fs. 85: to scold.

II. reflex. to be ashamed, Fms. vi. 302, Hom. 10; skammask e-s, to be ashamed of a thing; skúa ok bróka skammisk engi maðr, Hm. 60, Sks. 744; ek skömdumk at vera nökviðr, 507 B, Bs. i. 469: mod. skammast sín, to blush, Sturl. i. 210; and skammast sín fyrir e-ð.

2. recipr. to scold, use bad language to one another.

skamm-feilinn, adj., in ó-skammfeilinn, impudent.

skamm-fulleikr, m. shamefastness, Mar. 1028.

skamm-fulliga, adv. bashfully, Barl. 59.

skamm-fulligr, adj. [Dan. skamfuld], shamefast, bashful, Stj. 34, Art.

skamm-fyllask, t, to be ashamed, Stj. 34, Barl. 91, 165.

skamm-fylli, f. shame, blushing, Al. 80, 104, Th. 78.

skamm-fylling, f. bashfulness, Stj. 34, Barl. 173.

skamm-færa, ð, [Dan. skamfere], to spoil, cut short; skipit er skammfært ef eigi fylgja árarnar, 673. 59; hestana háðuliga útleikna ok skammfærða, Fas. i. 90 (spoiled by cutting off the manes and tails).

skamm-lauss, adj. shameless, without shame; ætla ek at þú sér s. af þessu, ‘tis no shame to thee, Eb. 160; þú góð kona, skammlaus ertú af mér, Bær. 17.

2. neut. not disgraceful; lízt mér þetta skammlaust, Korm. 192; er þat s. at þiggja ok veita stór högg, Fms. viii. 116, Hkr. i. 11: at skammlausu, without shame, Eg. 274.

skamm-liga, adv. shamefully, Sks. 503.

skamm-naktr, adj. shamefully naked, Sks. 504.

skamm-raun, f., Fms. iv. 264; read skapraun, see Ó.H. l.c.

skamm-samliga, adv. shamefully, Fs. 134, Al. 30, Sks. 503.

skamm-samligr, adj. shameful, disgraceful, Fs. 31, Stj. 585, Róm. 149.

SKAMR or skammr, skömm, skamt, adj., compar. skemri, superl. skemstr; usually spelt and sounded with mm before a vowel, but m before a consonant, [cp. Engl. scamped, of carpenter’s work when ill-done]:—short; var fótleggrinn skamr, Fms. viii. 447, skammar ‘ro skips rár (see , f.), Hm.; láta e-n höfði skemra, to make a head shorter, i.e. behead, Hým.: as a nickname, Atli inn Skammi, the Short, Eg.: not freq. in a local sense, except in the neut. skamt, en er þeir vóru skamt komnir frá, skála, Fb. i. 540; ok er þeir áttu skamt til garðsins, Eb. 60; hón bjó skamt frá Skalla-grími, Eg. 109; þaðan skamt á brott, 130; skamt í frá honum, Fms. x. 420, Fs. 37, Edda 29; um aðra hluti var skamt milii máls konunga (i.e. they did not dissent much), en þó gékk eigi sættin saman, Fms. x. 132: compar., var sú leiðin skemri, Eg. 576; örskot eða skemra, Grág. ii. 264; hann hljóp eigi skemra aptr en fram, Nj. 29; þykki mér þat opt rjúfask er skemra er at frétta enn slíkt, 259: þar er skemst var milli skógarins ok árinnar, Eg. 276.

II. temp. brief, short; skamma hríð, a short while, Nj. 6; til skamrar stundar, Hom. 107; skamma stund, Fb. ii. 103, passim; skömm ró, short rest, Am. 78 (Bugge); skamt mun nú mál okkat verða, short conversation, Hbl.; þótti Antenor (dat.) skamt mál í munni verða, that A. spoke now this, now that, Bret. 80; eigi skemra mel en viku-stefnu, Grág. ii. 349: neut., skamt segir þú þá eptir líf-daga várra, Fms. i. 211; eiga skamt eptir, skamt eptir ólifat, Sturl. i. 113, Nj. 85; at skamt skyli okkar í meðal, Nj. 114: þá mun þér skamt til afar-kosta, Ld. 222; hann kvað skamt til þess, that would be presently, Fs. 72.

2. adverbially, skömmu, shortly, Hkr. iii. 454; nú var þessi atburðr skammu, Anecd. 78; vildi konungrinn skömmum samfast mæla við hann, short at a time, Ó.H. 71; sat hann skömmum við drykk, Fms. vii. 106; ef þú ert skömmum í sama stað, Al. 4: compar., mundi verða skemrum biskupslaust, ef tveir væri biskuparnir, Bs. i. 159; eigi skemrum en fimm nóttum, not shorter than five nights, N.G.L. i. 42; Gautr er með Þorvaldi eigi skemrum en með Sigurði, Fær. 242: sem skemst, as short a while as possible, Nj. 251: also skemstu, very shortly, only a while ago, þá minning er nú bauð ek þér skemstu, Mar.; fyrir skemstu, recently, Eg. 322, Fms. i. 223; nú fyrir skemstu, Fs. 72.

B. Compds:

skam-biti, a, m. the short cross-beams in the roof.

skam-bragðs, adv. shortly, soon, Hkr. i. 249.

skam-degi, n. the ‘short day,’ Midwinter-day, Lat. bruma, Landn. 140, Bs. i. 350, Fb. i. 539.

skam-fótr, m. short-foot, a nickname, Gísl. 33.

skam-góðr., adj. good for but a brief time; s. vermir, a warmth that will not last long.

skam-háls, m. short-neck, a nickname, Fms. ix. 14.

skam-hygginn, adj. (skam-hyggni, f.), = skam-sýnn, Barl. 55.

skam-höndungr, m. short-hand, a nickname, Landn.

skam-leikr, m. shortness; s. várs lífs, 1812. 20.

skam-leitr, adj. short-faced, Grett. 90 A.

skam-lífi, n. the being short-lived, Fms. vi. 229, Hkr. i. 251.

skam-lífr, adj. short-lived, Fms. xi. 329, Dropl. 6.

skam-minnigr, adj. short of memory, Fms. viii. 241.

skam-mæli, n. short speech, brevity, Stj. 41.

skam-rif, n. pl. the short ribs, the lower part of the breast, the brisket, Dipl. v. 18, Fb. ii. 103: metaph., skamrifja-mikill, stout, fat, Grett. 148 A.

skam-rækr, adj. having a short memory for revenge, Fms. v. 325, MS. 656 B. 2.

skam-skeptr, part. short-shafted, Sks. 386, Fms. viii. 429, x. 363.

skam-stafa, að, to abbreviate.

skam-stöfun, f. abbreviation.

skam-sýni, f. short-sightedness (only in a metaph. sense), Sks. 11, 302, 623, 667, Gþl. 162.

skam-sýni-ligr, adj. = skamsýnn, Fms. viii. 101, Sks. 276.

skam-sýnn, adj. short-sighted, foolish, only metaph. (nærsýnn in a bodily sense), Fms. viii. 17, Sks. 248, Anecd. 10, Gþl. 44.

skam-sætr, adj. short of stay; skamsæta ætla ek honum þá laug, Sturl. ii. 99.

skam-talaðr, part. short-spoken, Fms. viii. 204, Eg. 62.

skam-vaxinn, part. short of growth, of crops, Ann. 827.

skam-víss, adj. short of wit, foolish, Sks. 292.

skamm-æði, f. a short duration; mun þér þetta draga til skammæðar, it will not last thee long, Þórð. 23.

skamm-æligr, adj. short-lived, fleeting, brief; s. líf, Fms. i. 225; s. gleði, Greg. 42; girndir skammæligra hluta, 677. 4; hann kvað hann skammæligan (short-lived), Sturl. i. 145.

skamm-ær, adj. (-æ, -ætt), short-lived; s. sigr, Fms. ii. 10 (Fs. 90); skamæ lýti, Mkv. 19; skammætt ríki, short-lived power, opp. to everlasting, 677. 7: Teitr varð skammær, Fms. vii. 40; munum skammæir, Am. 29 (Bugge).

skamta, að, [from skammr], to share, dole out, portion, esp. of food at meals to the household; skamta fólkínu; skamta í búrinu; skamta e-m úr hnefa.

skamtaðar-erendi, n., read skapnaðar-erendi (q.v.), Lv. 79.

skamtr, m. [cp. Engl. scant], a share, portion; setja e-m skamt, Róm. 132; skornum skamti, in short measure, scantily, Nikdr. 68; þá hefir hann skamt logit á hendr sér, N.G.L. i. 73.

SKAP, n. [A.S. ge-sceap; Engl. shape; cp. Germ. be-schaffen]:—prop. shape, form.

II. state, condition; at því skapi, in the same proportion, Rb. 96; nú ferr at því skapi um alla öldina, 62; hélt þat vel skapi, meðan hón lifði, it kept in a good state whilst she lived, Bs. 1. 129; því hefir haldit skapi, it has held its shape, remained unchanged, Jd. 3: under this head come compds denoting lawful, right, skap-drottinn, skap-þing, skap-dauði, skap-arfi, skap-bætendr, skap-þiggendr, see below.

III. condition of mind, temper, mood, Fs. 128; ek kann skapi Hrafnkels, Hrafn. 27; hógværr í skapi, Nj. 2; mitt skap er eigi betra enn til meðallags, Þiðr.; hennar skap er svá stórt, at …, 307; Högni er nú mjök reiðr ok íllu skapi, in an angry mood, 321: mod., í íllu skapi, cp. vesall maðr ok ílla skapi (ill-tempered), Hm. 21, where skapi seems to be used as an adjective; vera við e-s, skap, to be after one’s mind, Finnb. 262; hón svarar sem hennar var skap til, Fbr. 137; er ok varkunn á at þvílíkir hlutir liggi í miklu rúmi þeim er nokkurir eru skapi, Fms. iv. 80; kofarn í skapi, … íllr í skapi, ill-tempered; góðr í skapi, good-tempered; at þeir hafi ílla borit sik, svá at þeim hafi náliga í allt skap komit, áðr enn létti, so that at last they almost cried, Gísl. 39; vera lítill í skapi, of small mind, faint-hearted, Hrafn. 30; ef þeir væri svá litlir í skapi at þeir þyrði eigi, K.Þ.K. 94; hafa ekki skap til e-s, to have no mind to, Nj. 202; nú hefi ek beðit hér þá stund er ek fæ mér skap til, Ld. 256, cp. Ó.H. 47; honum rann í skap, ok reiddisk hann, Fms. vi. 212; ef þat væri feðr hennar eigi móti skapi, Eg. 36, Fms. ix. 244; óvinsæll ok lítt við alþýðu skap, unpopular, Fs. 63; enginn má við mik skapi koma, Lv. 22; þat fannsk á, at henni þótti þetta mjök í móti skapi, Ld. 88; þat væri mér næst skapi, I should have a great mind for, 86; vera e-m vel at skapi, to be to one’s mind, Fs. 16, Fms. vi. 304; göra e-m e-t til skaps, to do a thing to please one, humour him, Eg. 65, Nj. 198; e-m býr e-t í skapi, to brood over, plan, Ó.H. 32.

compds:

skaps-annmarki, a, m. fault of temper or mind, the bad side of one’s character, Sturl. i. 146, Fms. iv. 382.

skaps-höfn, f. mind, disposition; þeir feðgar vóru úlíkir í skapshöfnum, Fms. viii. 447, MS. 655 xi. 2; hann nennti eigi at hafa Erlend suðr þar lengr fyrir skapshafnar sakir, for the sake of his distemper, Sturl. i. 165.

skaps-löstr, m. = skaplöstr, Sturl. i. 146.

skaps-munir, m. pl. mind, temper, disposition, Eb. 110, Sd. 188, Hrafn. 24, Ísl. ii. 12, Fms. iii. 195, v. 341.

B. Plur. sköp, what is ‘shaped’ for one or fated, one’s fate; fár gengr of sköp Norna, Km. 24; eigi má sköpunum renna; sköpum viðr manngi, Am.; fátt er sköpum ríkra, Fs. 23; eigi má við sköpunum sporna, 26; mæla verðr einnhverr skapanna málum, Gísl. 17; íll sköp, ill fate; góð sköp, good luck, Korm. (in a verse); rík sköp, the mighty weird, Kormak; skiptu sköp, doom decided, Sturl. (in a verse); at sköpum = Gr. κατα μοιραν, Ýt. 9, Gg. 4, N.G.L. i. 204; ok gaf honum nær líf með sköpum, he escaped almost by a miracle, had a narrow escape, Fb. ii. 23.

2. a curse, fatality; þá er konunga-börn urðu fyrir stjupmæðra sköpum (curses), Fms. viii. 18; ó-sköp or ú-sköp, an ill fate, fatality, Hm. 97, Korm. 208, 240, Al. 129; verða fyrir ú-sköpum, Edda 11, Fas. i. 130 (of evil spells); ú-skapa verk, an evil deed which one is fated to do, iii. 406: vé-sköp, holy ordinance, Vsp.

3. sköpin (with the article), the genitals, Fms. v. 346, Ann. 1426, Edda (pref., of Saturn), Barl. 135, Fas. iii. 387, Bs. i. 466. skapa-dægr, n. one’s fated day of death; engi kemsk yfir sitt s., a saying, Es. 39.

C. = skaf, q.v.; fimm hlöss viðar ok þrjú skaps, N.G.L. i. 240, ii. 110, v.l. 15.

SKAPA, the forms of this word vary much; there was a strong form, skapa, skóp, but defective, for only the pret. (skóp, skópu) remains; the other tenses follow the weak form skapa, (of the first weak conjugation), which is freq. in old writers, while it is the only form in mod. usage.

2. there are also remains of another weak verb, skepja (answering to Goth. skapjan), to which belong the pret. skapði, part. skapið, skaptr; the infin. skepja, however, only occurs in a few instances, Kormak, D.I. i. 243. l. 31 (H.E. iv. 154), Bs. i. 734; as also the pres. part. skepjandi (in ein-skepjandi): [Ulf. skapjan = κτίζειν; A.S. and Hel. scapan; Engl. shape; O.H.G. skafan; Germ schaffen; Dan. skabe.]

B. To shape, form, mould, which is the original sense; takit einn trédrumb, ok skapit þar af líkneskjur, Barl. 165: the saying, engi skapar sik sjálfr, Grett. 103 new Ed.; á hverfanda hveli vóru þeim hjörtu sköpuð, Hm. 83; Skíðblaðni að skapa, to shape (build) the ship S., Gm. 43; skepja skil, to shape one’s words, Korm. 164 (in a verse).

2. to make; ór Ýmis holdi var jörð um sköpuð, Vþm. 21; áðr væri jörð sköpuð, 29: to create, Guð skóp allar skepnur senn, Rb. 78; Guðs er mik skóp, Fms. i. 3; með þeim hætti er Kristr hefir skapat, iv. 175; sá maðr er Guð skapði fyrstan í heim þenna, Hom. (St.); mörgum þeim hlutum er skapara-spekðin skapði, 677. 2; í upp-hafi skapaði Guð himin og jörð, Gen. i. 1, passim.

3. to shape for one, assign as one’s fate or destiny, as denoting also what is natural or inborn; ek skapa honum þat, at hann skal eigi lifa lengr en kerti þat brennr, er upp er tendrat hjá sveininum, Fas. i. 341; s. e-m aldr, to shape one’s future life, of the weird-sisters; Nornir kómu þær er öðlingi aldr um skópu, Hkv. 1. 2; at eigi skapi Hallgerðr þér aldr (ironic.), Nj. 57; einu sinni var mér aldr skapaðr ok allt líf um lagit, Skm. 13; skapa e-m kaldan aldr, to ‘shape one a cold age,’ i.e. to make life sad, Korm.; var þér þat skapat, at…, Hkv. 2. 26; af þeim væri þat skapað, if that was fated to them, Grág. i. 368; syni þínum verðra sæla sköpuð, bliss is not fated to thy son, Skv. 2. 6; mun engi renna undan því sem honum er skapat, Grett. 159 new Ed.; mér var skapat at eiga hana, Bjarn. (in a verse); láta skapað skera, let doom decide, Fms. viii. 88; láta skeika at sköpuðu, to let things go their own course, ii. 112; vera at sköpuðu, to be according to the course of nature, Eg. 82; mun þat svá fara sem minnr er at sköpuðu, Sturl. iii. 7 (sköp).

4. to appoint, fix; at Þórólfr hafði sjálfr sér þar laun fyrir skapit, Th. had taken the reward himself, Eg. 65 A; ok þar sinn hag eptir skapa, Hom. 68: s. e-m víti, to impose a fine or penalty; sklít víti á honum at s. fyrir þat á sitt hóf sem karlmanni, ef…, Ld. 136; ok væri henni sjálf-skapat víti, self-injlicted punishment, 140; s. honum fimmtar-grið af því þingi ór landeign konungs várs, N.G.L. i. 13; þá skal s. þeim leiðar-lengd, 32; skapði hón svá skæru, Am. 48; þá eina fjár-muni er ek skapa þér, which I grant thee, Hrafn. 21; skapa sinn hug eptir e-u, Hom.; segja svá skapaða sök fram, Grág. i. 39, Nj. 110; berum vér svá skapaðan níu búa kvið, 238.

5. to shape, trim, the beard, hair; var skegg skapat, Rm. 15; breiðleitr ok vel farit andlitinu, optast skapat skegg, Fms. viii. 447; bandingjar ok útlagar láta ekki hár sitt skapa ok skera, Stj. 202; Cato skar aldrei hár sitt né skapaði skegg, Róm. 190; með saurgum búnaði ok ú-skapaðu skeggi, Stj. 538.

6. special phrases; skapa skeið, prop. to ‘shape a race,’ take a run; þetta dýr skapaði skeið at oss, Al. 169; Jökull skapar at skeið, Fs. 51 (see v.l., so undoubtedly the vellum Vh., not skopa); skjaldmærin skapaði skeið, ok ætlaði at hlaupa eptir honum, en er hón kom á bakkann varð henni bilt, Fas. ii. 553; whence in later vellums and in mod. usage, skopa skeið, 283 (l.c.), Gísl. 69.

II. reflex. to take shape, grow; þá mátti hann eigi skilja né skapask til trúar, 655 ix. B. 1; svá skapaðisk ok Kristnin ór síðu ens krossfesta Krists, 656 C. 25; freista, hve þá skapisk, how things will shape themselves, Fms. viii. 421; vildi Þórgautr þá fara aptr, þótti ekki at skapask, iv. 112; Ámundi kvað jarl ú-áhlýðinn ok mun lítið at skapask, little will come out of it, Orkn. 40; hafði mjök skapask um bygðir, Sd. 138; at nú skyli nokkut skapask at með oss, Fms. ix. 509; ef nokkut má at skapask, if any opportunity should arise, Eb. 186.

skapan and sköpun, f. a shape, form; fríðr at allri skapan, Fms. ii. 19; líkr móður sinni at skaplyndi ok sköpun, iii. 195; þú, prestr, spurðir mik, hversu þeir menn væri í skapan sem íllr er sjórinn … sá er gráleitr ok þunnleitr sem þú ert, Bs. i. 797: an order, precept, H.E. i. 386: allit., skapan ok skipan, Stj. 5.

II. creation; Adam ok Eva á fyrsta degi sinnar skapanar, Stj. 41: passim in mod. usage, esp. in the Bible, Pass., Vídal.; sköpunar verk, creation.

skap-arfl, a, m. a right, lawful heir, Grág. i. 177, D.N. iii. 311, 472.

skap-arfr, m. = skaparfi; þá falli undir hennar réttan skaparf, D.N. iv. 469; cp. the phrase, var þá margr óskapa-arfr kirkju-fjánna, the glebes went into wrong hands, Bs. ii. 242.

skap-arfuni, a, m. = skaparfi, K.Þ.K. (begin, in Cod. Reg.)

skapari, a, m. (skaperi, 623. 22), prop. a ‘shaper,’ but only used in a Biblical sense, the Maker, Creator, Edda (pref.), MS. 677. 2: freq. in mod. usage, the Bible, Pass., Vídal., Hymns; e.g. Skapari himins og jarðar, Skapari stjarna Herra hreinn, Einn Guð skapari allra sá, etc.

skap-bráðr, adj. hot-headed, Nj. 219, Valla L. 203; e-m verðr skapbrátt, to lose one’s temper, Grett. 117 A.

skap-brestr, m. a fault of temper or mind, Hkr. iii. 274 (of insanity).

skap-bætendr, part. pl. lawful payers of weregild, Grág. ii. 178.

skap-bætir, m. ‘mind-betterer;’ þat var mælt at hann væri engi s. Hallgerði, Nj. 16.

skap-dauði, adj., prop. dying his destined death; hann er s., Am. 57 (Fas. i. 218).

skap-deild, f. good nature, Nj. 139, v.l.; hann var lítill skapdeildar-maðr, he was but little master of his temper, Grett. 90.

skap-dróttinn, m. a lawful master, a law term, N.G.L. i. 13, 32, 33, 211–213.

skap-erfingi, a, m. = skaparfi, K.Þ.K. 3.

skap-farinn, part. disposed, tempered, Nj. 256, Ó.H. 175.

skap-fátt, n. adj., in the phrase, e-m verðr s., to lose one’s temper, Eb. 198, Ísl. ii. 321, Þorf. Karl. 220, Grett. 116.

skap-feldr, adj. to one’s mind, agreeable, Fms. vi. 110, ix. 35, xi. 78, Eg. 265, Sturl. i. 14.

skap-felligr, adj. id., Nj. 191; s. í andliti, well-shapen in face, handsome, Ísl. ii. 203.

skap-ferð, f. = skapferli, Barl. 27: skap-ferði, n., Fms. vi. 54, Ísl. ii. 217, 373, Nj. 49, 61.

skap-ferli, n. disposition of mind, temper, character, Nj. 60, 61, Fms. ii. 154.

skap-glíkr, adj. alike in character or temper, Glúm. 326: skap-líkr, id., Eg. 175, Nj. 66, Fbr. 16, Ó.H. 15.

skap-góðr, adj. good-natured, gentle, cheerful, Nj. 68; e-m er skapgott, to be in good spirits, Fb. i. 540.

skap-gæði, n. good nature, Sks. 670 B.

skap-gæfr, adj. gentle of mood, Fms. vi. 109.

skap-harðr, adj. harsh of mood, severe, Nj. 16.

skap-heimskr, adj. foolish, Korm. 32.

skap-hægr, adj. meek, gentle, Fs. 34.

skap-höfn, f., esp. in pl. sentiments, disposition, temper, Eb. 88, Clem. 32 (skapshöfn).

skap-illr, adj. ill-tempered, Nj. 32, Korm. 142, Boll. 352, Skíða R. 62.

skap-íllska, u, f. evil-mindedness, Art. 69.

skap-lag, n. a ‘law-due,’ tax; hvárki s. né skyldu, D.N. i. 59.

skap-leikr, m. = skaplyndi, Höfuðl.

skap-léttr, adj. light-minded, cheerful: neut., e-m er skaplétt, to be in good spirits, Ó.H. 58.

skap-liga, adv. duly, fitly, as it ought to be, Am. 75.

skap-ligr, adj. [Engl. shapely], shapely, handsome; kona stór vexti en þó skaplig, Grett. 143 new Ed.

2. suitable, due, meet, Fms. vi. 176; hús svá mikit at þér sé skapligt (suitable) at hvíla i, xi. 4; kenningar hans vóru skapligar ok skemtiligar, his teachings were suitable and instructive, Bs. i. 164; sem skapligt var, as was due, Ld. 32: due, meet, deserved, skapligt erendi, Fms. viii. 90, Eb. 84; hann mun þykkjask eiga við oss skapligan fund, Fms. i. 309 (x. 356).

skap-lundaðr, adj. disposed, tempered, Hkr. i. 47.

skap-lyndi, f. mind, temper, disposition, Nj. 112, Eg. 34, 84, 195, Fms. vi. 431, vii. 113, 150, Ísl. ii. 217, Lv. 24, Ó.H. 32; slíkt er ekki við s. Þorsteins, ‘tis not at all to Th.’s mind, Ísl. ii. 216; nær mínu s., Fms. i. 42; hafa ekki s. til, he could not bear, was too proud to do it, Ó.H. 47, Eg. 525; þó at þú görir þik svá fyrir skaplyndar (sic) sakir, for humour’s sake, Háv. 43 new Ed.

skap-löstr, m. a fault in mind, temper or character, Fms. i. 33, Ó.H. 174, 175: depravity of mind, Sturl. i. 146.

skap-mikill, adj. proud of mind, Bret. 80, 92, Fms. vi. 193, xi. 78.

skap-munuð, f. an affection of the mind, Hom. (St.)

skapnaðr, m. a shape, form, freq. in mod. usage.

2. what is due, propriety; mér þykkir jafnt s. at verki komi verka í mót, Bjarn. 46; skapnaðar-eyrendi, a due errand, Fms. viii. 90, 221, Lv. 79; skapnaðar virðing, due honour, Eg. 739.

skap-prúðr, adj. well-disposed, generous, Bs. i. 619.

-skapr, m. [Germ. -schaft], inflexive, see Gramm.

skap-raun, f. ‘a mind’s trial,’ provocation, whatsoever causes grief or indignation; hrelling ok s., Hrafn. 15; til skapraunar við e-n, Rd. 184; göra mönnum s., Fms. ii. 13; hafa s. af e-u, Nj. 68; þola s., Fms. iv. 264; mér er s. að því, I am grieved, indignant at it.

compds:

skaprauna-laust, adj.; ok er mér eigi s., not without cause for provocation to me, Nj. 152.

skapraunar-minna, adj. compar. less offensive, Hrafn. 30.

skapraunar-orð, n. provoking language, Nj. 83.

skaprauna-samliga, adv. iwa provoking manner, Sturl. iii. 123.

skap-rauna, að, with dat. (s. e-m), to vex, tease, provoke, Dropl. 15: impers., honum skapraunaði, he was vexed, Háv. 50.

skap-skipan, f. a change of mind, Bs. i. 537.

skap-skipti, n. a change of mind, Hrafn. 17, Sturl. iii. 142.

skap-stórr, adj. proud of mind, Nj. 16, Ld. 22, 286, Eg. 598, Fms. vii. 175, Ó.H. 15, 53, 98.

skap-styggr, adj. irritable, excited, Eb. 258, Grett. 76 new Ed.

SKAPT, n., or better skaft, [A.S. sceaft; Engl. shaft; Dan. skaft; from skafa]:—prop. a ‘shaved stick,’ a shaft, missile, Hm. 127; skapti réttara, Gsp., Darr. 3, Gm. 9, Rm. 34, Fas. i. 173; this original sense is obsolete in prose (for Fas. i. 173 is a paraphrase from a lost poem), except in the metaph. and allit. phrase, skjóta skapti, Stj. 644, Odd. 22, El. 103; skjóta skapti í móti e-m, to shoot a shaft against, to withstand(cp. reisa rönd við e-m); at engi maðr mundi skapti skjóta í móti honum, Fms. vii. 210, xi. 344, Ld. 214; as also in the law phrase, skipta jörðu með skapti, to measure land with a spear, Gþl. 286.

2. of a shaft-shapen thing, a comet’s tail, Fms. ix. 482: the beam in a weaver’s loom, Darr. 2; skaptið upp af hettinum, of a high-raised hood, Karl. 178, 286: the shaft by which a top is spun, in skapt-kringla: the phrase, sýnisk mér sem hann muni ekki þar lengi gengit hafa skapta muninn, Lv. 35.

3. a handle, haft, of an axe, hammer, knife, the shaft or pole of a spear or the like; var skaptið (of an axe), svart af reyk, Eg. 183: of a spear-shaft, K.Þ.K. 96; hafði Ólafr skaptið (the pole) en Hrappr spjótið (the spear’s head), Ld. 98; sviðu … járnvafit skaptið, Sturl. i. 63; this is the common Icel. sense of the word.

II. in local names, Skapt-á, Shaft-river, [cp. the Scot. and Engl. name Shafto]; whence Skaptár-fell (sounded Skapta-fell, cp. Shap-fell in Westmoreland); Skaptar-fells-þing (sounded Skapta-fells-þing); whence Skapt-fellingar, m. pl. the men from S., Landn.; Skaptár-jökull, Skaptár-fells-jökull. 2. Skapti, a shaft-maker (?), as a nickname, and since as a pr. name, Landn.

skapt-hár, adj. ‘shaft-high,’ above the horizon, of the sun in the early morning; til þess sól er skapthá, K.Þ.K. 94, defined 96. We suspect that in the phrase 'skapthá sól,' of the sun just after sunrise, is concealed another sense; it is not 'spear-high,' but akin to A.S. sceaft-mond = half a foot, or six inches, meaning the moment when the sun has got just half a foot above the hills; the definition given by the ancients themselves in K.Þ.K. 96 is artificial and can hardly be etymologically true; the word was perhaps borrowed from the A.S., and so the old Icelanders themselves did not quite understand it; cp. the phrase, ganga skapta-muninn, to walk just, half a pace, Lv. 35 (see skapt I. 2. at the end).

skap-tíðr, adj. to one’s mind, agreeable; þau létu sér skaptítt allt þat er gott var, 625. 83; þess-konar átrúnað sem oss er ó-skaptíðr, Ísl. ii. 391.

skapt-ker, n., the older and truer form is skap-ker, Gm. 25 (Bugge, see the foot-note), Ó.H. 30, Edda i. 128 (Cod. Reg.), N.G.L. i. 31; the later and erroneous form is skapt-ker, Edda (Ub. l.c.), Eg. 24, Gísl. 166. Fb. ii. 33 (a v.l. to Ó.H. 30), Fms. vi. 241: [the word is therefore not derived from skapt, but from skepja = Germ. schöpfen]:—the large vessel in the hall from which the horns (cups) were filled (= Gr. κρατήρ); þat var horn Þóris ok hafði hann unnit (emptied it) ok ætlaði þú at bera til skaptkers, Fms. vi. 241, cp. Yngl. S. ch. 14; for the other references see above.

skapt-kringla, u, f. a top, Nj. 253, Karl. 255, (mod. skoppara-kringla.)

skapt-lauss, adj. without a handle, Fbr. 96, Stj. 544 (of a spear).

skaptr, part. minded; lítt við alþýðu skaptr (skap?), Krók. 38.

skap-tré, n. (thus in the vellum), a flour-bin (?), into which flour is poured, Gs. 22.

skapular, n. [for. word], mid. Lat. scapulare, Mar.

skap-vandr, adj. difficult of temper; einlyndr ok s., Nj. 384.

skap-vani, adj. lacking in temper, Fær. 245.

skap-vargr, m. a worrier.

skap-varr, adj. wary of temper, discreet, Lv. 23.

skap-þekkr, adj. agreeable, engaging.

skap-þiggjandi, part. a lawful receiver of weregild, Grág. ii. 175; opp. to skapbætandi.

skap-þing, n. an ordinary assembly or parliament; á helgaðu skapþingi, Grág. ii. 96; skapþing þrjú, várþing, alþingi, leið, i. 163.

skap-þungt, n. adj. depressed in spirit; e-m er s., to be depressed in mind, Nj. 11, Fb. i. 451, Fs. 107.

skar, n. the snuff of a candle or lamp; taka skarið af ljósinu, to take the snuff off; blakta á skari, to flicker.

SKARA, að, [skör], to jut out; þá skaraði ofan léinn, Korm. 38; skara fram úr, to stand out, Lat. eminere; fram-úr-skarandi, eminent.

2. to poke the fire; en þeirri ösku sköruðu þeir allri út, they raked the ashes out, Eb. 316; skara eld, to poke the fire, Fas. ii. 109; skara að eldinum, id. (skörungr, a poker); hann skaraði til spjót-skaptinu, he poked with the spear-pole, 558; hann skaraði þá upp undir fótborðit, Gísl. 31.

II. [Shetl. to skare; Dan. skarre], as a shipwright’s term, to clinch the planks of a boat, so that the lower edge of every plank overlaps the upper edge of the plank below it (hence skar-súð, clinch-work).

2. skarað skjöldum, a row of shields (formed like a ‘wall of shields’), Al. 47:chiefly used of ships, whose gunwale was lined with shields from stem to stern, var skarat skjöldum milli stafna, Grett. 97, Ld. 68; skipin vóru sköruð skjöldum á bæði borð, Fms. i. 100.

skara, u, f. a little shovel for raking the fire.

skar-band, n. [skör], a ‘head-ribbon,’ fillet, Nj. 46, Fas. iii. 307, Mag. 32.

skar-bendingr, or better skar-mendingr, m. the name of a cope, Bs. i. 77; but skarmandi, 830.

SKARÐ, n. [A.S. sceard; Engl. shard; Germ. scharte; Dan. skaard]:—a notch, chink in the edge of a thing; skörð vöru fallin í sverðit, Fs. 62; þá beit Egill skarð ór horninu, Eg. 605; skarð í vör, a hare-lip, Fms. x. 88; skarð í vör Skíða, Sd.: of the moon, hvel á tungli er nær sólu, en skarð firr, Rb. 452 (skarðr máni); leysi af með skinni, eðr leysi skarð ór skinni, Gþl. 448.

2. an empty, open place, in a rank or a row; skarð fyrir skildi (see skjöldr), Fas. iii. 42, 43; betra er oss skarð ok missa í flota Ólafs, Hkr. i. 334; nú ef skörð verða á, þá skal ármaðr þau skörð bæta, N.G.L. i. 101; skarð í ætt e-s, Fs. 6; höggva skarð í ætt e-s, Eg. 475 (metaphor from a fence); var nú úhægt at verja þat skarð er þessir höfðu staðit, Fms. x. 361; en ef þeir synja þér manntals, þá máttú telja skörð (loss of right, deficiency) á hendr þeim, N.G.L. i. 98; ef skríða skal í þat skarð sem Ormr reytti af þér, Ölk. 36.

3. [cp. Cumbrian Scarf-gap], a mountain pass, Ölk. 37; vestr yfir skörðin, Fs. 41; austr um skörð, Skíða R.; hamra-skarð, fjall-skarð, q.v.:

freq. in local names, Skarð, Skörð;

Skarð-verjar, m. pl. the men from Skarð, Sturl. i. 199;

Skarða-leið, the way through the Skörð, iii. 15;

Skarðs-heiðr, Skarð-strönd, Vatnsdals-skarð, Ljósavatns-skarð, Haukadals-skarð, Kerlingar-skarð, Geita-skarð, Landn., map of Icel.

skarða-lauss, adj. whole, undiminisbed, D.N.

skarði, a, m. a nickname, hare-lip; í efri vör hans var skarð, því var hann kallaðr Þorgils skarði, Sturl. iii. 122, cp. Korm.

II. a freq. Dan. pr. name on the Runic stones. Skarða-borg, Scarborough, Korm.

skarðr, part. diminished; hinn skarði máni, the crescent moon, Vkv. 6; með skarða skjöldu, with ‘sheared,’ hacked shields, Hkm. 9: the phrase, hafa, bera … skarðan hlut, to have a ‘sheared lot,’ not to get one’s share, to be worsted, Ísl. ii. 315, Am. 100; sitja margir of skörðum hlut fyrir þér, Ó.H. 150; menn munu eigi una svá skörðum hlut við þik, Fær. 160.

SKARFR, m. [Shetl. scarf; Scot. scart]:—properly the green cormorant, pelicanus graculus, L., Edda (Gl.); topp-skarfr, the crested cormorant, p. ater capite cristato, Eggert Itin. 554; díla-skarfr, the common cormorant, p. carbo, L., Eggcrt Itin. 556, passim: also of other sea-fowl, grá-s., the grey gull, larus canus, L., Eggert Itin. 555:as a nickname, Dropl. 21, Landn., Dipl. ii. 5.

II. freq. in local names, Skarfa-klettr, Skarfa-hóll. skarfa-kál, n., botan. cochlearia, scurvy-grass, Eggert Itin. 321, a plant which grows on rocky sea-shores, good against scorbutic diseases.

skari, a, m. a snuffer, Pm. 31; elda-skari, Magn. Ólafsson.

skari, a, m. [Germ. schaar; Dan. skare], a host, troop, esp. a procession; Spes ok hennar skari, Grett. 161 A, Fas. iii. 359, Bs. ii. 122; engla skari, a host of angels, D.N. ii. 166, freq. in mod. usage.

skari-fífill, m., see fífill.

skark, n. a noise, tumult, Fms. vi. 248, Dropl. 30.

skarkali, a, m. = skark; skarkala mikill, the making a great noise, Fas. ii. 330; spelt skarkjali, iii. 399.

skark-samligr, adj. tumultuous, Edda ii. 428.

skarlat (skarlak, skallat, = skarlat), n., Fb. ii. 75, 273; skarlakan, n. id., D.N. iv. 363, N.G.L. iii. 205, 208, [for. word; Engl. scarlet; Dan. skarlagen]:—scarlet, Sks. 287, Sturl. iii. 132; kyrtill af skaljati, Fms. vi. 358; hekla gör af skarlati, ii. 70; skarlats kápa, Ld. 330, Ó.H. 31; skarlats klæði, Nj. 48, Ld. 330, Ó.H. 153; skarlas kyrtill, Nj. 24, Fms. vii. 143; skarlats möttull, -skikkja, x. 271, Nj. 48, 169, Bs. i. 636.

skarn, n. [Dan. skarn; cp. Gr. σκώρ, σκατός], dung; einn ók skarni á hóla, Nj. 67: grime, dirt, freq. in mod. usage, þvo af sér skarnið. skarn-sækinn, adj. shewing dirt: skörnugr, adj. dirty.

skar-nagli, a, m. a clinch-nail; see skara II.

skarp-eggr, adj. keen-edged, Fbr. 143.

skarp-leiki, a, m. keenness, acuteness, of the mind, freq. in mod. usage.

skarp-leitr, adj. sharp-featured, Nj. 33, Orkn. 66, Fms. vii. 321, Sd. 147, Þiðr. 178.

skarp-liga, adv. sharply; sækja at s., Finnb. 352; skjóta s., Am. 42: keenly, acutely, svara s., freq. in mod. usage.

skarp-ligr, adj. keen, of intellect, freq. in mod. usage.

SKARPR, skörp, skarpt, adj.; [A.S. scearp; Engl. sharp; Germ. scharf; akin to skorpinn, related to a lost strong verb]:—sharp, prop. scorched or pinched from dryness; með skörpum reipum, with hard ropes (of ropes of skin), Stj. 416; því harðara er hann brautsk, því skarpara varð bandit, Edda 20; skarpar álar, Ls. 62; skarpr belgr, a shrivelled skin, Hm. 135; skörp skrydda, Gd. 34; skarpr skinn-stakkr, Fas. ii. 147; skarpr fiskr (mod. harðr), a dried fish, Bs. i. 209, 365, 367, H.E. ii. 120; skörp skreið, id., i. 457.

II. metaph. sharp, barren (Engl. farmers speak of a sharp gravel); landit er skarpt ok lítið matland, Fms. vii. 78; eiga skarpan kost, to have small fare; það er skarpt um, dearth, want (cp. Engl. sharp-set).

2. sharp, bitter; skörp deila, Stj. 234; hin skarpa skálmöld, Sturl. (in a verse); skarpt él, Edda (Ht.); skörp skæra, Fms. vi. 64 (in a verse); taka skarpara á, to pull sharper, Gs. 19; s. í sókn, Trist.

3. keen, sharp, of a weapon; skörp sverð, Þiðr. 322; skarpr geirr, Gs. 14; skarpr brandr, Rekst. 6; skarpr hamarr, Haustl.:keen, acute, of the intellect, hann er skarpr, flug-skarpr; ó-skarpr, dull, freq. in mod. usage.

III. in pr. names, Skarp-héðinn, prop. ‘parched goat-skin,’ see Nj.

skarp-skygn, adj. sharp-eyed.

skarp-vara, u, f. ‘sharp-ware,’ dried fish. D.N. iv. 152, Munk. 154.

skarp-vaxinn, part. sharp-grown, gaunt and bony, Sturl. i. 8.

skarp-vitr, adj. sharp-witted.

skarr, m. [cp. skæra], a skirmish, tumult; skarr í Dýra-firði, Fb. iii. 573; þótti honum ílla er þeir höfðu farit með skari nokkurum (nokkuru Ed.) at Böðvari, Sturl. iii. 231; görr skarr at Krókálfi í Skagafirði, Ann. 1305:the name of a sword, Edda (Gl.)

SKARS, sounded skass (? gender), [cp. skyrsi and skersa], a monster, ogress, giantess, Hdl. 39, Hkv. Hjörv. 23, Hkv. 1. 38: hjálm-skars, the ‘helm-ogre’ = an axe, Lex. Poët.: in mod. usage of a romping lass, þú ert mesta skass!

skarsl, n. [skara], n. the snuff of a candle (= skar), Konr. 13.

skar-súð, f. [skara], clinch-work (see skara II), opp. to felli-súð, in which the edges are fitted together.

SKART, n. show, finery; búa sik í (við) skart, Fms. vii. 321, Ld. 194; fara með dramb ok skart, Edda 108; höfuð-búnaðar skart, Sks. 225; skarts-kona, a dressy woman; skarts-maðr, a dandy, Eb. 256, Fms. vii. 219; berjask af skarti, Þiðr. 148; skart eðr skraut, Bs. i. 92: as a nickname, Sturl. iii. 184 C.

skarta, að, to dress fine, Bs. ii. 450.

skartari, a, m. a vain boaster, Karl. 284; hence are prob. corrupted the mod. gort and gortari, q.v.

skart-samliga, adv. finely; búinn s., Fas. i. 80.

skart-samligr, adj. showy, dressy, Stj. 142, Fas. iii. 77.

skart-samr, adj. dressy, Str. 9, Fms. ii. 169.

skar-öx, f. a carpenter’s adze, opp. to bolöx.

SKATA, u, f. a skate (the fish), Edda (Gl.), passim in mod. usage; þegir barnið meðan það étr skötu-fótinn.

compds:

skötu-barð, n. a skate’s flap.

skötu-móðir, f. ‘skate’s-motber,’ a fabulous monster, Ísl. Þjóðs.

SKATI, a, m., pl. skatnar, poët.; [cp. Swed. skata = the top of a tree, a spar, and skat-vegr or skötu-vegr, skat-viða]:—a towering, lordly man, but only used in poetry, Edda (Gl.); skapleik skata, Höfuðl.; skati enn ungi, Hdl. 9; skatna margra, 21; er at skamt milli skata húsa, a saying, great men are not found at every door, Ad. 21; enginn veifiskati, no open-handed men, Ölk. 34; gull-skati, Edda (in a verse); þjóðskati, a great, lordly man, Höfuðl.: plur. men, skatna vinr, the friend of men, Yngl. S. (in a verse); skatna dróttinn, Skv. 1. 5; skatna mengi, Akv. 31, Skv. 3. 54; as a nickname, Fms. xi. 351.

skatta, að, to make tributary, lay a tribute on; konungr skattaði landit, Fms. x. 192, Fas. i. 451.

skatt-bóndi, a, m. a franklin who has to pay skattr, Bs. i. 834.

skatt-fé, n. tribute-money, Fms. vii. 145.

skatt-færir, m. a ‘tribute-bringer’, = skattkonungr, Lex. Poët.

skatt-gilda, d, to lay tribute on, make tributary, Fær. 189, Fms. i. 29, Ó.H. 57, Eg. 402.

skatt-gildi, n. payment of tribute, Fær. 192, Fms. x. 386.

skatt-gildr, adj. tributary; s. e-m or undir e-n, Stj. 160, Eg. 268, Fms. xi. 30, Sks. 489.

skatt-gjald, n. = skattgildi, Fms. i. 103, MS. 655 xiii. B. 1.

skatt-gjöf, f. the offering of tribute, Hkr. i. 15, 137, Rb. 508.

skatt-heimta, u, f. a craving of skattr, tax-gathering, Eg. 574, Mar.

skatt-heimtan, f. = skattheimta, Ó.H. 128.

skatt-jarl, m. a ‘tributary earl,’ a vassal, Fær. 38.

skatt-kaupandi, part. a nickname, Eb. ch. 29.

skatt-konungr, m. a vassal-king, Edda 93, Fms. i. 110, 111, iii. 14, Eg. 268.

skatt-land, n. a tributary land, Fms. i. 98.

2. a dependency; þeir buðu honum þriðjung af Noregi, en ekki af skattlöndum … þriðjung af Noregi ok skattlöndum, Fms. ix. 263; skattlönd þau er fjarri lágu, Eg. 536.

skatt-penningr, m. tribute-pence, Hkr. i. 13, 185.

SKATTR, m. [Ulf. renders ἀργύριον, δηνάριον, and μνα, all by skatts; A.S. sceat = a coin; O.H.G. scaz, whence mod. Germ. schatz; scatt is an old Danish tax still paid in Shetl.; Dan. skat]:—tribute, Fms. i. 157, Hkr. i. 58, Nj. 8; svarinn Hákoni ok Magnúsi Noregs konungum land ok þegnar ok æfinligr skattr á Íslandi, Ann. 1262, cp. 1263, 1264: allit., leigt Ísland með sköttum ok skyldum um þrjá vetr, 1361; allan Noreg með sköttum ok skyldum, Fms. i. 3; Róma-skattr, Peter’s pence: the phrase, skatt vel ek honum harðan, pay him hard tribute, Orkn. 20 (ironically, in a verse on piling stones over a slain king): in Icel. the tax paid to the king was levied on the franklins (skattbændr), as described in Jb. 52, 53.

2. in mod. usage any taxes and dues are called skattr.

II. a share or portion of food, a breakfast is in Icel. called skattr, prob. corrupted from skamtr, skamta; skyr og rjóma í litla skattinn.

skatt-skrifa, að, (skatt-skrift, f. a taxing, Luke ii. 2), to tax, Luke ii. 1.

skatt-taka, u, f. = skattheimta, O.H.L. 42.

skatt-varr, adj. liable to skattr; s. eyrir, taxable property, N.G.L. i. 44, 82; skattvarar-eyrir, 70.

skatt-yrðask, t, dep., or skat-yrðask (?), to bandy high words, to rail, rant, Ísl. ii. 317, 383, Orkn. 312, Fms. vi. 153.

skatt-yrði, n. pl. (skat-yrði?), foul language, ranting, Gísl. 53; cp. skæting.

skatt-þing, n. an assembly where taxes are levied, D.N.

skatu-vegr, m. a tram-way for carrying heavy loads, D.N. ii. 770.

skat-viða, u, f. large spars of wood; en sperrur eða skatviðu yfir þann veg at færa fyrir-bjóðum vér, D.N. i. 595.

skat-yrnir, m. the ‘top-sky,’ ether (see skati), Edda (Gl.)

SKAUÐIR, f. pl. [A.S. sceâð; Engl. sheath; Germ. schote; Goth. skauda in skauda-raip = ἱμάς; Dan. skede]:—prop. a sheath, but only used of a horse’s sheath; fúnuðu af hestinum allar skauðirnar, Bs. i. 319, 145.

II. sing. a poltroon, a word of abuse, Edda (Gl.); þú ert skauð at meiri, Fær. 30; ekki man at ykkrum skauðum gagn, Bs. i. 712; muntú vera skaud ein, Ísl. ii. 66: in mod. usage neut., mesta skauð!

compds:

skauð-hvítr, adj. ‘sheath-white,’ of a horse’s disease, N.G.L. i. 75.

skauð-menni, n. a poltroon, Bret. 134.

skauð-mígr, adj. of a horse’s disease, N.G.L. i. 75.

SKAUF, n. [A.S. sceâf; Engl. sheaf; O.H.G. scoub], prop. a sheaf of corn; it exists in Dan. local names, e.g. Skevinge; this sense is, however, obsolete, and the word is used,

2. metaph. a ‘sheaf-like’ tail, a fox’s brush; refinum er nú dregr skaufit með landinu, Fagrsk. 47.

skauf-hali, a, m. ‘sheaf-tail,’ one of the names of Reynard the Fox in the tale, Fms. viii. 314, 319, Edda (Gl.) ii. 489: Skaufhala-bálkr, the name of an old unpublished Icel. poem, a popular Reynard the Fox of the 15th century, beginning thus,Hefir í grenjum | gamall skaufali, | lengi búið | hjá lágfælu.

skauf-uggar, m. pl. the hinder fins of a fish, opp. to eyr-uggar.

SKAUNN, m., poët. a shield, Edda (Gl.); prop. a ‘protector,’ akin to Germ. schonen; skaunar seil, the shield strap, Þd. 9. The word also occurs in þing-skaun, the ‘þing-sanctuary’, asylum, within the holy bounds vé-bönd (= þing-helgi?), Fms. ix. 419.

II. Skaun is a freq. local name in Norway, always of fertile meadow-land; [Ulf. skauns = ὡραιος; Germ. schön, whence mod. Dan. skjön is borrowed. This ancient Teut. root word is otherwise quite extinct in the old Scandin. languages, see Munch’s Norg. Beskr. pref. xvi.]

skaup, f.(?), a plug; en í blegðunum ætla ek vera skaup, Krók. 56 C.

SKAUP, n. mockery, ridicule; skaupi gnegr, Ad. 2; þat varð hlaup at skaupi, Kormak; hafa at skaupi, to mock, scoff at, Clem. 43, Fms. iv. 259; hann görir af mikit skaup, Sks. 247; skaup ok skemmt, Fms. ii. 142; skaup eðr atyrði, Fs. 72; hafa í skaupi ok hlátri, Bs. i. 812; draga þeir glott at ok mikit skaup, 647; verða at skömm ok at skaupi, Stj. 569: mod. skop.

SKAUT, n. [Ulf. skauts = κράσπεδον, Matth. ix. 20, Mark vi. 56, Luke viii. 44; A.S. sceât; Engl. sheet; O.H.G. skoza; Germ. schoss; Dan. sköd]:—the sheet, i.e. the corner of a square cloth or other object; hann sá niðr síga dúk mikinn af himni með fjórum skautum, 656 C. 8 (Acts xi. 5); hann var borinn í fjórum skautum til búðar, Glúm. 395, Fbr. 95 new Ed.; var hann fluttr heim í fjórum skautum, Vígl. 24; feldr fimm álna í skaut, a cloak of five ells square, Korm. 86: of the heaven, þeir görðu þar af himinn ok settu hann yfir jörðina með fjórum skautum, with four ‘sheets,’ i.e. corners (east, west, north, south), Edda; whence himin-skaut, the airts, four quarters of the heavens; or heims-skaut, the poles, norðr-skaut or norðr-heims-skaut, the north pole; jarðar-skaut, the earth’s corner, outskirt of the earth, Edda (in a verse).

2. the sheet, i.e. the rope fastened to the corner of a sail, by which it is let out or hauled close, N.G.L. ii. 283; þeir létu landit á bakborða ok létu skaut horfa á land, Fb. i. 431; skautin ok líkin, Hem. (Gr. H. Mind. ii. 662): the phrase, beggja skauta byrr, a fair wind (right astern), Bs. ii. 48, freq. in mod. usage.

3. the skirt or sleeve of a garment; of a cloak, hann hafði rauða skikkju ok drepit upp skautunum, Fms. vii. 297, cp. Eb. 226; skikkju hlaðbúna í skaut niðr, Nj. 48, 169; hence, bera hlut í skaut, to throw the lot into the skirt of the cloak, Grág. i. 37, Eg. 347 (see hlutr; or is skaut here = a kerchief (skauti) tied together to make a purse?); ef fé liggr í skauti, Karl. 170: hann hafði und skauti sér leyniliga handöxi, Fms. x. 397: whence the phrases, hafa brögð undir skauti, of a cunning person (cp. hafa ráð undir hverju rifi), Bs. i. 730; hafa ráð und skauti, Sturl. i. 35 (in a verse); hann mun verða yðr þungr í skauti, heavy in the flap, hard to deal with, Fb. ii. 130: hence the bosom, Dan. skjöd (cp. Lat. sinus), hvern dag sitr hann ok liggr í hennar skauti, ok leikr sér, Mar.; Abrahams-skaut, Bible. A new-born infant used to be taken into the ‘skaut’ of his parents, and was thenceforth counted as legitimate; hence the phrases, sá maðr er borinn er skauta á meðal, skal taka slíkan rétt sem faðir hans hafði, N.G.L. i. 212: the same ceremony was also a token of adoption, þann mann skal leiða á rekks skaut ok rýgiar, 209; möttul-skaut, q.v.

4. of a head-dress, a hood, thrown round the head with the ends hanging down; klæði með hettu ok mjófu skauti bak ok fyrir, Mar.; skaut eða húfu, Karl. 60; síðfaldin skaut á höfði … lyptir hón skautinu brott ór höfðinu, id.; haf þat þér fyrir skaut ok höfuð-dúk, Stj. 127; kasta af höfði þér skautum ok höfuð-dúk, 208; krúsat skaut, D.N. iv. 359, 363; skaut, höfuð-dúkr, 217; kvenna-skaut, Bs. ii. 358; hálsa-skaut, a ‘neck-sheet,’ the flap of the hood, Vtkv. 12 (in a riddle); Ránar skaut, poët. of the waves, Edda (in a verse).

compds:

skauta-faldr, m. the hood worn by ladies in Icel. (= skaut), see faldr.

skauta-segl, n. a square-sail, and skauta-sigling, f. square rigging, in western Icel.

skaut-björn and skaut-hreinn, m. the ‘tack-bear,’ a ship, Edda.

skaut-fagr, adj. ‘fair-sheeted,’ poët. epithet of a ship, Lex. Poët.

skaut-feldr, m. a ‘sheet-cloak,’ square cloak, Glúm. 336.

skaut-gjarn, adj. an epithet of the giant Thiassi, Hdl. 29 (prob. a false reading).

skaut-hetta, u, f. a hood with a flap, Bárð. 179.

skauti, a, m. a kercbief used as a purse by knitting all four corners together so as to make a bag (see knýti-skauti), Háv. 43, Bs. i. 337, 340.

2. the square piece of wood fastened on an oar where it moves in the rowlock so as to keep the oar from rubbing is in western Icel. called skauti; það er einn skautinn af árinni.

skaut-kistill, m. a chest to keep kerchiefs in, D.N. v. 69.

skaut-konungr, m. ‘sheet-king,’ the nickname of the Swedish king Olave who was an orphan child and was carried about by the Swedes, as the tale is told in Fas. i. 511, cp. Ó.H. ch. 15; but may not the name be derived from his having been an adopted son of the old king? See the references s.v. skaut (3).

skaut-reip, n. the ‘sheet-rope,’ of a sail; við s. hvárt-tveggja, N.G.L. i. 199, Edda (Gl.)

skaut-toga, að, to tug at the skirt of one’s cloak, to handle roughly, Fms. vi. 203, Edda (Gl.)

skaut-vanr, adj. ‘sheet-fitted,’ an epithet of a ship, Lex. Poët.

ská, adv. [cp. Dan. skraa; Germ. schräge], askew, askance; and á ská, id.; hence ská-hallr, adj. sloping.

skáðr, part. askew, Lat. obliquus; á skáðum veg til suðrs, Sks. 50 new Ed., for 427; see skjáðr.

skái, a, m. relief, of pain; ok þótti henni nekkverr skái verða á hverju dægri á sínum mætti, Bs. i. 352; varð engi skái á hans meini, 336; var fyrst með ská (= skáa acc.), it was at first with some relief, Þiðr. 248; cp. skána, skárri.

skák, f. [of Persian origin], chess, Vm. 177; tefla skák, Gsp.

compds:

skák-borð, n. a chess-board.

skák-maðr, m. a chess-man, Skíða R. 164: a chess-player.

2. [O.H.G. scâb-man; Germ. schächer], a robber, highwayman, Þiðr. 100 (v.l.), 125 (v.l. 14), 353. skák-tafl, n. a game of chess, Ó.H. 167, Fas. i. 523, Fms. xi. 366 (year 1155), Bs. i. 635 (year 1238), ii. 186, D.N. (in deeds of the 14th century). There is no authentic record of chess in Scandin. before the 12th century, for Fas. l.c. is mythical, and as to Ó.H. 167 see remarks s.v. hnefi. In Icel. there is still played a peculiar kind of chess, called vald-skák, where no piece, if guarded, can be taken or exchanged.

II. metaph. a seat, bench; in the popular phrase, tyltu þér á skákina, take a seat!

skáka, að, to check. Fms. iv. 366, v.l. (skekði, Ó.H. l.c.), freq. in mod. usage:—the metaph. phrase, skáka í því skjóli, to check one in that shelter, i.e. to take advantage of (unduly).

SKÁL, f., pl. skálir and skálar, Vkv. 24, 35 (Bugge), and so in mod. usage; [Germ. schale; Dan.-Swed. skål]:—a bowl; skál fulla vatns, Stj. 392; skál full mjaðar, Fms. vi. 52; þær skálir er Þórr var vanr at drekka, Edda 57.

2. a hollow, whence as a local name, Landn.

II. [Engl. scale], scales, 643 B; eyri fyrir bein hvert er ór leysir, ef skellr í skálum, N.G.L. i. 67; taka skálir ok vega gullit, Fms. vii. 145; skálir góðar, xi. 128; leggja í skálir, Fb. ii. 79; vega í skálum með metum, Gþl. 523; skálir ok met, Fms. vi. 183; þá verðu vit at leita at skálum ok vega hringinn, 249.

2. metaph. phrase, stóð sú ógn af honum, at engi lagði í aðra skál enn hann vildi, Ó.H. 111; engir menn gátu nær í aðra skál lagt enn þeir vildu, þar sem þeir stóðu einn veg at málum, Bs. i. 716; þorðu þeir ekki orð í aðra skál at leggja enn konungr vildi, Fb. i. 549: gull-skálir, Bret. 59; meta-skálir, q.v.

compds:

skála-glam, a nickname, see Jómsv. S. ch. 42; whence Skál-eyjar, Landn.

skála-mark, skála-merki, n. the sign Libra, Rb.

skála-pund, n. a weight, Dan. skaal-pund, Rétt.

skála-veginn, part. weighed in scales, D.N.

SKÁLD, n., pl. skáld; the word is in poetry rhymed as skald (with a short vowel), skald and kal da, aldri and skaldi, Kormak, and so on; but the plural is always spelt skáld, not sköld; the mod. Dan. skjald is borrowed from the Icel.: [the etymology and origin of this word is contested; Prof. Bergmann, in Message de Skirnir, Strasburg, 1871, p. 54, derives it from the Slavonic skladi = composition, skladacz = compositeur; but the earliest usages point to a Teutonic and a different root. In the ancient law skáldskapr meant a libel in verse, and was synonymous with flimt, danz, níð, q.v.; the compds skáld-fífl, leir-skáld (q.v.) also point to the bad sense as the original one, which is still noticeable in popular Icel. usages and phrases such as skálda (the verb), skáldi, skældinn (libellous), see also skáldmær below. On the other hand, skálda, Germ. schalte, means a pole (see skálda, skáld-stöng below); libels and imprecations were in the ancient heathen age scratched on poles, see the remarks s.v. níð, níðstöng. The word is therefore, we believe, to be traced back to the old libel-pole, ‘scald-pole;’ if so, Engl. scold = to abuse, Germ. schelten, may be kindred words; the old Lat. phrase (of Mart. Capella) barbara fraxineis sculpatur runa tabellis may even refer to this scratching of imprecations on pieces of wood.]

B. A poet, in countless instances; þeir vóru skáld Haralds komings ok kappar, Fas. i. 379; forn-skáld, þjóð-skáld, níð-skáld, hirð-skáld, leir-skáld, krapta-skáld, ákvæða-skáld, as also sálma-skáld, rímna-skáld; in nicknames, Skáld-Helgi, Skáld-Hrafn, Skáld-Refr, Landn., names given to those who composed libellous love-songs (?); Svarta-skáld, Hvíta-skúld. Some of the classical passages in the Sagas referring to poets, esp. to the hirð-skáld, are Har. S. hárf. ch. 39, Hák. S. Góða ch. 32, Eg. ch. 8, Gunnl. S. ch. 9, Ó.H. ch. 52–54, 128, 203, 205, O.H.L. ch. 57, 58, 60–62, Har. S. harðr. (Fms. vi.) ch. 24, 101, 108, 110. The Egils S., Korm. S., Hallfred. S., Gunnl. S. are lives of poets; there are also the chapters and episodes referring to the life of the poet Sighvat, esp. in the Fb., cp. also Sturl. 1. ch. 13, 9. ch. 16; for imprecations or libels in verse see níð.

compds:

skálda-gemlur, f. pl., see Ísl. Þjóðs. ii. 557.

skálda-spillir, m. ‘skald-spoiler,’ the nickname of the poet Eyvind; the name was, we believe, a bye-word, a ‘poetaster,’ ‘plagiarist;’ we believe that this nickname was given to this poet because two of his chief poems were modelled after other works of contemporary poets, the Háleygja-tal after the Ynglinga-tal, and the Hákonar-mál after the Eiríks-mál; (as to the latter poem this is even expressly stated in Fagrsk. 22); the word would thus be the same as íll-skælda, a word applied to a poet for having borrowed the refrain of his poem, Fms. iii. 65.

Skálda-tal, n. a List of Poets, a short treatise affixed to. the Cod. Ups. of the Edda and the Cod. Acad. primus of the Heimskringla.

skálda, u, f. [O.H.G. scalta; mid. H. G. schalte], a pole or staff, whence a flute, pipe; skálda með tönn, a flute made of walrus tusk, D.N. iv. 359.

2. [mid. H. G. schalte], a kind of boat, Edda (Gl.)

II. Skálda, a contr. form of Skáldskapar-mál (List of Authors C.I), but usually applied to the old collection of Philological Treatises affixed to the Edda, (List of Authors H. I.)

skálda, að, to make verses, but in rather a bad sense.

skálda, að, [cp. Engl. scall or scald], to rot, fall off, of hair; skáldaðr.

skáld-eik, f. [Germ. schalt-eiche], the holm-oak, ilex, Þd. (the MS. has skal-eik).

skáld-fé, n. a ‘skald-fee’ reward for a poem, Ad.

skáld-fífl, n. a poetaster (perh. originally a libeller), Edda 49.

skáldi, a, m. a poetaster, a nickname given in Icel. to vagrant, extemporising verse-makers; thus in this century Páll skáldi (a vagrant priest and verse-maker); and in the 16th century Bjarni skáldi; the word is never applied to really good poets.

2. as a nickname, Baut. (on Runic stones).

skáld-kona, u, f. a ‘skald-quean,’ a poetess, a nickname of a woman, for which the reason given is this; hann átti Þórhildi skáldkonu, ‘hón var orðgífr mikit ok fór með flimtan,’ she was a ‘word-witch,’ and made libels, Nj. 49.

skáld-ligr, adj. (skáld-liga, adv.), poetical, Fms. ii. 50.

skáld-maðr, m. a poet; skáldmenn miklir, Ísl. ii. 191.

skáld-mær, adj. a ‘skald-maid,’ poetess, a nickname of the poetess Jórunn, Fms. i. 13; the name of her poem Sendi-bít looks as if it had been of a ‘biting’ libellous kind.

skáld-pípa, u, f. a ‘skald-pipe,’ a flute (?), Clar. 135.

skáld-skapr, m. ‘scaldship,’ poetry:

I. a libel in verse; eigi skal lýsa legorðs-sök um skáldskap, Grág. i. 351; ef maðr kveðr skáld-skap til háðungar manni, … ok varðar þat skóggang, skal sækja sem annan skáldskap, ii. 151, see the whole chapter in Kb. ch. 238, inscribed, um Skáldskap, of Libels; the word is therefore used synonymously with danz and flimt, níð, q.v.

II. poetry in a good sense, Edda passim; Sighvatr var ekki hrað-mæltr maðr í sundr-lausum orðum, en s. var honum svá tiltækr, at hann kvað af tungu fram svá sem hann mælti annat mál, Ó.H. 171; ok kom þar brátt talinu at þeir ræddu um skáldskap, þótti hvárum-tveggja þær ræður skemtiligar, Eg. 686; skáld-skapar grein, -háttr, poetical metre, Skálda 183, 210; skáldskapar laun = skáldfé, Eg. 152. Skáld-skapar-mál, n. pl. poetical diction, Edda 49, Skálda 195; hence the name of the second part of the Edda, the ancient Ars Poetica, containing the rules and laws of ancient poetry.

Skáldskapr in old writers refers to the ‘form’ (metre, flow, diction), not to the contents; even in such phrases as, ekki var mikill skáldskapr í því kvæði, there was not much ‘scaldship’ in that poem, it was a bad composition, Fms. vii. 38.

skáld-stöng, f. a ‘libel-pole,’ a pole with imprecations or charms scratched on it; ef maðr reisir stöng ok kallar s., þá hefir hann fyrir-gört hverjum penningi fjár síns, N.G.L. i. 430.

skálgi, a, m. a fish of the carp kind (?), Edda (Gl.)

skál-hús, n. = skáli, 655 xxx. 9.

SKÁLI, a, m. [cp. Scot. shieling; Ivar Aasen skaale = shieling]:—prop. a hut, shed, put up for temporary use; this is the earliest Norse sense, and it is still so used in Norway; þar sér enn skála-tópt þeirra ok svá hrófit, Landn. 30; skála vist at Rauðabjörgum, of a fisherman’s hut, Vm. 147; skála búi, a hut dweller = a robber, Fs.; hence, leik-skálar, play-shielings, put up when people assembled for sports; gufu-skálar, ‘steam-shieling’ a local name, of bathing-sheds (?), Landn.; fiski-skálar, fishing shielings; it also remains in local names as Skála-holt. II. a hall (höll is only used of the king’s hall), see Orkn. ch. 18, 70, 115, Gísl. 29, Dropl. 18, 28, Fms. i. 288–292, Korm. 58, Bs. i. 41, Fbr. ch. 13 new Ed, Nj. ch. 78, Gunnl. S. ch. 11; in Landn. 1. ch. 2, 2. ch. 13, the skáli is a detached building; drykkju-s., a drinking hall; svefn-s., a sleeping hall. In Grág. i. 459 distinction is made between eldhús and skáli; in the Sturl. skáli is distinguished from stofa; and it seems that the men were seated in the former, the women in the latter. At still later times, and so at present, the skáli is an apartment near the entrance, a kind of for-skáli, q.v.; til þess er sér mann ór skála-dyrum ór fjöru í Nesdal, Vm. 87.

III. compds,

skála-búnaðr, the hangings of a skáli, Glúm. 325;

skála-dyrr, skála-endi, skála-gluggr, skála-gólf, skála-hurð, the doors, end, window, floor, hurdle of a skali, Fms. i. 292, iii. 81, Vm. 87, Nj. 201, Landn. 154 (cp. Nj. 114), Krók. 39 C;

skála-görð, skála-smíð, the building a skáli, Vm. 87, Fms. i. 290, Ld. 138, Rd. 245;

skála-tópt, skála-veggr, skála-viðr, the quadrangle, wall, timber of a skáli, Landn. 30, 136, Ld. 252, Hrafn. 20, Nj. 282.

skálk-heiðr, m. mockery, Stj. 63, 122, 127, 241, 263.

SKÁLKR, m. [Ulf. skalks = δουλος, skalkinon = δουλεύειν, skalkinassus = δουλεία; A.S. scealc; Germ. schalk; the word remains in siniscalc, seneschal; mariscalc, mar-shall = a horse-groom]:—prop. a ‘slave,’ ‘servant;’ skálka þeirra er skjöld bera, Fas. i. (in a verse); but that sense is else lost.

2. a rogue, yet with some notion of a ‘mocker,’ cp. skelkja and skálkheið, Dan. skalk-agtig; leiðr s., Clar.; ljúga sem skálkr, Rétt. 61, and so in mod. usage, Pass. 8. 19; skálka mark, a brand, 7. 13; skálka-pör, roguery. It is freq. in Germ. pr. names, as, Godi-scalk, whence mod. Icel. Gott-skalk, which appears in Icel. in the 15th century.

skálm, f. a short sword, Hom. 14, Gkv. 2. 19, Fas. ii. 229, Ld. 214, Hkr. iii. 150, Fb. i. 259, ii. 138, Fas. i. 56 sqq., Fms. vi. 402, Grett. 140, Band, (in a verse); ryð-skálm.

II. one part of a cloven thing; hann tók upp birki-rapt mikinn, ok reiddi um öxl svá at hann hélt um skálmirnar, … raptrinn gékk í sundr í skálmunum, Eb. 324; skálma-tré, a cleft tree, Pr. 421; buxna-skálm, one leg of a pair of breeches.

III. [cp. skálpr; old Swed. skafl], a bean-pod; bauna-skálmir, Barl. 46.

IV. a pr. name of a mare, Landn.

V. the word occurs in the local names, Skálmar-dalr, Skálmar-fjörðr, Skálmar-nes, Landn.; but may not such names be derived from the cloven shape of the firths or the fells?

skálma, að, to stride with long paces, Hallfred (Fs. 106, where reflex.): freq. in mod. usage, hann gékk burt og skálmaði stórum, Od. xi. 539.

skálm-öld, f. the ‘sword-age,’ Vsp. 46; at margir góðir menn mundu verða drepnir í s. þeirri, Clem. 28.

skálp, f., qs. skvalp, mod. skolp, prop. scullery-water, wash.

II. metaph. ‘wishy-washy stuff,’ thick talk; mál heitir skálp, Edda 110; mál-skálp.

skálp-grani, a, m. [Dan. grön-skolding], a greenhorn, Fms. ii. (in a verse).

skálp-hæna, u, f. the name of a bird (?), a hen; the scaup-duck, anas marila, see Bewick.; a nickname, Landn.

SKÁLPR, m. a leather sheath; varð laust sverðit, Sigurðr héit um skálpinn, Sturl. iii. 163; þeir átu skálpana af sverðum sínum, Fms. viii. 436; drag sverðit ór skálpinum, Karl. 72; skálp-hús, in a pun, Krók.

II. a kind of boat or ship, Edda (Gl.); hence perhaps, Skálp-eið, the name of an isthmus in the Orkneys, Orkn.

SKÁN, f. a thin membrane, film; hann laust hann með líkþrá, svá at ein skán var alt af hvirfli ofan ok niðr á tær, Hom. (St.); myki-skán, a cake of cow-dung, Þorf. Karl. 430.

2. esp. the skin on cooked milk, porridge, or the like; mjólkr-skán, grautar-skán, a common word in Icel.; cp. skæni, skeini.

skána, að, [skái], to get better, of illness and the weather; mér er farið að skána, and veðrið er farið að skána.

Skáni and Skáney, f.; the gen. Skáneyjar occurs as early as in a poet of the 10th century, the syllable -ey answering to the Latinised -avia:Scania, a local name, the Scandia or Scandinavia of Pliny and succeeding geographers, mod. Dan. Skaane; from the Saga time downwards the name of a county formerly belonging to Denmark, but since 1658 to Sweden; it is said to mean border-land, and may be akin to skán. Skáni forms the southernmost point of the great northern peninsula, and was accordingly the first district in the peninsula known to the Romans, whence in Latin writers it became the general name for the whole of the north; but not so in Icel. vernacular writers, who use it only in its proper sense of the county Skáni, Fms., Fb. passim.

Skánungar, m. pl. the men of Skáni, Fms.

skápr, m. a case or drawer with shelves; klæða s., a clothes-drawer; boka-s., a book-case; matar-s., a pantry.

SKÁR, adj. [ská, skátt; cp. Ulf. us-skaws, 1 Thess. v. 8, and us-skawjan = ἀνανήφειν; whence A.S. sceawjan; Germ. schauen]:—open; only used in the compds opin-skár, made public; her-skár, open to inroads, of a country, see herr (p. 259).

skári or skárri, a compar., superl. skástr, with no corresponding positive, [skái]:—better, best; þat mun þér ráð skást, it will be most advisable for thee, Fas. i. 421.

skári, a, m. [skera], a swathe, the sweep of a scythe in mowing; as also skára, að, to make a swathe.

skári, a, m. a young sea-mew, Edda (Gl.) ii. 489; má-skári: hence a nickname, whence Skára-staðir, a local name, Þórð.

ské, ð, [from Germ. ge-scheben; Dan. skee], to happen; it appears first in the 15th century, í Licia ski litlu síðarr, Nikdr. 51; þar af hefir opt mikil óhæfa skét, H.E. ii. 168 (seems to be due to a transcript, as are also passages such as Ísl. ii. 66, v.l. 4); after the Reformation the word became freq. in the N.T., Pass., Vídal., cp. also Safn i. 31, 32; in má-ské, kann-ské, may be!

SKEÐJA, pres. skeðr; pret. skaddi; the subj. skeddi does not occur; part. skaddr, skatt; [see skaða]:—to scathe, hurt, with acc.; skeðja líkami þeirra, H.E. ii. 68; ok vilda ek aldri skeðja, Fas. i. 209; ef maðr skeðr þar jörð, Grág. ii. 229; s. þá jörðu, 216; eigi á þá jörðu at s. (to violate) til þess at grafa lík, K.Þ.K. 22; þær þora ekki mýss skeðja, Pr. 474.

2. to do scathe to, damage, with dat.; iðrumk ek er ek skadda klæðum hans, that I spoiled his clothes, Sks. 720; þá á landeigandi þá sök, ef jörðu er skatt, Grág. ii. 337; svá at þú skeðir (subj.) jörðunni, Sks. 89 B; er hvergi s. hári sínu, Al. 68; s. váru ríki, 120; ekki má vápn s. henni, Karl. 461; engu hári var skatt, Fms. xi. 309; s. lífi þínu, Sks. 721; s. líkömum þeirra, H.E. i. 464; en þá er skorit er skeðr beini eðr brjóski, Grág. ii. 11; axi var skatt, one ear of corn was damaged, Fas. iii. 13.

skefill, m. [skafa], a scratcher; eyrna-skefill, an ear-picker.

II. = skemill, fót-skemill by changing m into f, Bs. i. 155.

III. a pr. name, Rd. 289; of a mythol. king, Edda.

skefjar, f. pl. a sheath (?); only used in the phrase, hafa sig í skefjum, to restrain oneself. skefju-maðr, m. a wary person, one who restrains himself, Grett. (Ub.) 95.

skefjur, f. pl. scrapes, rough handling; (ungar) svá, styrknaðir at þeir megi skefjur þola, Post. 636.

SKEFLA, ð, [skafl], to be drifted together, massed, of snow; það skeflir yfir það, it was covered with snow: of the waves, haflauðr (acc.) skeflir, Edda (Ht.)

SKEGG, n. [Engl. shaggy is akin, but in the sense of the beard the word is peculiar to the Scandin. languages, which use barð (q.v.) in a different sense; Dan. skæg; Swed. skägg]:—a beard, prop. originally = shagginess, Þkv. 1, Rm. 15; honum óx eigi skegg, Nj. 30, Fms. ii. 59; stutt skegg ok snöggvan kaup, … jaðar-skegg, Sks. 288; kanpa ok skegg, K.Þ.K.; hón sér undir skegg Hagbarði, Korm. 12: phrases, Úlfarr vatt við skegginu, Eb. 164; skríða undir skegg e-m, to hide behind another’s beard, Fs. 31; konu skegg, a woman’s beard, Germ. Kaisers-bart, cp. Edda 19; höggva skeggi niðr, to bite the dust, Fms. xi. (in a verse); meðan upp heldr skeggi, as long as we can stand upright, Orkn. (in a verse); höggvask til skeggjum, to put beards together, Grett. (in a verse).

II. = barð (q.v.), the cutwater, beak, of a ship; var skegg á ofanverðu barðinu, Fms. ii. 310; flaugar-skegg.

III. in pr. names, Skeggi, Járn-skeggi, Skegg-broddi, Landn., Ó.H.; Skegg-bragi, Skegg-ávaldi or Ávaldi skegg, Fs.

B. Compds:

skegg-barn, n. a ‘beard-bairn,’ bearded baby, a name given to a man by a giant, Fas. ii. 517.

skegg-broddr, m. bristles of the beard; þeyta skeggbroddana, Fb. i. 296 (the skeggröddina and skeggraustina, Fms. i. 303, is prob. only a false reading for skeggbroddana).

skegg-brúsi, a, m. an earthen jug.

skegg-hvítr, adj. white-bearded, Karl. 416.

skegg-karl, m. = skeggbrúsi; skyldir erum við skeggkarl tveir, Hallgr.

skegg-lauss, adj. beardless, Nj. 52, Landn. 283.

skegg-maðr, m. a bearded man, Fas. i. 150.

skegg-síðr, adj. long-bearded, Þiðr. 18.

skegg-staðr, m., mod. skegg-stæði, n. the bearded part of the face, Fb. i. 530, Fas. ii. 256.

skeggi, a, m., pl. skeggjar, in the compds, eyjar-skeggjar, ‘island-shaggies,’ i.e. islanders, freq. in the Sagas, prob. originally a sort of soubriquet, owing to the notion that islanders were more rough and wild in their habits than other men; the word is particularly used of the Faroe islanders, Fær., Ó.H.: cp. Götu-skeggjar, the name of a family from Gata in Faroe; Mostrar-skeggr, the nickname of Thorolf of Moster, an island in Norway, Eb., Landn.; cp. hraun-skeggi, the man of the wilderness, Fs.

skeggja, u, f. a kind of halberd, also called barða (q.v.), Edda (Gl.)

skeggjaðr, part. bearded, Greg. 74, Fb. i. 134; ú-skeggjaðr, beardless, Sighvat.

skegglingr, m. a kind of bird, Engl. shag or green cormorant (?), Edda (Gl.); mod. skeggla.

skegg-öx, f. = skeggja or barða, Sks. 388, Eg. 189.

SKEIÐ, f., pl. skeiðr, Fb. i. 532. l. 1, ii. 42. l. 4, Fms. iv. 135, vi. 78, x. 54 (in a verse); the form skeiðar (see Lex. Poët.) seems to be erroneous: [akin to skíð and skeið, n.]:—a kind of swift-sailing ship of war of the class langskip, but distinguished from dreki, freq. in the Sagas; Erlingr átti skeið mikla, hón var tvau rúm ok þrjátigi, Fms. iii. 41, Ó.H. passim, cp. Fms. i. 46, vi. 308; tuttugu langskip, tvær skeiðr ok tvá knörru, v. 169, cp. snekkja.

II. the slay or weaver’s rod, with which in former times the weft was beaten; sverð var fyrir skeið (cp. skulum slá sverðum sigrvef þenna), Nj. 275; vind-skeið, q.v.

2. a spoon, Dan. skee, freq. in mod. usage; a spoon made of silver is skeið of horn spónn, of wood sleif; the word is mod., but occurs in D.N. i. 895, ii. 627 (of the begin, of the 15th century).

compds:

skeiðar-kinn, skeiðar-nef, a nickname, from the beaks of swift ships, Landn.

skeiðar-kylfi, n. a club or beak on the skeið, Ó.H. 40 (Fb. ii. 44, where kylfa, f., as also in Sighvat’s verse).

SKEIÐ, n. a race; renna skeið við e-n, to run a race with one, Edda 31; ríða á skeið, to ride at full speed, Ísl. ii. 252; hleypa (hesti) á skeið, id.; renna at í einu skeiði, in one run, one bound, Glúm. 386; taka e-n á skeiði, to overtake, Karl. 431; þeir tóku þá skeið (gallopped) ofan eptir ánni, Sturl. iii. 23; skapa skeið (or skopa skeið, Fas. ii. 283, Gísl. 69, FS. 51), to take a run, Fas. ii. 553, Al. 169, Edda 31; renna skeið at kastala vegginum, Sturl. ii. 144, Fær. 110; göra skeið at vegginum, Eb. 310; hann görði skeið at dyrunum, Sturl. i. 143; hlaupa á skeið, to take a run, Njarð. 370; taka skeið, Orkn. 416; reyna skeið, Fms. vii. 170.

II. a course, of space; var þar gott skeið at renna eptir sléttum velli, … til skeiðs enda … á mitt skeiðit, Edda 31; er þeir kómu á skeið þat er síðan er kallað Dúfuness-skeið, … á miðju skeiði, Landn. 194; skamt skeið, a short way, Fms. viii. 34; fór hann nökkuð skeið með Rafni, Bs. i. 766: langt skeið, Edda 54: = Lat. stadium, Stj., Rb., Eluc.

2. of a space of time; þat var eitt skeið, it was one space of time that …, Fas. ii. 408; Njáll þagnaði nokkut skeið, a while, Nj. 65; um skeið, for a while, Fms. vii. 339; hann hafði niðri aðra hendina á jörðu, ok bregðr henni annat skeið (every now and then) at nösum sér, Fær. 170; hann lagði sverðit um kné sér ok dró annat skeið til hálfs, Eg. 304: of the time of day, um sólar upprásar-skeið, dagmála-skeið, lýsingar-skeið, miðmunda-skeið, nón-skeið, náttmála-skeið, sólarfalls-skeið, dagsetrs-skeið, miðnættis-skeið, passim; see dagmál, nón, miðmundi, etc.: of the seasons, miðsumars-skeið, vetrnátta-skeið, Leiðar-skeið, see miðsumar, etc.: of life, vera á æsku skeiði, in the prime of life; á léttasta skeiði aldrs, id., Eg. 536.

III. in local names, Skeið, Skeiðar-á, Landn. Skeiða-menn, m. pl. the men of S., Sturl.

skeiða, að, [skeiðir], to sheath a sword, knife, Fas. i. 460.

II. [skeið, n.], to gallop, passim.

skeið-brímir, m. the name of a mythical steed, Edda.

skeið-gata, u, f. a broad causeway (to ride on), Ísl. ii. 339.

skeið-hestr, m. a race-horse, also of a horse that ambles (skeið II).

skeiðir, f. pl. [Engl. sheath; Dan. skæde; Germ. scheide]:—a sheath; ná knífi ór skeiðum, Bs. i. 385; taka kníf ór skeiðum, 229, Háv. 49 new Ed.; mér sýnisk sem réttindin skríði nú í skeiðir, Róm. 116.

skeið-kollr, m. a nickname, Sturl.

skeið-reitt, n. part. a broad way for riding; þá var allt s., Sturl. iii. 23.

skeifa, u, f. [skeifr], a horse-shoe, Þiðr. 105; hálf-s., a broken horse-shoe; skafla-s., a sharp-shoe: metaph., það er skeifu-mynd á e-u, it is in the shape of a s., it is crooked, askew, goes wrong, Sturl. ii. 93 (in a verse); mod., það er skeifu-lag á því: as a nickname, Sturl. ii. 120: skeifa is rare in old writers, but is the common word in mod. Icel. use; the ancients said skór, a shoe.

skeif-höggr, adj. cutting askew, using a hammer or axe awkwardly.

skeif-ligr, adj. askew, awry, wrong, D.N. iii. 153: skeif-liga, adv., Karl. 478.

SKEIFR, adj. [Engl. skew; Germ. schief; Dan. skjæv]:—askew, oblique; ör Jonate fló aldri vint né skeift, Stj. 495; koma skeift við, to go crookedly, Bret. 174: of the feet, skeifum fæti, Fms. vi. (in a verse); inn-skeifr = Lat. varus; út-s. = Lat. valgus: skeifr, a nickname, Orkn.; Fjöru-skeifr, a nickname, Fms.

SKEIKA, að, [Dan. skeje; Swed. skeka], to go askew, swerve, deviate; hann stýrði svá at landi at aldri skeikaði, Bs. i. 326; þar skeikaði mjök stjórnin, 726: the phrase, láta skeika at sköpuðu (see skapa), Fms. ii. 112, Eg. 90, Ó.H. 146, Gg. 4: with prep., skeika af, to swerve from; af trúnni svá aldri skeiki, a hymn.

SKEINA, d, [provinc. Swed. skeina = to cut with a scythe], to scratch, wound slightly; hefir þú skeint þik? Ó.H. 72; ef maðr höggr til manns ok skeinir klæði hans, N.G.L. i. 164; nú hyggr hann at, hvar hann væri skeindr, Rd. 240.

2. reflex. to get a scratch, a slight wound, Grág. ii. 65, Korm. 62, Fms. ii. 82, Sturl. i. 148, Ísl. ii. 258, Fas. ii. 407; skeindusk iðrin, Bs. i. 330.

skeina, u, f. a scratch, slight wound; kalla ek þetta skeinu en ekki sár, Nj. 205, Háv. 50, Fms. ix. 497, Róm. 239; var skeinan saman hlaupin, Grett. 152.

compds:

skeinu-hættr, adj.; vera s., to be one who gives good scratches, dangerous, Fb. i. 352, 566, 571, Vígl. 29.

skeinu-samr, adj. id., Eg. 293, Finnb. 352.

skeini-samt, n. adj.; verðr honum þá skeinisamt, he was then much exposed to being wounded, Eb. 190; varð þeim þat s., 214.

skeina, d, [skeini, skán, skæni], to wipe, tergere foramen.

skeini, n. [skæni, skán], folium tergendi.

skeitan, f. vanity (?), Hom. (St.)

skekill (better skekkill with kk), m. dimin., [skiki: akin to Engl. shank]:—the shanks or legs of an animal’s skin when stretched out, hence út-skekill, an outskirt, of a land or field, tún-skekill, land-skekill, q.v.

II. as a nickname, Sturl.: the mythol. name of a sea-king, Edda.

skekkja, t, [skakkr], to set askew, displace.

skekkja, u, f. obliquity.

SKEL, gen. skeljar, pl. skeljar, [Ulf. skalja = κέραμος, Luke v. 19; A.S. sceala; Engl. shell; cp. Germ. schale]:—a shell, of flat or spoon-formed shells, as opp. to kúfungr (of whorled shells); báru-skel, gymbr-skel, kú-skel, öðu-skel (aða), kráku-skel; skurn eðr skel, Stj. 88, Mag.; Skelja-karl, id., Skíða R.: kné-skel, the knee-pan.

compds:

skelja-brot, n. = skelja-moli.

skelja-hrúga, u, f. a mound of shells, Mag.

skelja-moli, a, m. a sherd, broken shell, Sturl. i. 119.

skel-eggliga, adv. briskly, in a sweep, Fms. xi. 128.

skel-eggr, adj., cp. mod. skel-þunnr; the form skeligr (skjalligr) in some Editions and paper transcripts is merely a false reading, for the vellums, even such later ones as the Fb., spell ‘-eggr;’ the derivation in Lex. Poët. s.v. is therefore erroneous:shell-edged, thin-edged, keen, hence metaph. dauntless; ef þú hefir viljann skeleggjan, Al. 4; skeleggjum hugum (Cod. scelegiom), 677. 5; oss er úsigrinn víss, nema vér sém skeleggir sjálfir ráða-menninir, Ó.H. 214; snarpir ok skeleggir, id., as also Fb. ii. 350, l.c.; vóru formenn skeleggir (skeligir Ed.) um allt, Sturl. iii. 217; þeir vóru allir skeleg(g)ir í því at skilja eigi við hann, i. 41; þeir svara fá um, ok vóru í engu skeleggir (skéligir Ed., skjalligir C.), iii. 315; ef menn eru skeleggir til móts, Fb. i. 140; jafn-skeleggr til orrostu, Al. 183; skulu vér nú ok skeleggir á vera héðan í frá, Fb. ii. 552.

SKELFA, ð, a causal to skjálfa, q.v.:—to make to shake, give one a shaking; skeifa lind, Rm. 34; s. aska, 39; hann rétti gullrekit spjót at Armóði ok skelfði við, Orkn. 328; Bengeirr skelfði sverðit, Fms. viii. 317; skelfðan græði, the troubled waters, Fms. vi. (in a verse); hann fær eigi steinvegginn sundr skelfdan, Sks. 410; þat er skelfi þína hamingju, Fms. x. 223.

II. to make tremble, frighten; eigi skal einn þeirra skeifa mik, Fas. i. 73; lát þik þat ekki s., Al. 5; okkr skelfa eigi brögð þeirra, 655 xiii. B. 1; s. e-n af e-u, to deter, Al. 15: skelfdr, frightened, Bs. i. 786; ó-skelfdr, dauntless.

skelfi-ligr, adj. (skelfi-liga, adv.), terrible.

skelfing, f. ‘shaking,’ terror, Th. 25, freq. in mod. usage: as adv. = awfully, skelfing er að tarna fallegt, awfully fine!

skelfir, m. a shaker, Lex. Poët.: a pr. name of a mythical king, Edda.

skel-fiskr, m. a shell-fish, Edda (Gl.), Stj. 88.

skelfr, adj. trembling, Al. 76, Fas. ii. 192; ó-skelfr, undaunted, Fb. ii. 8, 351: compar., at ek skula tala lægra eðr skelfra, with a lower or more faltering voice, 296.

skelgjask, d, dep. [skjálgr], to come askew; augu skelgjask, the eyes squint, Anecd. 6.

skeliga, adv. = skeleggliga, Sturl. iii. 147, Hkr. iii. 383.

skeljungr, m. a kind of whale, a sword-fish (?), Edda (Gl.), Sks. 132.

skelkaðr, part. frightened.

skelking, f. mockery, Arna-Magn. 234 (vellum).

skelkinn, adj. mocking, Lex. Poët.

SKELKJA, ð, [skálkr], to mock; s. at e-m, Stj. 363, Al. 153, Fas. iii. 37 (in a verse); s. at Guði, Stj. 363; þeir gengu fyrir krossinn ok skelktu at líkneskinu, Bs. i. 147; þá mun hann ei ok ei (aye and aye) s. at oss, Karl. 374: reflex., Guð lætr eigi skelkjask, Hom. 144 (Gal. vi. 7).

II. [skelkr], to frighten, Fms. vi. (in a verse), but rare.

skelkni, f. mockery, [Shetl. skeelkin], Hom. (St.)

skelkr, m. [mid. H. G. schellech; Engl. skulk], fear; only in the phrase, e-m skýtr skelk í bringu, one is taken by fear, loses heart, is frightened, Fb. i. 418, Ld. 78, Fms. viii. 43, 350, Ó.H. 108, 121, Eg. 49, with a mocking notion, see skálkr, q.v.; or e-m slær skelk í bringu, Stj. 372.

skel-kussi, a, m. ‘shell-bullock,’ a kind of shell = kúskel.

SKELLA, d, causal of skjalla (q.v.), to make to slam, clash; skelldu skip mitt er ek skorðat hafðak, knocked my ship, Hbl., Sturl. i. 177; hann skelldi þeim saman, beat them together, Landn. 84; s. sverði í skeiðin, Eg. 304; s. aptr hurðu, to slam the door, Fb. i. 258, Fms. viii. 341: to smack, s. á lærin, to smack the thigh with the palm; skella lófum, to clap with the hands, Merl.; s. hrömmum yfir, to clutch, Ld. 52; spor svá stór sem keralds botni væri niðr skellt, footprints as great as if the bottom of a cask had been thrown down, Grett. 111.

2. with prepp., skella af, to strike clean off; hann skellir af honum höndina, Al. 40; s. fót undan, Am. 48; skálmin hljóp inn í bergit svá at skellisk við heptið, Fas. i. 56: skella upp, or s. upp yfir sik (skelli-hlátr), to burst out into roaring laughter, Dropl. 31, Sturl. ii. 136, Fms. iii. 113; hón skelldi upp yfir sik ok hló, Grett. 148: skella á e-n (Dan. skælde paa een), to scold one; var þá skellt á Þorstein, at honum hefði ílla tekizk, Orkn. 264; þeir er opt á mik skella, Bs. i. 667 (in a verse): rass-skella, to flog behind, punish children.

skella, u, f. a rattle for scaring horses; skaka skellu, Grág. i. 441.

skelli-brögð, n. pl. merry pranks, Fb. iii. 241 (in a verse).

skelli-hlátr, m. roaring laughter, Fas. iii. 572.

skelli-hurð, f. a door that slams of itself, Háv. 39.

skellr, m., pl. skellir, a loud splash; er hann heyrði skellina, the splash of one diving, Fær. 172: a smiting, beating, sá hlaut skellinn er skyldi, Nj. 141; hón skell um hlaut fyrir skillinga, Þkv. 32: rass-s., a flogging behind.

skelmir, m. [Dan. skjelm = Germ. schelm], a rogue, devil; drepa skelmi þann, Boll. 352; skelmirinn, of the devil, Th. 76, Fb. i. 417, Bs. ii. 81; hann spratt upp ok spurði hvat skelmi þat væri, Grett. 66 new Ed.; hvat vill skelmir þinn! Fs. 52; þinn skelmir! 166; skelmir sá, Bjarn. 32.

compds:

skelmis-drep, n. a plague, murrain, Stj. 326, 344.

skelmis-skapr, m. devilry, Gísl. 31.

skelpa, u, f. [skálpr], a wry face; in the phrase, göra skelpur, to make a wry mouth, in crying, Fb. i. 566.

skel-þunnr, adj. ‘shell-thin,’ thin as a shell, of an edge, Eg. (in a verse), freq. in mod. usage.

ske-maðr, see skímaðr, Fb. i. 448 (see skí).

skemill, m. [Engl. shambles; Scot. skamyll, a bench; Dan. skammel = a foot-stool]:—prop. a bench, whence a foot-stool; see fót-skemill.

skemma, u, f. [prop. from skamr = short], a small detached building in an ancient dwelling, for sleeping in or for a lady’s bower; hann átti eina litla skemmu ok svaf hann þar jafnan, Fær. 259; þau vóru öll í svefni í skemmu einni, Gísl. 7. Ísl. ii. 38; sá hann Steingerði sitja í skemmu einni, Korm. 228; skemmu-búr, a bower, Eg. 560; skemmu-dyrr, skemmu-gluggr, skemmu-hurð, skemmu-veggr, Fms. ii. 125, iii. 67, iv. 335, Fær. 144, Fas. i. 197; skemmu-seta, sitting in a skemma, of ladies, iii. 68, Fms. ii. 90.

2. in mod. usage, a store-house used for keeping things in, an out-house; í skemmu þrettán dýnur ok tuttugu, átján skinn-beðir, hálfr fjórði tugr hæginda, Dipl. iii. 4. skemmu-mær, f. a chamber-maid, Fas. i. 193.

SKEMMA, d, [skömm, skamm], to put to shame, Sks. 702, Barl. 54, 55, 125, 146.

2. reflex. to blush, Barl. 36, v.l.; skernmask naktra líma, Sks. 534, 549.

II. [skamr], to shorten; skemma svá samstöfur at göra eina ór tveim (i.e. by contraction), Edda i. 610; vél (common Engl. to skimp) skar aptan ok skemdi fjaðrar, Gsp.; skulu þeir af kili höggva, ok s. svá skip þeirra … göra eigi skemra en …, N.G.L. i. 99; s. líf sitt, Al. 43; þá er tveir eru skemdir, degi hvárr, shortened each by a day, Rb. 526: impers., en er dag tók at skemma, Fms. i. 67; er nótt dimmaðisk en dagr skemdisk, Fb. i. 71, Sks. 230.

2. to damage, spoil; skemma vápn manna, Al. 168; eigi er enn öllu skemt, Band. 39 new Ed.; vera skemdr, to be hurt, Bs. i. 287; ó-skemdr, unhurt, unscathed, id.: freq. in mod. usage, skemdu það ekki, þú hefir skemt það, thou hast spoiled it; or also, það er skemt, it is damaged, in a bad condition.

skemmd, f. shame, disgrace, Barl. 115, 129, Ver. 5, 26, MS. 655 v. 1, 623. 31, Rb. 382; þola þeim allar skemmdir, Anecd. 12; skemmdar auki, Boll. 354;

skemmdar-orð, skemmdar-verk, skemmdar-víg, a villainous word, deed, slaughter, Fms. vi. 33, N.G.L. ii. 49; skemmdar fullr, disgraceful, 623. 6, Fms. ii. 47, Fb. i. 512;

skemmdar-lauss, without disgrace, Al. 48: neut., Hom, 111: without hurt, unscathed, Rd. 247;

skemmdar-maðr, a villain, Fms. vi. 32, D.N. iv. 228.

skemmi, f. shame, = skemmd, Hom. 17.

skemmi-liga, adv. shamefully, Fas. iii. 143.

skemmi-ligr, adj. shameful, Háv. 45.

skemmingr, m. a kind of seal, the smallest species, Sks. 177: as a nickname, Sturl.

skemr, adv. compar., superl. skemst, [from skamr], shorter: of space, þeir sögðu at konungr hefði skemr farit en líkligt þætti til Oslóar, Fms. ix. 529: er skemr hefir búit í því héraði, Grág. i. 423; lifa skemr, Al. 15; alldri s. en þrjár nætr, Rb. 566; hann lifði skemst þeirra bræðra, Ó.H. 92; á einum degi, ok láta sem skemst á meðal, Grág. ii. 124.

2. of time, lengr eða skemr, for a longer or shorter time, Finnb. 328; at hann væri þar lengr enn skemr, the longer the better, Ld. 162, Al. 105; hvárt sem þeir töluðu lengr eða skemr, Fms. i. 80; hirði ek alldri hvárt þú verr þik lengr eða skemr, Nj. 116.

skemt, f. [Dan. skjemt], an amusement, = skemtan, Pass. 21. 2.

SKEMTA, t, but að, Fms. x. 226, 281, [prop. from skamr = to shorten]:—to amuse, entertain, with dat. of pers.; skemta sér, to amuse oneself, play, Nj. 129; þeir drukku ok skemmtuðu sér, Fms. x. 281; skemtaði hann sér á hverjum degi, 226; hón gékk um gólf ok skemti sér, Eg. 48; vér erum kátir ok skemtum oss, Fms. viii. 354. 357:so also of other persons, sveinn þeirra er inni, ok skemtir þeim, Ísl. ii. 348; þótti ok vel skemt, a good entertainment, Fms. viii. 207.

II. esp. to entertain people at meetings or festivals with story-telling or songs; Björn skemtir vísum þeim, er …, Bjarn. 46; frá því er nokkut sagt hverju skemt var, i.e. what the entertainment was, Sturl. i. 23; þessi saga var skemt Sverri konungi, this story was to amuse king Sverri, id.

2. absol. to amuse, entertain people; þat er eigi, segir konungr, þvíat vetr-gestr þinn skemtir vel … en er konungr var í sæng kominn, skemti Stúfr ok kvað flokk einn, konungr vakti lengi, en Stúfr skemti, … hverjum skaltú s. með drápunum þínum? Fms. vi. 391; hann kvaðsk kunna nokkurar sögur. Konungr mælti, þú skalt vera með hirð minni í vetr ok s. ávallt, … þat er ætlan mín at nú muni uppi sögur þínar, þvíat þú hefir jafnan skemt, 355; ok er menn lögðusk til svefns, þá spurði stafnbúi konungs hverr s. skyldi… Sturla inn Íslenzki, viltú skemta? … segir hann þá Huldarsögu, Sturl. iii. 304; þar var Skíði af skötnum kenndr, ok skemti af ferðum sínum, he gave amusement by telling of his journey, Skíða R. 19; skemtask með skrök-sögur, H.E. i. 584.

skemtan (skemtun), f. an entertainment, Edda 25; hafa s. af e-u, to amuse oneself with a thing, Eg. 232; at henni þætti s. at tala við Óláf, Ld. 72; at þú eigir fá skemtanar daga (days of joy) héðan í frá, 154; skemtanar-ganga, a pleasure-walk, promenade, Sks. 371; skemtanar líf, a life of pleasure, 619; hafa skemtanar ræður, to have a chat, Fms. vii. 119.

II. amusement, entertainment, by story-telling or the like; þat var eitt sinn at þeir áttu hesta-þing, þá var Þórðr beðinn skemtanar, en hann tók því ekki fjarri, en þat var upphaf at hann kvað vísur þær er hann kallaði Daggeisla-vísur, … Björu hlýddi skemtan hit bezta …, Bjarn. 46; hvárr þeirra kvað allt þat er hann hafði kveðit um annan var sú s. sum ein áheyrilig, 56, Fms. vi. 391; ok má þá sitja skömmum við at hlýða skemtaninni, 355; tóku menn þá umtal mikit um skemtanina, id., cp. Sturl. passim; kvað vill Skíði húsgangs-maðr, hafa fyrir s. sína? Skíða R. 22; sagna-s., story-telling, see saga. skemtunar-samligr, adj. amusing, Sks. 379.

skemtan-ligr, adj. amusing, pleasant, Sks. 379.

skemti-liga, adv. amusingly, pleasantly; segja frá vel ok s., to tell a story well and pleasantly, Fbr. 146; svá sem skemtiligast, Mar.

skemti-ligr, adj. amusing, interesting, pleasant, Fms. ii. 22, vi. 350, Ísl. ii. 212, Stj. 91; ó-skemtiligr, dull, uninteresting.

skenking, f. the serving drink at the table; því næst kómu inn sendingar (dishes), þar næst skenkingar, Ó.H. 86; ekki starf skulu þeir hafa fyrir s. um Jól, N.G.L. ii. 447.

2. a present, Germ. geschenk.

SKENKJA, t, [Dan. skjœnke; Germ. schenken, einschenken], to serve drink, fill one’s cup, often with dat. of pers.; Orkn. 216; hann skenkti honum með fríðu horni búnu, Fms. iv. 49; drekka silfri skenkt it fagra vín, Edda (H.); Freyja fór þá at s. honum …, eða hví Freyja skal s. honum sem at gildi Ása, Edda 57; s. mjöð, 76; þann mann er þar hafði skenkt um kveldit, Eg. 557; s. drykk, Flóv. 12; öll minni þau er bændr skenktu, Fms. i. 37; at hann skyldi s. sjálfum honum, Stj. 201; hann lét standa fyrir borði sínu skutil-sveina at s. sér með borðkerum, Fms. vi. 442, N.G.L. ii. 447: to give drink, skenkta ek þyrstanda, Sks. 632: mod., skenkja kaffé, to give one a cup of coffee.

II. to make presents, mod.

skenkjari, a, m. a cup-bearer, Stj. 200, 571, N.G.L. ii. 413, 415, 447, Sturl. iii. 182.

skenkr, m., pl. skenkir, the serving of drink at a meal; ok er menn höfðu matask um hríð kom iunar skenkr, Sturl. iii. 182 C.

II. [Germ. geschenk; Dan. skjenk], a present, mod.

SKEPJA, skapði, see skapa.

skepna, u, f. [skapa; Dan. skabning], a shape, form; með hverigri skepnu sem er, K.Þ.K. (begin.); eptir réttri skepnu, Fms. v. 347, Hom. 115.

2. fate, destiny (Dan. skjebne), MS. 4. 8 (but rare).

II. a created thing, creature; sá Guð at þetta var allt saman góð skepna, Stj. 15; hann greindi skepnuna í tvær greinir, Rb. 78; Dróttinn Guð sá er allri skepnu stýrir, 623. 25, Lil. 6; alla skepnuna, … öll sýnilig skepna, Stj. 29, 30; englar … er æztir váru allrar Guðs skepnu, 656 C. i; skepnu en eigi skapara, Ver. 47; Guð skóp allar skepnur senn, Rb. 78; góð skepna, 677. 10; á enni sömu skepnu gékk Pétr þurrum fótum, of the sea, Greg. 58: compd., skepnu-dagr, the day of creation, Ver. 7.

2. in mod. usage esp. cattle, livestock; fara vel með skepnurnar, engin lifandi skepna; skepnu-laus, without livestock; skepnu-höld, the keeping of livestock, and so on.

skeppa, u, f. [Dan. skjeppe; Engl. skip], a measure, bushel, N.G.L. i. 136, ii. 166. v.l. 35, 366, D.N. v. 77.

SKEPTA, t, [skapt]; skepta örvar, to make shafts to arrow-heads, Rm. 25; s. geira, to make spear-shafts, Akv. 37; skepta spjót, Fs. 64, Krók.:to furnish with a handle, ramliga skeptar öxar, Gþl. 104: metaph., hann bað hann þá ekki um skepta = skipta, he begged him not to meddle, Fms. viii. 27.

skepta, u, f. a shaft, = skeptiflétta, Fms. x. 357.

II. in einskepta, fer-s. (q.v.), from a weaver’s rod.

skepti, n. a shaft; tvennar tylptir örva, skefla eðr brodda, N.G.L. i. 201; var skeptið langt at spjótinu, Gísl. 101.

compds:

skepti-flétta, u, f. a kind of shaft with a cord, Sks. 389, Fms. vi. 77, Ó.H. 217, Hallfred.

skepti-smiðr, m. a shaft-maker, Hm. 127.

skepti-völr, m. a kind of pike, Hkr. iii. 313.

II. a handle; höggva sax af skepti, Grett. (in a verse); kníf-skepti, a knife-handle.

skeptingr, m. a kind of head-gear, Edda ii. 494.

skeptr, part. shafted, of arrows, spears; skeptar örvar, dörr álmi skept, Lex. Poët.; auð-skept spjör, Ad.

SKER, n., gen. pl. skerja, dat. skerjum; [Dan. skjœr; Swed. skär; Engl. skerry]:—a skerry, an isolated rock in the sea; í hólma eðr í sker, Grág. ii. 131; upp á skerit, Fær. 171; til þess er þraut sker öll, Eg. 128, Eb. 12, 236–240, passim; as also in local names, Skerja-fjörðr: for the saying, sigla milli skers ok báru, see sigla; eyði-sker, a desert skerry; blind-sker, a sunken skerry: also in the phrase, að flaska á því skerinu, to split on that rock. skerja-blesi, a nickname, Dropl.

SKERA, sker, pret. skar, pl. skáru; subj. skæri; part. skorinn: [A.S. sceran; Engl. shear; Germ. scheren; Dan. skjære]:—to cut; skera með knífi, klippa með söxum, Str. 9; þeir skáru böndin, Fms. iv. 369; hann skar af nokkurn hlut, x. 337; s. tungu ór höfði manni, Grág. ii. 11; hann skar ór egg-farveginn ór sárinu, Þórð. 54 new Ed.; þann flekk skera ór með holdi ok blóði, Fms. ii. 188; s. á háls, Nj. 156; skera ór út ór, to cut sheer through, 244, Fms. i. 217.

2. to slaughter, Gr. σφάττειν; skera sauði, kálf, kið, geldinga, Landn. 292, K.Þ.K. 134, Bs. i. 646, Hkr. i. 170, Sturl. i. 94, Eb. 318; hann skar síðan dilkinn, þess iðraðisk hann mest er hann hafði dilkinn skorit, Grett. 137; þá höfðu þeir skorit flest allt sauðfé, en einn hrút létu þeir lifa, 148; Þóroddr hafði þá ok skorit í bú sitt sem hann bar nauðsyn til, Eb. 316; s. gæss, Korm. 206, 208; skera niðr kvíkfé, Vápn. 30; skera af, id., Korm.; kýrin var skorin af.

3. to cut, shape; skorinn ok skapaðan, Barl 166: of clothes, klæði skorin eða úskorin, Grág. i. 504; óskorin klæði öll, N.G.L. i. 210; var skorit um pell nýtt, Fms. vii. 197; veittú mér þat, at þú sker mér skyrtu, Auðr, Þórkatli bónda mínum … At þú skyldir s. Vesteini bróður mínum skyrtuna, Gísl. 15; skikkju nýskona, Fms. vi. 52: of the hair, þá skar Rögnvaldr jarl hár hans, en áðr hafði verit úskorit tíu vetr, ii. 189; hann hafði þess heit strengt at láta eigi s. hár sitt né kemba, fyrr en hann væri einvalds-konungr yfir Noregi, Eg. 6; hann skar hár hans ok negl, Ó.H.; ef maðr deyr með úskornum nöglum, Edda 41; s. mön á hrossum, Bjarn. 62.

4. [Scot. shear, of reaping], to shear, cut, reap; skera akr eða slá eng, to ‘shear an acre’ or mow a meadow, Gþl. 360; ax úskorit, Gkv. 2. 22; sá akra yðra ok skera, ok planta vingarða, Stj. 644; skera korn, K.Á. 176; sær ok skerr, Gþl. 329.

5. to carve, cut; glugg einn er á var skorinn hurðinni, Fms. iii. 148; s. jarðar-men, Nj. 227; skáru á skíði, Vsp.; var á framstafninum karls-höfuð, þat skar hann sjálfr, Fagrsk. 75; skar Tjörvi þau á knífs-skepti sínu, Landn. 248; skera fjöl, kistil, brík, as also skera út c-ð, to carve out (skurðr); skornir drekar, carved dragon-heads, Lex. Poët.; skera hluti, to mark the lots, Fms. vii. 140 (see hlutr); skera or skera upp herör, to ‘carve out,’ i.e. to despatch a war-arrow, like the Scot. ‘fiery cross,’ Eg. 9, Fms. i. 92, vi. 24, x. 388, Gþl. 82, Js. 41; s. boð, id., Gþl. 84, 370, 371.

6. special phrases; skera e-m höfuð, to make faces at one, metaphor from carving the pole, see níð; hann rétti honum fingr ok skar honum höfuð, Grett. 117 A; skera af manni, to be blunt with one (see skafa); þarf ekki lengr yfir at hylma, né af manni at skera, Mork. 138; þú ert röskr maðr ok einarðr, ok skerr (v.l. skefr) lítt af manni, Nj. 223; skerr hann til mjök (he begs, presses hard) ef Hneitir legði leyfi til, Sturl. i. 11: allit., skapa ok s., to ‘shave and shear,’ i.e. to make short work rf a thing, decide, Eg. 732, Hrafn. 29; láta skapat skera, to let fate decide, Fms. viii. 88.

7. skera ór, to decide, settle (ór-skurðr); biskup skerr ekki ór um skilnað, Grág. i. 328; ef eigi skera skrár ór, 7; föru-nautar hans skáru skýrt ór, Ölk. 36; þótti þá ór skorit, Ld. 74; s. ór vanda-málum, Str. 30; nú er þat vili várr, at einn veg skeri ór, to end it either way, Fb. ii. 57.

II. reflex. to stretch, branch, of a landscape, fjord, valley; sá fjörðr skersk í landnorðr frá Steingríms-firði, Ld. 20; sá þeir at skárusk í landit inn firðir stórir, Eb. 5 new Ed.; fjörðr skarsk langt inn í landit, Krók.; höfðarnir skárusk á víxl, the headlands stretched across, overlapped one another, id.; í dal þeim er skersk vestr í fjöll, milli Múla ok Grísar-tungu, Ld. 146; vág-skorinn, a shore with many bays; skorið fjörðum, scored with many fjords; þar skersk inn haf þat er kallask Caspium mare, Stj. 72.

2. phrases, hón skarsk í setgeira-brækr, Ld. 136; ef nokkut skersk í, happens, Gþl. 20, Fbr. 102 new Ed.; Þórðr sagði eitthvað skyldu í skerask, Þórð. 67; þat skarsk í odda með e-m, to be at odds, Fbr.

3. to yield so much in meat and so much in tallow, of cattle when killed; skerask með tveim fjórðungum mörs, með tíu mörkum, sauðirnir skárust vel, ílla.

4. skerask ór e-n máli, to withdraw from a cause, Nj. 191; betra hefði þér verit at renna eigi frá mágum þínum ok skerask nú eigi ór sættum, 248: skerask undan e-u. to refuse, decline, Hrafn. 12, Stj. 425, Róm. 362; ef þú skersk undan förinni, Ld. 218; ef þeir játa þessi ferð, þá mun ek eigi undan skerask, Fms. iii. 70; þeir fystu hann í at sættask, en hann skarsk undan, Nj. 250; at ek munda eigi undan s. þér at veita, 180.

5. pass., boga-strengrinn skarsk, Fas. ii. 537; klæðin skárusk, Fms. v. 268; tré-ör skal út skerask í bygðir, Gþl. 13

sker-auki, a, m. a nickname, Gísl. 3.

sker-borð, n. a dish, plate; eins og s. reist á rönd, rambar þar til dettr, Tíma R.

skerða, ð, [skarð], to diminish; þá skal s. jafnt alla aura … skerða mundinn, Grág. i. 125, 126; þat er hvárki skerði verð né leigu, Gþl. 503.

skerðingr, m. a shark (há-skerðingr), as a nickname; whence Skerðings-staðir, in western Icel.

skerðir, m. a diminisher, Lex. Poët.

skerfr, m. [Dan. skjœrv], a share, portion.

sker-garðr, m. [Dan. skærgaard], a reef of rocks in the sea near shore, Bs. i. 842, Trist. 8, Rafn. S. (in a verse).

sker-gípr, m. a kind of bird, Fas. iii. 230.

skerja, u, f., prop. a cow = skirja, akin to skars, skersa, a romping lass; að skerjan þessi skyldi mér … snuprur nógar veita, Grönd.

skerjóttr, adj. full of skerries, Fms. ii. 16, Ld. 142.

skermsl, n. pl. [akin to sker], rugged, broken, rocky ground; halda þangat fénu at þeir fái versta haga ok skermsl eru mest, Ísl. ii. 181.

sker-nár, m. a person left to die on a skerry, Grág. ii. 185; see nár.

skerpa, t, to sharpen.

skerpa, u, f. [skarpr], sharpness: = skorpa, lota, með fyrstu skerpu, in the first charge, onslaught. Thom. 482.

skerpingr, m. a sharp effort; róa undan í skerpingi, Krók. 59 C: a sharp frosf.

skerpla, u, f. the second month in the summer, Edda 103; see Icel. Almanack, May 25, 1872.

skersa (skessa), u, f. [skars], a giantess, Fb. i. 258: freq. in mod. usage of an unlady-like woman.

skersi-ligr, adj. monstrous, Pr. 403.

skettingr, m. [skattr]. a kind of coin, B.K. 91, 97.

Skeynir, m. pl. the men from the county of Skaun in Norway, Ó.H.

skeypa, ð, [skaup], to mock; skeypa at e-n, Konr.

skeypi-liga, adv. (skeypi-ligr, adj.), [skaup], mockingly, Bs. i. 340.

SKEYTA, t, [skaut; Dan. sköde], a law term derived from the symbolical act used in transferring land by donation or bequest; the donor put a sod from the land into the new owner’s lap (for the reference from N.G.L. i. 96, see s.v. mold); hence skeyta land, to convey a piece of land to another; nú kaupir maðr jörð í fjölda manna, þá eigu þingmenn at skeyta honum jörð, … þá eigu þingmenn honum með vápna-taki jörð at s., … þat skal jamt halda sem á þingi sé skeytt, N.G.L. i. 96; skeyta jörð undir e-n, Munk. 79, 139, D.N. iii. 250, 253; konungr skeytti honum jarðir austr við lands-enda, Fms. vi. 432; taka þeir fasteignir kirkjunnar ok s. ok skipta sem þeim líkar, K.Á. 232: of a person, vera skyldr ok skeyttr undir e-n í öllum hlutum, or vera e-m skyldr ok skeyttr, to be bound, subject to one, Fms. vi. 53, vii. 315; jörð brigð ok skeytt undir mik ok minn ættlegg, Gþl. 296, 302; skeytti hann (the king) jarðir miklar til kirkju, Ó.H. 168; þá var skeytt þangat Hernes mikla á Frostu, Fms. vii. 196; nú kaupir maðr jörð til skeytingar ok vill hinn eigi s. er seldi, N.G.L. i. 93; skeyta e-m forvitni, to satisfy one’s curiosity, Ld. 98, Ísl, ii. 375.

2. skeyta saman [skauti], to join together; gékk í sundr skip-rá þeirra … vill þú skeyta rá vára saman, Fbr. 81 new Ed., freq. in mod. usage.

II. metaph., s. um e-t, to care for; þeir skeyttu ekki um þá, Sturl. ii. 100; ef sá vill sem fyrir verðr, en ef hann skeytir eigi um, þá á konungr ekki á því, N.G.L. i. 334: freq. in mod. usage, e.g. Matth. xxii. 16.

skeyti, n. [skjóta]. a shaft, missile; honum selr Fjölnir í hönd eitt skeyti … hann berr þessa ör fyrir hvern mann, Fms. xi. 71; með s. sín, Lv. 66, Fms. ii. 332; skafa s., Rm. 39; skaðleg s., Fms. ii. 198; þung s., Magn. 468, Skv. 3. 54: shafts or arrows were used for tokens or messages (cp. Swed. budkafle, her-ör, q.v.), hence the Icel. popular phrases, eg heti ekki fengið nein skeyti, I have received no notice; hann hefir ekki sent mér nein s., he has sent me no message.

skeyting, f. the conveyance of an estate, see skeyta; kaupa jörð til skeytingar, N.G.L. i. 93, Gþl. 302; skeytingar vitni, N.G.L. i. 223; skeytings-aurar, a fee for the conveyance, D.N. iv. 120, 147, 880.

2. metaph. heed, care; in the compds,

skeytingar-laus, adj. Dan. sködeslös, heedless, reckless; and skeytingar-leysi, n. negligence.

skeytingr, m. = skæting, taunts, Bs. ii. 123.

skiki, a, m., qs. skikki (?), [akin to Engl. shank; Germ. schinken]:—a strip, lap, skirt, of skin, cloth, land; bak-skiki (q.v.), land-s.; hann hefir skilið eptir lítinn skika, passim in mod. usage.

skikka, að, [from Germ. schicken], to order, ordain, Fb. iii. 337 (the third hand), Fas. iii. 295, 337 (of the 15th century); for in Sks. 803 the old vellum B has skipaðr, Bs. ii. 306 (verse 8).

skikkan, f. an ordinance, order, Pass., Vídal.

skikkan-ligr, adj. (skikkan-liga, adv.), orderly, well-behaved, (mod.)

SKIKKJA, u, f. a cloak, mantle, Am. 47, Nj. 22, Eg. 213, 318, 579, Fms. ii. 280; skikkja and möttull (q.v.) are synonymous, thus, hann gaf honum ‘skikkju,’… hann sá altaris-klæði þat er gört var ór ‘möttlinum’ (both referring to the same garment), Fms. vi. 164; skikkjur þær er feldir heita, Krók.; skikkju verð, Fms. x. 199; skikkju kaup, id.

compds:

skikkju-bönd, n. pl. the mantle straps, Fms vi. 348.

skikkju-lauss, adj. cloakless, Fms. vii. 143, Sks. 289, Ld. 168.

skikkju-rakki, a, m. a lap-dog, Orkn. 114, Fas. iii. 544.

skikkju-skaut, n. the lap of the s., Fms. iv. 137, Mag.

skikkja, ð, to put on a cloak; skikkja sik, to cloak oneself; þá tók konungrinn einn gráfeldinn ok skikði sik, Hkr. i. 180; varar-feldir nýir ok úskiktir, not worn, N.G.L. i. 75.

SKIL, n. pl. [skilja; Engl. skill; Dan. skjel; a word borrowed from the Norse]:—a distinction, of eyesight and hearing; menn sá varla handa sinna skil, one could hardly distinguish one’s own hands, Eb. 260; sjá varla fingra sinna skil, Bs. i. 352; nema orða-skil, to catch the distinction of words, Eb. 28; kunna daga-skil, Sks.

2. a weaver’s term, the space between the threads.

II. metaph. discernment, knowledge; kunna góð skil á e-m (e-u), to have favourable knowledge of, to know distinctly, well, Ld. 22; vita skil á e-u, id., K.Á. 108, Gþl. 25; kunna skil e-s, Am. 9; Snorri vissi góð skil á honum, Eb. 142.

2. an adjustment, fair dealings, due, Dan. skjel; segja skil á e-u, to declare, Ld. 234; göra skil á e-u, to give an account of, Grág. i. 440; at skilum ok at lögmáli réttu, Gþl. 306; stefna e-m til skila, to cite a person to answer in court, Grág. i. 175, 179, ii. 227; færa mál til skila, to put a case right, Fms. v. 324; verða at litlum skilum, to be of little account, come to naught, Fms. ix. 297; svara skilum fyrir e-t, vii. 127; sá arfr skal at skilum fara, Jb. 156; koma öllu til skila, Ísl. ii. 131; hann sendi konunginum einn fríðan hest, ok kom sá vel til skila, Bs. i. 710; þar sem þryti silfr skyldi borðbúnaðinn fyrir gefa, svá at allir hefði góð skil, so that all should have their due, Fms. x. 147; hann átti engan erfingja þann er skil væri at, he had no trusty heir, Sturl. i. 45.

3. as a law term, pleading, public speaking; leysa öll lögmælt skil, Grág. i. 28, Nj. 232.

4. a despatch, message.

compds:

skila-boð, n. pl. a message.

skila-dómr, m. a Norse law term, a private court of adjustment, like the Icel. görð, q.v.; cp. mod. Germ. ‘schieds’-richter, N.G.L. i. 87; halda skiladómi fyrir kaupi sínu, Gþl. 496 (Js. 119), Dipl. ii. 12; halda s. fyrir jörðina (acc.), iii. 11; halda skiladómi fyrir, ok njóta vátta sinna, at hann tók fyrri, Gþl. 335; halda (landi) til skiladóms, Dipl. ii. 6.

skila-dottir, f. = skilgetin dóttir, D.N.

skila-lítill, adj. = skillítill, Sturl. i. 56.

skila-maðr, m. a trusty man, Sks. 20, Rd. 260, Gþl. 25; ó-skila maðr, an untrustworthy man.

skila, að, to perform a duty; fylgd ok vörðr skal boðinn vera snimma dags, ok skilaðr í seinsta lagi þann tíma sem konungr gengr til borðs, N.G.L. ii. 414; at ekki sé eptir ú-skilat eðr úgört, Hom. 84.

2. skila e-u, to bring back, return a thing; hann skilaði aptr yxnunum, Rd. 257; at þú skilir aptr stóðhrossunum, Vápn. 19; fé skilisk eptir fyrra skil-orði, Gþl. 311: to deliver a message, skila e-u, því ana ek at s. til þín, at…, id.

II. = skilja, to decide; til viðr-tals um þá hluti er eigi vóru enn skilaðir þeirra í milli, Bs. i. 773; þeir áttu eigi um at skila málit, Nj. 87; meðan þau vóru eigi andliga skiluð, Hom. 79; ok öllu því máli var þá skilat er áðr hafði í milli farit, Eg. 346; enda eigi þeir um einn hlut at skila, Grág. (Kb.) i. 68.

2. to expound, give reason for, explain; vilda ek at þú skilaðir þessa ræðu, Sks. 327 B; at þér skilit þetta meðr nökkurum orðum, 685 B (or from skilja); enda skil ek eigi áðr enn ek heyri þetta görr skilat fyrir mér, 36; at sjálf decreta skili þat síðan, hversu …, Anecd. 18.

skil-borinn, part. lawfully-born, born in wedlock, Fms. i. 193.

skil-dagi, a, m. a condition, stipulation, terms, Nj. 81, Ó.H. 47, 98, Gþl. 494, Fms. i. 22, 80, vi. 293, vii. 92, 147, Vm. 129, K.Á. 224, passim.

2. a term, Icel. Almanack, 10th and 14th May, 1872.

skildingr, m. = skillingr, D.N., in deeds of the 14th century.

2. in mod. usage, of a small coin.

skildi-vöndr, m. a reed-wand, Fb. i. 405 (in a verse).

skil-fengin, part. f. lawfully wedded; móðir s., Gþl. 215, 232; s. kona, N.G.L. i. 151; s. barn = skilgetið barn, Rétt. 44; dróttningar skilfenginnar, Fms. vii. 306.

skilfingr, m. [either from skelfa = the shaker, or, it may be, akin to Germ. schilf = a reed]:—the name of a mythical royal familv, a prince, lord, Edda, Lex. Poët.; dauða skilfingr, the prince of Death, Niðrst. 6.

skil-getinn, part. lawfully begotten, born in wedlock; s. sonr, dóttir, arfi, Nj. 154, Orkn. 318, Fms. ix. 242, 328, Vm. 131:s. móðir, = skilfengin, N.G.L. ii. 75. v.l. 17.

skil-góðr, adj. trustworthy, worthy; s. bóndi, Magn. 536, Sturl. i. 8; framkvæmdar-maðr ok s., 38; skilgóðir menn, Eb. 264.

skil-greiði, a, m. promptness, = greiðskapr, Nj. 18, v.l.

skiling, f. a disposition, Skálda 197.

skilinn, adj. [skilja; Scot. skeely], distinct; skilin orð, clear, distinct words, Hm. 135; tala hátt ok snjallt ok skilit, Konr. 56; svá skýrt ok skilit, Bs. ii. 16; til þess at þá verði skilnari frásögnin, Róm. 108; snjallr ok skilinn í öllu framferði, Mar.

SKILJA, pres. skil, skill, Grág.; pret. skilði, skildi; part. skiliðr, and later, skildr and skilinn; neut. skilið and skilt: [the original sense, viz. to cut, Lat. secare, appears in Goth. skilja = a butcher; A.S. scylan = to separate.]

A. To part, separate, divide; Tanais skilr heims-þriðjunga, Al. 131; sú er nú kölluð Jökulsá ok skilr lands-fjórðunga, Landn. 251; Gautelfr skilr Noregs-konungs ríki ok Svía-konungs, Rb. 330:to break off, break up, þessi sótt mun skilja vára samvistu, Ld. 286; mun sá einn hlutr vera at s. mun með okkr, Nj. 112; mun þat s. með okkr, Fs. 16: segja Rúti at betra mun at s. ykkr, of fighters, Nj. 32; Höskuldr skildi þær, Ld. 36; þá er barsmíð skilið, Grág. ii. 114; s. ræðu, s. talit, to break off the conversation, Ld. 36, Fms. ii. 262, Nj. 48, Bjarn. 22; s. boðinu (dat.), Gísl. 116, is prob. an error; skilja hjúskap, to divorce, K.Á. 6; váru skilið ráð þeirra Sigríðar, Fms. x. 219; skilr hann flokk sinn, then he divided his band, viii. 59; þá skildi ekki nema hel, vii. 233.

2. with prepp.: s. frá, to separate, Fms. xi. 350, Blas. 42; frá skildr, excepted, Dipl. v. 22, K.Á. 182; frá skiliðr, Grág. i. 16; skilja mik frá trú, Blas. 42; at engu frá skildu, nothing excepted. Dipl. v. 22; eiðar frá skildir, K.Á. 182; sá maðr er nú var frá skiliðr, Grág;. i. 16, 17:s. sundr, to put asunder, Nj. 42:s. við, to part with, put away; s. við konu, s. við bónda, 686 B. 14, Þórð. 46 new Ed.; at ek vilja s. við félaga minn, Grág. i. 326; ok sé hann skildr við (have forfeited) ábúð jarðar, Gþl 337:s. eptir, to leave behind, Mag.: passim in mod. usage, eg skildi það eptir heima.

3. to part company, leave; svá skildu vér næstum, at…, Nj. 49; eptir þat skildu þeir, 98; skildu þeir með mikilli vináttu, 138; hefir þú mér heitið, at vit skyldim aldri s., 201.

4. impers. one parts; hence followed by acc., one parts a thing, i.e. it branches off, is separated; þar skilr Spán inn Kristna ok Spán inn heiðna, Fms. vii. 80; þar er leiðir skildi (where the roads parted) þá skildi ok slóðna, there the tracks too parted, Eg. 579; mundi skilja vegu þeirra, their ways would diverge, 126; með þessu skilr skipti þeirra, thus ended their dealings, Ísl. ii. 274; er þat nú bezt at skili með oss, Finnb. 334; skilr þá með þeim, Nj. 112.

β. it differs; at mikit (acc.) skili hamingju okkra, there is a wide difference between, Eg. 719; hvat skilr þær ástgjafar, 656 A. i. 12; þvíat mennina skildi, Sks. 733 B.

γ. it falls out, comes to a difference; even with a double acc. of person and of thing, e-n skilr á um e-t; þá skildi aldri á orð (acc.) né verk, Nj. 147; ef þá skill á, Grág. ii. 70; þeir skyldu sik láta á, skilja um einhvern hlut, Ld. 60; þeir urðu missáttir, ok skildi þá (á) um eignina á Auslrátt, Fms. ix. 458; skildi þá ekki (acc.) á ek Rúnólf, they and R. disagreed in nought, Nj. 178; hver-vitna þess er menn skilr á um sætr, N.G.L. i. 42; nú skilr menn á (um) markteig, id.; ef menn skilr á (um) merki, id.; hann (acc.) hafði skilt á við gesti jarls, Fms. ix. 449; ek vil at þú látir þik á skilja við einhvern húskarl minn, Rd. 318; ef skrár skilr á, if the scrolls differ, Grág. i. 7.

B. Metaph. usages:

I. [Old Engl. to skill], to distinguish, discern, understand; vóru svá skilið nöfn með þeim, Ísl. ii. 332; eru þeir hér svá, at þeir megi s. mál mitt (hear it), Eg. 735; spilltisk svá sýnin at eingi þeirra mátti s. hann, Hom. 120; s. ljós frá myrkum, Sks. 626 B; kunna drauma at skilja, to know how to ‘skill’ dreams, Fms. iv. 381: to understand, þat er at skilja (that is to say) á vára tunga, Anecd. 16, 18; konungr skildi at þetta var með spotti gört, Fms. i. 15; vér þykkjumk hitt s., at …, Ld. 180; ef þat er rétt skilt, sem þar kveðr at, Grág. ii. 37; hón skildi þó raunar hvat hann mælti til hjálpar manninum, Fs. 76; kunnu vér alira þjóða tungur at mæla ok skilja, 656 A. ii. 10: very freq. in mod. usage, skilr þú þetta? eg skil ekki hvat þú segir, það er ó-skiljandi.

II. as a law term, to decide; skildi konungr erendi Sighvats svá, at …, Fms. v. 180; þá er kviðir eigu at s. mál manna, Grág. i. 49; skulu heimilis-búar hans fimm skilja þat, hvárt …, 58; allt þat sem lögbók skilr eigi, Gþl. 18; enir sömu búar skolu um þat skilja, Grág. i. 43; at þeir eru þess kviðar kvaddir er þeir eigu eigi um at s., 55; skulu vetfangs-búar s. um hvárt-tveggja, ii. 37; tólflar-kviðr átti um at s., Eb., Nj. 238.

2. to set apart, reserve; þat skil ek er ek vil, Nj. 55; þessu sem nú var skilt með þeim, Fms. xi. 100; nú hefir maðr kú skilt í skyld sína, Gþl. 503; þat var skilit í sætt vára, Nj. 257; þat var skilið í sæll þeirra Þóris föður míns ok Bjarnar, at …, Eg. 345; var þat skilit til brigða um áðr-nefnt kaup, Dipl. iii. 10; hann skildi af sér (declined responsibility) um fyrnd á kirkju alla ábyrgð, iv. 4; þat er stórmæl ok skilit (express) boðorð, Anecd. 46; nema þat væri skilt (expressly reserved), Fms. x. 447: eiga skilit, to have reserved, stipulated; þat átta ek skilit við þik, at …, ii. 93; sem Hrani átti skilt, iv. 31; at hann vill hafa gripina svá sem hann átti skilit, vi. 60: hence the mod. phrase, eg á það ekki skilið, ‘tis not due to reserve this for me, i.e. I do not deserve it; hann á það skilið, it is owing to him, it serves him right:s. sér e-t, to reserve to oneself, Fas. i. 527, Fms. v. 293, ix. 323, Landn. 304; Njáll kveðsk þat vilja s. undir Höskuld, to make a reservation, reserve it for H., Nj. 149; þeir sem gáfu, skildu æfinlig forræði þeirra undir sik ok sína arfa, reserved it for themselves and their heirs, Bs. i. 689.

3. esp. with a prep.; s. á, fyrir, til, undan, to stipulate, reserve; vil ek s. á við þik einn hlut, Hrafn. 6; skaltú s. þat á við hann, Fms. x. 334:s. fyrir, hversu var skilt fyrir félagi þeirra, Grág. i. 330; ok skili þeir þá fyrir þegar, 118; skal einn maðr s. fyrir (pronounce) en aðrir gjalda samkvæði á, i. 2; at svá fyrir-skildu (so stipulated), Dipl, v. 19; handa-band þeirra var svá fyrir skilit, iv. 9; þá skilði Sverrir konungr fyrir eidstafinum (dictated it), Fms. viii. 150; er hann hafði fyrir skilt heitinu, made (said) the vow, 55:þann hlut vilda ek til s., at vér værim austr hér. Nj. 149; þat vil ek þá s. til, segir Hallr, at …, 156; þat vil ek ok til s. við ykkr bræðr jarla mína, at …, Ó.H. 98; megu þeir eigi aðra göra sekð hans en til var skilit fyrir váttum, Grág. i. 118:s. undir eið, to take an oath with reservation, Grág. i. 56, Sturl. i. 66:s. undan, to reserve, make a reservation; s. undan goðorð, utanferðir, sektir, Ld. 308, Sturl. ii. 63.

C. Reflex. to separate, break up; skildisk þá ok riðlaðisk fylkingin, Fms. vii. 277; at þau væri skild, Grág. i. 307; vóru þau þá skilið, Nj. 268:s. við e-n, to part from; sá er skiliðr við konuna, Grág. i. 33; segja skilið við, konu, bónda, to declare oneself separated from, Nj. 14, 50; ef kona skilsk við bónda sinn (divorces), 656 A. 15; hvar hann skildisk við Þórólf, Ld. 44: to forsake. Fms. i. 34, Nj. 250; s. við mál e-s, Ld. 308, Nj. 177; þeir er ekki vildu við skiljask (leave off) ok láta af heiðninni, Fms. iv. 144.

2. recipr. to part company; at vit skilimk í orrostu, Eg 293; þótt vit skilimk, Korm. 88; þeir skiljask fóstrar, Fms. xi. 99; skildusk þeir með blíðskap. feðgar, Eg. 790.

β. to be divorced, Grág. i. 325, 326, K.Á. 116.

II. impers., e-m skilsk e-t, ‘it skills one’, one perceives; honum hafði þat skilisk, Eg. 715; haun kenndi honum atferli—Nú skaltú vita hvárt mér hafi skilisk, Ísl. ii. 206; konunginum skildusk vel orð jarls, Fms. xi. 13; má mér þat eigi skiljask, Sks. 61; hón lét sér þat ok vel skiljask, to make up one’s mind to it, Hkr. ii. 88; Barði lætr sér skiljask at svá er, Ísl. ii. 327; þú vill þér ekki skiljask (láta) þat er á mót er þínum vilja. 625. 68.

III. part. skilinn, q.v.

skiljan-liga, adv. distinctly, Mar.

skiljan-ligr, adj. distinct, Skálda 174: intelligible, Sks. 157; ú-skiljanligr, unintelligible.

skil-kvángask að, dep. to marry lawfully, Rétt. 44.

skillingr, m. [Goth. skilliggs; A.S. scilling; Engl. shilling; Dan. skilling], a shilling, Þkv. 32, Eg. 278, 280: as a rendering of the Hebr. shekel, Stj. 363. 396, 461, 534, Mar. 1202; gull-s., Ó.H. 22.

skil-lítill, adj. not very truthful, Sturl. i. 56, 193.

skil-máli, a, m. a condition, term, stipulation, Eg. 35, Stj. 38, 173, freq. in mod. usage.

skil-merki, n. [Dan. skjelle-mærke], a land-mark, Gþl. 452. skilmerki-ligr, adj. (skilmerki-liga, adv.), distinct.

skilmi, n. [Dan. skimmel; Shetl. skilm], mustiness; and skilma, að, to be covered with mouldiness, (Oldn. Ordb.)

skilnaðr, m. a separation, Grág. ii. 13, 114: a separation, divorce, i. 378, Fms. x. 348: a parting, Stj. 479; at skilnaði, at their parting, at last, Eg. 574, 575, Nj. 106, Fms. viii. 258.

II. distinction, Stj. 271.

skilning, f. (in mod. usage skilningr, m.), a separation, division; einn Guð þrennr í skilningu, Hom. 146; Guð görði himna í skilningu, Eluc. 9; s. millum íllra hluta ok góðra, Sks 502; þær þrjár skilningar er einn Guð, Gþl. 40.

II. discernment, understanding, intellect, Barl. 23, 45; skilningar andi, Sks. 611; skilningar himinn, Fas. iii. 665; leiða til fullrar skilningar, Sks. 309 B; fá skjóta s. á e-u, Fms. i. 97: koma skilningu á e-t, Mar.; eptir honum hurfu margir menn í skilningu, Ver. 95; rétta skilning, kunna góða s. á e-u, Sks. 51, 493 B; mikla s. ok minni, Stj. 70; vit ok s., Skálda 169.

3. sense, meaning; ek hefi hina s., at …, but I think, that…, Nj. 142; meðr annarri s., Stj. 53; þessor er ráðning ok s. draums þíns, 200; hann bauð þeim gæta hverja skilning þeir skildi á hverju hafa, Barl. 22; eigi skaltú þvilíka s. hafa á þessu máli, 45; án skilning þeirra orða, Anecd. 2.

compds:

skilningar-lauss, adj. senseless, without understanding, Sks. 246 B: a brute, s. skepna, 45.

skilningar-vit, n. pl. mother-wit, sense, instinct, Stj. 98, 101: the (five) senses, 20, freq. in mod. usage.

skilningr, m. = skilning, sense, meaning, understanding; þann skilning, Stj. 2; skilningi, id.; andaligr s., 25, 50; var í bréfinu sá s., Bs. i. 803, 838; þessi o:ð bera þann skilning, ii. 42; þat er minn s. at sú skipan á at standa, i. 827; tvenna skilninga, Skálda 207, and so in mod. usage: skilnings-góðr, clever; skilnings-laus, skilnings-lítill, adj. senseless, of small understanding,

skil-orð, n. a condition, stipulation, terms (= skildagi), Jb. 282, Gþl. 307, 483, K.Á. 112, Fms. vi. 19, passim: a regulation, fjár s., N.G.L. i. 75: a decision, með sex manna skilorði, ii. 142.

skil-rekki, n. an account, proof, evidence; með skynsemd ok s., Stj. 142, 150, 163, cp. 23, v.l.

skil-rekkr, adj. trustworthy, respectable; skilrekkir menn, Stj. 90, 142.

skil-ríki, n. a proof, evidence, = skilrekki; sýna s. til e-s, Grett. 121 A; sýna e-t með s., Jb. 170; sýna fullt s., Dipl. ii. 16; með fullu s., Th. 4; skrár ok s., Pm. 68; eptir því sem góðra manna s. þar um vátta, 46; fyrndar s., a proof of prescription, Dipl. ii. 5.

2. of a deed (as a document), Ann. 1361; bréf ok skilríki (plur.), Bs. i. 818, freq. in mod. usage, but skilrekki seems to be the older and truer form.

skil-ríkliga, adv. clearly, conclusively, Gþl. 18 (Jb. 48), Karl. 554; frankly, H.E. i. 487.

skil-ríkr, adj. — skilrekkr; s. maðr, Nj. 235, Fms. xi. 101, K.Á. 208, Gþl. 58, Grett. 90 A; s. bóndi, 110.

2. conclusive; skilríkt bréf, s. skript, Stat. 274, Bs. ii. 131; tjá skilríkt, to tell distinctly, 121.

skil-samr, adj. (skil-semi, f.) = skilríkr.

skil-vangi, a, m. = skildagi, N.G.L. i. 136, 151.

skil-vísi, f. an account; göra s. fyrir kaupum, Gþl. 493.

skil-vísliga, adv. clearly, conclusively, with despatch, promptly, Gþl. 66, Dipl. ii. 13, Anecd. 66, Sks. 57, 282 B, 315.

skil-vísligr, adj. trustworthy, authentic, Stj. 17, Anecd.; öll bréf eiga á sér s. mörk, marks proving their authenticity, 88.

skil-víss, adj. = skilríkr, trustworthy; s. maðr, Ld. 274; í skilvísum bókum, Stj. 17, 41, 58.

skil-vænn, adj. = skilvíss, K.Á. 52.

skil-yrði, n. = skilorð, Fms. vi. 194, D.N., freq. in mod. usage.

SKIMA, að, to look all around, of a restless and eager look; hann skimar at fé sínu, Fas. i. 7; s. í allar áttir; see skuma.

skimuðr, m., poët. a he-goat, Edda (Gl.)

SKIN, n. [skína; in provinc. Germ. the moon is called schein, Grimm’s Dict.], sheen, shining, of the sun, moon, stars; skin sólar ok tungls, 623. 21; hann ræðr fyrir regni ok skini sólar, Edda 16; einn dag var skin heitt, Fms. i. 118, vi. 411; þann dag var fagrt veðr af skini, x. 344; höfðu þeir skorpnat í skininu, Háv. 47, passim: sól-skin, sunshine; tungl-skin, moonshine; a poët. name of the moon, Alm.

2. show = Germ. schein; yfir-skin, mod.

compds:

Skin-faxi, a, m. Sheen-mane, name of the sun-horse, Edda.

skin-hringr, m. a nickname, Fms. viii.

skingr, n. a kind of cloth; Grönl. H.M. iii. 96, Flóv., D.N.

skininn, part. bleached, withered; s. bein.

SKINN, n. [a specially Scandin. word, not known to the Saxon and Germ., unless Germ. schinden (= to flay) is of the same root; the Engl. skin is probably a borrowed Norse word, esp. as sk is not represented by sh]:—a skin; húð af nauti, skinn af sauði, N.G.L. i. 420; bera (fall) af skinni, K.Þ.K., passim; sauð-skinn, sheep-skin; skinna tíund, N.G.L. i. 462.; the naut. phrase,­leið eigi lengi áðr skinna-köst fóru að koma á sjóinn, till the sea began to be lashed, of gusts or squalls of wind lashing the sea before a gale; the metaphor is from the game of skinnleikr, Ísl. Þjóðs. ii. 129.

II. plur. skins, of fur or a furred cloak, Fms. vii. 34; grá skinn, 352; hvít skinn, Rétt. 2. 10; hann tók þá skinn sín er hann hafði á herðum sér, ok lagði undir höfuð Knúti konungi, 368; hann gaf honum skinn góð ok klæddi hann vel, 397; þat var skikkja ok pelldregin yfir skinnin, Lv. 41; cp. ‘axlede han sit skin’ in Dan. ballads. Skinna-björn, a nickname, from fur-trading in Russia (Hólmgarðr), see Landn. 3, ch. 1. skinns-litr, m. complexion of skin, Nj. 219, Bárð. 164, Fms. iii. 189. skinna-vara, u, f. ‘skin-ware,’ peltry, fur-ware, Eg. 69, Fms. x. 75, Ó.H. 134, Landn. 169, v.l. 7.

B. As adj. of skin: skinn-beðr, m. a bed in a skin case, Dipl. iii. 4, 18. skinn-brækr, skinn-fat, skinn-feldr, skinn-hosa, skinn-hjúpr, skinn-húfa, skinn-kápa, skinn-klæði, skinn-kufl, skinn-kyrtill, skinn-ólpa, skinn-rokkr, skinn-sokkr, skinn-stakkr …, skin (or leather) breeks, garment, cloak, hose, jacket, cap, etc. …, Bs. i. 355, Fbr. 139, Mart. 123, Sturl. ii. 120, Dipl. v. 18, Fms. v. 183, vi. 305, 422, x. 204, 401, Sks. 549, Orkn. 326, Hkr. iii. 166, Þorf. Karl. 430, Sturl. iii. 147, Fas. ii. 93, iii. 471 (Skinn-húfa is also the name of a giantess), Greg. 59, Glúm. 351, Fs. 52, Eb. 68 new Ed., 192, MS. 4. 8, Nj. 356, Boll. 356, Finnb. 222, in mod. usage.

skinna, u, f. a skin, piece of vellum, in compds, Fagr-skinna, Morkin-s., Grá-s., Hrokkin-s., Gull-s., Rauð-s., see prefaces to Icel. Edd. of Sagas.

skinnari, a, m. a skinner, tanner, 656 C. 8.

skinn-bjartr, adj. bright-skinned, of complexion, Lex. Poët.

skinn-dráttr, m. ‘skin-pulling,’ an athletic game, uncertain what; ef maðr gengr til fangs eðr skinndráttar at vilja sínum ábyrgist sá sik sjálfr at öllu, N.G.L. ii. 59.

skinn-dreginn, part. lined with fur, Ísl. ii. 223.

skinn-hvítr, adj. white-skinned, = skinnbjartr.

skinni, a, m. a nickname, a skinner, Vápn. 5.

skinn-klæðast, d, to put on one’s skin clothes, of fishermen.

skinn-klæði, n. a suit of skin clothes; see skinn B.

skinn-lauss, adj. skinless, with abraded skin, Fas. iii. 393.

skinn-leikr, m. a ‘skin-game,’ = skinndráttr, Sturl. iii. 188, Háv. 54, Fbr. 140, Bs. i. 648, 680.

skinn-ræstinn, adj. white-skinned.

skinn-sokkr, m. skin-socks, worn by fishermen; see skinn B.

skinn-spretta, u, f. a scratch of the skin.

skinn-stakkr, m. a skin cloak, used by fishermen; see skinn B.

skinn-vefja, u, f. a nickname, Bárð.

skinn-þaktr, part. skin-thatched, skin-covered, Stj.

SKIP, n. [Ulf. skip = πλοιον; a word common to all Teut. languages, ancient and modern]:—a ship; it is the generic name, including ships of every size and shape; lang-skip, a long ship, a war ship (including dreki, skeið, snekkja); kaup-skip, a merchant ship (including knörr, buzza, kuggr); even of ferry-boats on lakes, rivers, channels, hafa skip á á (river), Grág. ii. 267; haf-skip, a sea-going ship; segl-skip, róðrar-skip, N.G.L. i. 335, Ld. 300, Hkr. i. 152, Fms. i. 38; ríða til skips, Nj. 4, and in countless instances: of a ship-formed candlestick, járn stika með skipi, Dipl. v. 18. For the heathen rite of burying a man in a ship, see Landn. 81, Ld. 16, Gísl., cp. also Yngl. S. ch. 27; Skjöld. S., of king Ring in Arngrim’s Suppliments (MSS.)

II. compds:

1. with gen. plur.:

skipa-afli, a, m. a naval force, Sturl. iii. 65, Fms. vii. 248.

skipa-búnaðr (skipa-búningr, Fms. x. 119), m. the fitting out of ships, making ready for sea, Fms. viii. 380, ix. 215.

skipa-farir, f. pl. = skipa-ferð, Orkn. 428, Fms. iv. 50, Þiðr. 249.

skipa-fé, n. a ship-tax, Rétt. 1. 5, H.E. i. 414, Jb. 459.

skipa-ferð, f. = skip-ferð, Gullþ. 67, Fms. vi. 321.

skipa-fjöldi, a, m. a multitude of ships, Magn. 450.

skipa-floti, a, m. a fleet of ships, Fs. 16, Nj. 8.

skipa-gangr, m. = skipaferð, Fms. vi. 238, 321, Bs. ii. 131.

skipa-görð, f. ship-building, Fms. ii. 107, viii. 105, Rétt. 42.

skipa-herr, m. a naval force. Eg. 13, 31, Fms. iii. 74.

skipa-kaup, n. the trading with a ship in harbour, Grág. ii. 406.

skipa-kostr, m. = skipaafli, Eg. 117, 527, Fms. i. 20, Orkn. 380.

skipa-lauss, adj. without ships, Fms. xi. 180.

skipa-leið, f. the ‘ship-road,’ way by sea, Fms. x. 92.

skipa-leiðangr, m. a levy in ships, Rétt. 81.

skipa-leiði, n. = skipaleið. Fms. x. 85.

skipa-leiga, u, f. the hire of a ship, H.E. i. 394.

skipa-lið, n. a naval force, Eg. 7, Fms. i. 147, vi. 225.

skipa-lýðr, m. shipmen, seamen, Fb. i. 122.

skipa-lægi, n. a berth, Landn. 54, Fms. vii. 122.

skipa-maðr, m. a shipman. mariner, pl. a crew, Grág. i. 451, Nj. 133, Rd. 227, Fms. x. 244.

skipa-meðferð, f. shipping business, Grág. ii. 394.

skipa-orrosta, u, f. a sea-fight, Sks. 395.

skipa-reiði, a, m. a ship’s rigging, Skálda 194.

skipa-saumr, m. [Dan. skibs-stöm], ship-nails, Fms. ix. 377.

skipa-smiðr, m. a ship-wright, Eg. 135.

skipa-smíð, f. ship-building, Stj. 570.

skipa-stóll, m. a supply of ships, fleet, Fms. vii. 292, viii. 163, 177, x. 414, Stj. 346.

skipa-tollr, m. a ship-tax, Rétt. 42.

skipa-uppsát, n. the right of laying a ship ashore, Grág. ii. 401.

skipa-viða, u, f. ship-timber, Fr.

skipa-vöxtr, m. the size of ships, Fms. ii. 299.

2. with gen. sing.;

skips-bátr, m. a ship’s boat, Fbr. 103.

skips-borð, n. a ship’s board, gunwale, Vkv. 31, Skálda 192, Fms. xi. 140.

skips-brot, n. = skipbrot, Grág. ii. 389, Gþl. 482, Fms. ii. 80, Edda 131.

skips-bryggja, u, f. a ship’s bridge, gangway.

skips-dráttr, m. ship-launching, Grág. ii. 401, Gþl. 371, Fms. ix. 402, Fs. 157.

skips-dróttinn, m. a ship’s master, skipper, 655 x. 2.

skips-flak, n. a wreck, Fms. ii. 246, Hkr. i. 303.

skips-görð, f. = skipgörð, N.G.L.

skips-háski, a, m. danger at sea, Jb. 402.

skips-höfn, f. a ship’s crew, Fms. ii. 246, vii. 298, Landn. 56, Ld. 118, passim: a harbour, berth; kirkja á s. í Herdísar-vík, Vm. 14.

skips-lengd, f. a ship’s length, Grág. i. 209, ii. 399.

skips-prestr, m. a ship’s priest, Sturl. i. 117.

skips-reiði, a, m. a ship’s tackling, Greg. 76.

skips-sátr and skips-uppsát, n. a berth, Gþl. 98, 113.

skips-verð, n. a ship’s worth, N.G.L. i. 198.

B. Prop. compds:

skip-batr, m. a ship’s boat, cock-boat, Fms. vii. 82.

skip-borð, n. = skipsborð, Hkr. i. 314.

skip-bót, f. a ship’s repair, Pm. 133.

skip-brot, n. a shipwreck, Grett. 98 A, Ísl. ii. 245; vera í skipbroti, to be shipwrecked, Fb. i. 341: wreck drifted ashore, Grett.

skipbrots-maðr, m. a shipwrecked person, Hkr. i. 310.

skip-buza, u, f., Ann. 1349; see búza.

skip-búinn, part. ‘boun,’ ready to sail, Bs. i.

skip-búnaðr, m. a ship’s fittings, Eb. 100.

skip-dráttr, m. a ship-launch, Gþl. 113, Fms. vi. 202.

skip-dróttinn, m. a skipper, captain, N.G.L. i. 209.

skip-erfð, f. an inheritance among the ship’s company, see the remarks to mis-för, p. 430, N.G.L. i. 50.

skip-farmr, m. a ship’s cargo, Sks. 231.

skip-ferð, f. [Germ. schiff-fahrt], a sea-voyage, Fms. i. 222, xi. 263.

skip-fjöl, f. a ship’s plank; only in the phrase, stíga á s., to go on board, Ld. 318, Fbr. 186.

skip-flak, n. a wreck. Fas. ii. 538, Ann. 1419.

skip-færr, adj. navigable for a ship; veðr hvasst ok eigi skipfært, Eg. 482; lagði fjörðinn svá at ekki var skipfært, Fbr. 79 new Ed.

skip-för, f. a sailing, Eg. 220: a voyage; vera í skipförum, 73; banna skipfarar upp í landit, Hkr. ii. 12.

skip-gengr, adj. ‘ship-going,’ navigable, of a channel, river, or the like, Eg. 482.

skip-görð, f. ship-building, Gþl. 78, Hkr. iii. 118.

skip-herra, m. a skipper, ship-master, captain, Fms. xi. 426, Sturl. iii. 61.

skip-hlutr, m. the ship’s share of a catch, Jb. 329.

skip-hræ, n. the wreck of a ship, Fms. viii. 259, Jb. 392.

skip-hræddr, adj. = sjóhræddr, Al. 140.

skip-kaup, n. the purchase of a ship, Lv. 97.

skip-kostr, m. = skipakostr, Eg. 202, Sturl. i. 77.

skip-kváma (skip-koma), u, f. the arrival of a ship, Grág. ii. 405, Nj. 4, Ld. 62, Fms. ii. 68.

skip-kænn, adj. skilled as a seaman, Stj. 571.

skip-lauss, adj. shipless, Fms. viii. 371.

skip-leggja, lagði, to bury in a ship, Landn. 81.

skip-leiga, u, f. the hire of a ship, Gþl. 507, Jb. 383: a ship-tax, N.G.L. i. 257.

skip-lesting, f. damage to a ship, N.G.L. i. 336.

skip-leysi, n. a lack of ships.

skip-maðr, m. a shipmate, one of the crew, Fms. xi. 430.

ski-prestr, m. a ship’s chaplain, Sturl. i. 117.

skip-pund, n. [Dan. skib-pund], a weight; fjórar vættir ok tuttugu skulu göra s., Gþl. 523; tíu s. í lest, tólf lestir í áhöfn, 732. 16; but, tólf s. í lest, Bs. i. 545; hann kvað á at ekki s. skyldi vera dýrra en hundrað vaðmála, Fms. vi. 266; sex s. af gulli, six talents of gold, vii. 96.

skip-pundari, a, m. a ship-pound steelyard, Gþl. 522.

skip-reiða, u, f. ‘ship-levy;’ in Norway the country for the purposes of levy was divided into ‘skipreiður,’ tvá menn skal nefna ór hverri skipreiðu, Gþl. 10; var þá rannsakat útboð í hverri skipreiðu, Ó.H. 148; skipta í skipreiður, Hkr. i. 146.

skip-reiði, a, m. a ship’s rigging, Fms. i. 102.

skipreiðu-menn, m. pl. the franklins of a skipreiða, Gþl. 91.

skipreiðu-þing, n. a husting in a s., Gþl. 86.

skip-reiki, a, m., corrupt for skipreki or skip-vreki, a shipwreck, Fas. iii. 529, passim: in mod. usage, verða í skipreika.

skip-rúm, n. a ‘ship-room,’ berth, esp. of fishermen; veita e-m s., to take one among the crew, Sturl. i. 11.

skip-sala, u, f. a ship’s sale, Þorst. hv. 40.

skip-saumr, m. ship-nails, Fms. viii. 199, Fas. iii. 301.

skip-sátr, skip-sát, n. the right of beaching a ship, Vm. 136, 164.

skip-skeggja, að, in a pun, Krók. 64.

skip-skrokkr, m. an old hulk.

skip-sleði, a, m. a ‘ship-sledge,’ roller for launching a ship, Fb. i. 22.

skip-smiðr, m. a ship-wright, Fms. ix. 377.

skip-smíð, f. ship-building, Bs. ii. 78.

skip-sókn, f. = skipsögn, Fagrsk.

skip-stafn, m. a ship’s stern, Fms. vi. 402, viii. 217.

skip-stjóri, a, m. = skipherra.

skip-stjórn, f. the steering or command of a ship, Fms. vi. 246, vii. 287, Eg. 253.

skipstjórnar-maðr, m. a ‘ship-steerer,’ captain, skipper, Eg. 33, Fms. vii. 256.

skip-sveinn, m. a ship-boy, Bs. i. 842.

skip-sýsla, u, f. = skipreiða, N.G.L. i. 153, ii. 382.

skip-sögn, f. a ship’s crew. Fms. vii. 43, ix. 319, x. 296, 390, Fær. 194, Hkr. ii. 226, passim.

skip-taka, u, f. the seizing of a ship, Fms. v. 74.

skip-tapi, a, m. the loss of a ship (at sea), Fms. ix. 427.

skip-tjón, n. = skiptapi, Fms. xi. 237, Ann. 1227.

skip-tollr, m. a ship’s toll, Fs. 153, 157.

skip-töturr, m. a hulk, Sturl. iii. 71.

skip-uppsátr, n. = skipsátr, Jm. 2.

skip-verð, m. a ship’s worth, Fms. vi. 248.

skip-veri, a, m. one of a crew, in sing., Eg. 128, Landn. 68: esp. in plur.,

skip-verjar, the crew, Grág. ii. 60, Eg. 100, Nj. 281, Ó.H. 56 (spelt skipverar), Fms. vi. 248, passim.

skip-viðr, m. a ship’s timbers; nú bera menn skipviðu eða draga langviðu, N.G.L. i. 65: of a wreck, Grág. ii. 387; sumir fylgðu skipviðum ok komu allir lifandi til lands, 656 C. 22.

skip-vist, f. = skiprúm, Sturl. i. 11: the right of laying up a ship, = skip-sátr, Vm. 154.

SKIPA, að, [from this word has come the Fr. équiper; Engl. equip]:—to give order or arrangement to things, with dat., i.e. to draw up, place in order, arrange them, of seats, lines, rows; hann skipaði mönnum í skjaldborg, Ó.H. 206; þá fylktu þeir liði sínu ok skipaðu, 205; þeirra hverr á at skipa tveim mönnum í Lögréttu, öðrum fyrir sér, en öðrum á bak sér, Grág. i. 5; Gunnarr hafði marga boðsmenn, ok skipaði hann svá sínum mönnum, hann sat á miðjan bekk, en innar frá Þráinn … þá var skipat konum í annat sinn, sat þá Þorgerðr meðal brúða, Nj. 50, 51; svá var skipat sessum, at …, Fms. x. 16; Egill skipaði svá mönnum þeim er merkit báru, Hkr. i. 150; skipaðu höfðingjar herinum til atlögu, Fms. ii. 303; jarl skipaði svá atlögunni, ix. 430; þeir skipaðu svá sinni ferð, at …, 468; konungr skipaði Haraldi í sína sveit, vi. 168; Gizurr skipaði Oddi yfir Skaga-fjörð, x. 60; hann skipaði sonum sínum til landa, Rb. 316; skipuðu Ribbungar þar öllum sýslum, Fms. ix. 393; bændr ok þingu-nautar skyldu fyrst gunga á þingit ok skipa dómum eptir lögum, vii. 138; hann skipaði allri bygð ok skipti í skipreiður, Hkr. i. 146; er skipat í þáttu allri skrá þessi, Rb. 4.

2. metaph. to explain; skipa draumi, to read a dream, Fms. xi. 6; skipaði konungr fyrst þeirra máli, ix. 396; ok skipuðu málum þeim sem nauðsyn bar til, x. 32: in the phrase, of a song, eg kann kvæðið, en kann ekki að skipa því, I know the song by heart, but cannot give the order of the verses.

II. with acc. to take up, occupy; konur skipuðu pall, Nj. 11; Haraldr ok hans lið skipaði langbekkinn, Fms. vi. 193; hann skipaði öndvegi, Vígl. 52 new Ed.; skipa fylking sína, to draw up one’s line of battle, Eg. 292; Vagn ok Björn skipa annan arm, Fms. xi. 126: part., vágrinn var skipaðr herskipnm, ix. 360; var skipuð öll höllin, Nj. 269; hirð hans er skipuð afreks-mönnum einum, Eg. 19; höllin var skipuð hæverskum höfðingjum, Fms. vi. 3; vóru skipaðir þrettán stólar, x. 16; var skjöldum skipat allt húsit um veggina, the walls all hung with shields, vii. 147.

2. to establish, ordain, appoint, the place or office given being in acc.; þá skipaði hann lög, … ok setti þat í lögum, at …, Fms. i. 6; skipaði hann héraðit sínum félögum, Landn. 57; skipuðu þeir löndin Arnfinni jarli, Fms. i. 201; skipaði hann nú allt land sínum sýslu-mönnum, viii. 244; vóru þeim skipuð ríki þau á Íslandi sem konungr hafði þá heimildum á tekit, x. 45; skipa klerkum kirkjur, K.Á. 232; skipaði konungr ríki sín um öll Upplönd, ix. 410; Skúli hertogi hafði skipat allar sýslur fyrir norðan Staði, 478; fór hann inn í Sogn ok skipaði allt ríkit, x. 189; ok er skipat var ríkit með þessum hætti, Fas. i. 376; hann fékk honum umboð sitt at s. jarðir sínar, Eg. 590; Geirmundr skipar jarðir sínar á laun, Ld. 112; láta drepa stórmenni en hefja upp lítilmenni, hafa þeir verr skipat landit, Fms. vii. 183; hann skipaði dalinn vinum sínum, Gullþ. 44.

3. to compose, arrange; skipa bækr, Sks. 568; skipa máldaga (acc.), Nj. 4; skyldi Ólafr frálsliga mega skipa þenna skurð til hverrar jarðar sem hann vildi, Dipl. iv. 12; at hann skipaði (settled matters) milli þeirra, Fms. vii. 270:skipa til e-s, to arrange; skipa til um fylkingar, ix. 489; skipa til atlögu, vii. 357; þeir skipuðu til bús með Sigríði, Eg. 94; at s. þar til bús, Nj. 54; skipuðu þeir til á hverju skipi, 8; s. til búa sinna, to put one’s household in order, 219, 251, 259; um daginn eptir var þar skipat til leiks, Ld. 196; s. til um fylkingar, Ó.H. 215; þó mun eigi of skipat til ánna, there will not be too many rams for the ewes, Fms. xi. 149.

4. to man; skipaði konungr hana (i.e. the hall) hraustum drengjum, Fms. vi. 3; ek skal s. húskörlum mínum annat skipit en bóndum annat, Nj. 42; skipuðu þeir skipin sem bezt, Fms. ix. 401; hverr skal þau (the ships) skipa, Nj. 42; sex skip, öll vel skipuð, Eg. 87; tré alskipað af epluni, Stj. 73.

III. to bid, command, Lat. jubere: s. e-m e-ð, freq. in mod. but not found in old writers; hann skipaði mér að fara.

B. Reflex. to take a seat or place, draw themselves up; gengu þeir þá inn allir ok skipuðusk í dyrrin, Nj. 198; er menn skipuðusk í sæti sín, Eg. 248; þar var fjöldi fyrir boðs-manna, skipuðusk menn þar í sæti, Nj. 11; víl ek at menn skipisk í sveitir, … skipisk menn nú í sveitir, en síðan skal sveitum skipa í fylking, Ó.H. 205 (skipta, Fms. v. 53, v.l.); þá skipaðisk jarl til atlögu, Fms. i. 169.

2. to undergo a change, sometimes with the notion for the better, to be improved; hugr yðvarr hefir skipask, 656 C. 42; mart hefir skipask í Haukadal, ok vertú varr um þik, Gísl. 20; ok er hann hafði þessa vísu kveðit, skipask nokkut hugr þeirra bræðra, Fas. i. 267; hví skipaðisk svá skjótt hugr þinn um málin í dag? Fs. 75; hefir þu mikit skipask síðan vit sámk næst, Fms. vi. 303; kvað eigi son sinn hafa vel skipask, Fas. i. 528; litr hennar skipaðisk á engan veg, Hkr. i. 102; hversu skipaðisk máttr konungsins, Fms. ix. 214: skipask á betri leið. Eg. 416: the saying, mart skipask á manns æfinni, Ó.H. 139, Fms. vii. 156; skjótt hefir hér nú skipask, 148; hvegi er síðan hefir skipask, Grág. i. 227: skipask við e-t, to yield to, be moved by; ekki er þess ván, at pit skipisk við framhvöt orða, ef þit íhugit ekki …, Ld. 260; skipask við fortölur e-s, Fms. i. 285; konungr skipaðisk við fortölur Magnúss, vii. 210, Eg. 167; skipask við orð e-s, id., Fms. ii. 134, xi. 38, Ó.H. 48; s. við orðsending e-s, to answer to one’s call, Fms. xi. 29; hann hét þeim dauða ok meiðslum, þeir skipuðusk ekki við þat, Hkr. i. 277; þenna kost görðu vér Hákoni, skipaðisk hann vel við, he took it in good part, Fms. ii. 35; of health, var heitið fyrir henni ok skipaðisk henni ekki viðr, it took no effect, Bs. i. 791; lagði Hrani um hana beltið ok skipaðisk skjótt við, Fb. ii. 9.

II. pass., þeir skipuðusk múrr ok skjöldr, Mar. (a Latinism).

III. part. fit, meet; vel skipaðr til klerks, Fms. x. 88; skipaðrar þjónustu af Guði, ii. 199; til-skipað sacramentum, xi. 443.

skipa, að, [skip; Dan. skibe], to unload a cargo, skipa upp; Vigfúss skipar upp gózit, Fms. xi. 430; þeir tóku land ok skipuðu þar upp, Ísl. ii. 246; þeir lágu þar í lægi ok skipuðu upp, 217; skipit hélzk ok var upp skipat, Sturl. ii. 117.

skipan and skipun, f. order, arrangement, disposition, of men; Aðalsteinn sagði hver s. vera skyldi fyrir liði hans, A. said how his troops should be drawn up. Eg. 292; þessi var skipan á göngu konungs til kirkju, this was the order of the royal procession, Fms. x. 15; þeir höfðu séð lið Hákonar ok alla skipan þeirra, vii. 256; varð orrosta eigi löng áðr s. raufsk á skipi Hákonar, 289; þá þynntisk skipun fyrir framan merki konungs, Ó.H. 217.

2. the manning of a ship, a crew; sex skip skipud fullri skipan, fully manned, Fms. x. 58; Eiríkr skipaði hann (i.e. the ship) sínum mönnum með þrennum skipunum, manned her with a threefold crew, 368; svá létu þér sem várt skip myndi eigi verr skipat enn Ormrinu langi var, en svá sýnisk mér sem skipti muni á vera um skipanina, vii. 11; ef háseti rýfr skipan, if one of the crew breaks the crew, by absenting himself or deserting, N.G.L. ii. 276, 278 (Jb. 387); Lögréttu-s.

II. an appointed place, position; ganga til sætis síns sem hann á gang réttan ok skipan, Sks. 370; Haraldr fór þá austr til Svíþjóðar ok leitaði sér skiponar, Ó.H. 11: = skiprúm, hired service on board a ship, as a mate, fisherman; hann tók sér s. (took hire) með þeim manni er Þórólfr hét, Ld. 38; er þat siðr manna at fá sér slíka hluti áðr menn taka skipun, … Hneitir átti nú hlut í at hann varni honum eigi skipunar, Sturl. i. 11; í Örfirisey eiga múnkar skipun (the manning of a boat) ok allan viðreka, Ám. 111; ein skipan, 112; allir kaupsveinar hafa sér ráðit skipan, Fms. vi. 238.

III. metaph. order, position; af tungu-bragði ok skipun varranna, position of the lips, Skálda 170; héraðs-vöxtr ok lands-skipan (landscape), Fs. 22; borga-skipan, town geography, 32; landa-s. geography; orða-s., the disposition of words, syntax.

2. due order, due course, disposition, arrangement; tólf mánaða tiða-bækr en þó ekki eptir s., Vm. 100; vér sungum vers at skipun, unz lokit var, 623. 32; bæna-hald með þvílíkri s., Sks. 617: hann segir s. þá sem hann vildi á göra um ríkit, Fms. i. 46; lét hann upp lesa bréf um s. ríkisins, viii. 445; í millum annarra greina í sinni s. segir hann svá til prestsins. xi. 443; Kardinallinn görði þá s. þar á, at, x. 22: in mod. usage, order, command, = boð, til-s., an ordinance; tala um s. ok setning þá er vera á landa þeirra á meðal, Sks. 277 B.

3. care, charge; at þaer eignir skuli vera undir leikmanna s. ok forsjó, … allar kirkju-eignir sé undir hans (the bishop’s) s., K.Á. 30.

4. orders; þeir beiddusk skipanar af konungi, Sturl. iii. 137; skipan sú er menn göra á síðastum dögum heitir testamentum, K.Á. 50, 56; göra s. sína, to make one’s last will, N.G.L. i.

IV. a turn, change; var nú betri s. á komin um lund hans, his temper had taken a better turn, had improved, Hrafn. 35; var þá orðin s. mikil á hennar hag, honum sýndisk á henni grísar-höfuð, Odd. 28; þeir sá enga s. á hans yfir-bragði, 655 xiv. A. 2; mun honum þykkja góð s. á komin, Nj. 14; hversu mátti svá mikil s. verða á einni nótt? 623. 62; skipan er hér á vorðin, eldrinn er nú meirr fölskaðr enn ek hugða, Fs. 6: with the notion of change (for the better), s. er þá á orðin ef konungr mælir vel til mín, Fms. vii. 24.

compds:

skipanar-bók, f. a book of statutes, H.E. i. 516.

skipanar-bréf, n. a writ, Sturl. iii. 138.

skipanar-brigð, n. trespass against an order, Sks. 592.

skipari, a, m. [Dan. and Engl. skipper], a mariner, Eg. 373, Fms. ix. 319, Jb. 382, Hkr. ii. 83; skipara-stefna, Fms. iv. 298.

skipt, f. [from Lat. excubitum; Byzan. Gr. ἐσκύβιτον], the camp of the Varangians at Constantinople, Fagrsk. 111.

SKIPTA, t, [A.S. scyftan; Engl. shift; Dan. skifte]:—to make a division of a thing, with dat. of the thing; to part, share, divide; skipta e-u í hluti, Eluc. 8; s. hrepp í fjórðunga, Grág. i. 443; s. liði í sveitir, Fms. ix. 511, x. 268; skipta þeir nú félagi sínu, Ld. 192; s. arfi, Eg. 197; s. með sér úmögum, Grág. i. 237 sqq.; sumum mönnum skiptu þeir með sér til ánauðar, Fms. i. 77; tóku þeir at herfangi allt fólk ok skiptu milli skipanna, vii. 195; s. vatni með mönnum, Grág. ii. 290; s. landi með okkr, 254; konungr skipti landi með sonum sínum, Fms. i. 6: s. e-u við e-n, to share it with another, Eg. 333, Fms. vii. 176; s. sundr, to part asunder, divide; ef sundr er skipt lögunum, þá mun sundr skipt friðinum, Nj. 164: to share, nornir skipta geysi-újafnt, Edda 11; enda skipti Guð með okkr, Nj. 165; látum s. Guð giptu, Fms. viii. (in a verse).

2. so in the phrases, vil ek mér engu af skipta, I will take no share for myself, will take no part in, Bs. i. 7, Band. 9 new Ed.; skipta sér lítið af e-u, Hom. (St.), Fas. iii. 529; s. mér engu af við þik, to leave thee alone, Fms. ii. 162; Þorgils bað hann sér ekki s. af við hana, heed her not, vii. 219; Glúmr skipti sér ekki af um búsýslu, Glúm. 335; þat er hann skipti sér af um mál manna, when he took part in men’s affairs, Ld. 98.

3. acc., skipta bækr í kapítala, Skálda 174; jörðin var í brott skipt, Stj. 26; s. föng sin, Hom. 151; s. fé sitt, 152: this usage is due to the influence of Latin, and is rare in classical writings, old or mod., cp. Grág. i. 84; s. sitt líf í betra efni, Mar.

II. to shift, change, also with dat.; skipta litum, to change colour, Rb. 354; s. göngu sinni, 100; s. nafni, Fms. xi. 416; s. skapi, Nj. 217; s. skaplyndi, Fms. vii. 113; s. um trúnaði sínum, to turn to the other side, x. 125: rarely with acc., skipta í ýmis kvikendi (cp. skiptingr), Barl. 25.

2. skipta e-u, to be of importance to a matter, to change or alter it; eigi skiptir þat arfi, it does not change the inheritance, Grág. i. 183; eiga máli at s. um e-t, to be concerned about a thing, Nj. 87, 240; þótti henni allmiklu máli s., it concerned her much, Ó.H. 31, 97; þat skiptir engu, it does not matter, Fms. vi. 14; þykki mér þat miklu s., Eg. 714; kveðsk ok engu máli þykkja s., it did not matter to him, Ísl. ii. 350; mik skiptir öngu, Nj. 33; ek ætla mik öngu s. hverr þú ert, Fms. x. 295; eigi þykki mér s. (‘tis indifferent to me) í hverjum flokki ek em, Ó.H. 204; þik mun litlu s. um mína liðsemd, thou wilt get but little good from my help, Eg. 722; ef máli skiptir, if it be of importance, Skálda 162; hitt skiptir hana enn meira, it is of more moment for her, Ld. 136; þik mun þat eigi (engu?) skipta, 72; hvat mun þik þat s., dæmðr ertú nú til dauða, Fs. 96; eigi mun þat nú s., Nj. 134; til alls er jarli þótti skipta, Fms. xi. 128; þat skiptir hverr byðr, it makes all the difference, i. 181; þá skipti hversu gott væri mitt yfir-bragð, ef mikit er, Fb. i. 391; þat mun tveimr skipta, one of the two, of two extremes, Ld. 34, Fms. vii. 95; sér Pálnatóki, at mun tveimr um skipta, it must turn one way or the other, of the decisive moment, xi. 96; um þenna mann mun stórum s., Ó.H. 140; eigi skiptir þat (þá at) högum til, ‘tis not as it should be, Fb. 1. 331, Fs. 79: þat skipti mörgum hundraðum, it is a matter of many hundreds, amounts to several hundreds, Eb. 328, Bs. ii. 56; sitr Ólafr nú at búi sínu svá at vetrum skipti, for several years, Ld. 110; matlausir svá at mörgum dægrum skipti, Fms. ii. 97, Bs. i. 339, Fb. i. 431; það skiptir tugum, etc.

3. þannig skipti til (it so turned out, it came to pass) sem úlikligra mundi þykkja, Fms. vii. 161: skipta til = skipa til, to arrange, dispose, Bjarn. 6l; skipta um, to come to a crisis, turn one way or other, Glúm. 369; skjótt mun um skipta, Ó.H. 209; láta þann verða fund okkarn, at um skipti með oss, 94.

III. to exchange; skipta e-u við e-n, to exchange with another; s. höggum við e-n, Ó.H. 214; s. orðum við e-n, Nj. 62; skipta jörðum í aðrar, to exchange them with others, Gþl. 60, Barl. 4, 75, 106; vildi Sveinn skipta hornum við nafna sinn, Orkn. 246; s. orðum við e-n, s. til, undarliga skipti ér til, ye make strange shifts with things, turn them up and down, Ó.H. 67; s. um e-t, to exchange; s. um bústaði, lánar-drottna, namn, Nj. 29, 57, Fms. xi. 426, Rb. 300; hann skipti þar um er honum þótti þurfa, Nj. 122 (um-skipti).

IV. absol. to change, come about, happen; ef þeir eigu nokkuru at s., Sks. 252 B; ef því er at skipta, if that is to happen, if it comes to that, Eg. 426; þótt því sé at s., Nj. 168, Fms. vi. 416, Ó.H. 33; þvi er at skipta þó, it will however turn out so, Fær. 32.

B. Reflex. to divide themselves, disperse; skiptusk þeir, snöru sumir norðr, Fms. v. 44; skiptask til landa, Hom. 129.

2. to turn oneself, change; náliga mátti kalla at hann skiptisk í allan annan mann, Sturl. i. 125 C; líkamir várir skiptask til meiri dýrðar, Eluc. 43; nema fleira hafi skipzk (= skipask) um hagi þína, Fas. i. 72; þar skiptisk stórum sólar-gangr, varies much, Sks. 200 B; þá skiptusk tungur (changed) á Englandi, er Vilhjalmr bastarðr vann England, Ísl. ii. 221; þá er tungur skiptusk, Rb. 340.

II. recipr., skiptask e-u við, to make an exchange; skiptask gjöfum við, to exchange presents, Eg. 250, Njarð. 362, Fms. xi. 224; skiptask orðum, málum við, Ld. 38, Fms. vii. 138; s. höggum við, Eg. 221; skiptask við um róðr, to row by turns, 362: mod., skiptask á um e-t, id.; skiptask drottins-dagar á stöfum, to change alternately, Rb. 488; skiptask til vöku, to take turns in watching, Stj. 394.

III. pass., skiptast manna á milli, Sks. 442.

skipti, n. a division, distribution, sharing; þegar í áttir er skipt úmögum, þá skal þat s. halda, Grág. i. 237; þér hafit lítið af ríki, en erut margir til skiptis, Fms. i. 52; þessa skiptis mun ek opt iðrask, Eg. 294; ok er þeir fundusk um skiptin, orðu þeir vel ásáttir, Þorst. Síðu H. 117.

2. a shift; þat munu Danir kalla at betra skipti sé at drepa heldr vÍking Norrænan en bróður sinn Danskan, Fms. i. 85: a change, mörgum þótti þetta s. mjök á móti skapi, Eg. 64.

II. exchange, dealings, transactions, as also contests, disputes, fights, only in plur.; í þvílíkum skiptum konunganna fannsk þat á, at …, Fms. i. 17; þau ein s. munu vit eiga, Nj. 141; fórn þeirra s. svá, at…, 196; s. vár sona. Eiríks, Eg. 524; með þessu skilr s. þeirra, Ísl. ii. 274; hafa þeir fengit minna hlut í várum skiptum, Fms. vii. 256; mæltu menn at hér væri makliga um þeirra s., Ld. 148; ef hinn sári maðr segir öðrum frá þeirra skiptum, Grág. ii. 33; við-s., af-skipti, dealings; um-s., a change; see also the compds, missera-skipti, síða-skipti; hesta-s., a change of horses; all these compds being used only in plur.

III. time; í bæði skiptin both times; eitt s., once. skipta-vinr, m. a customer.

skipti-liga, adv. shiftingly, in parts, 677. 8.

skipti-ligr, adj. divisible, 677. 11, Skálda 203.

skipting, f. a division, dividing, Grág. i. 242, ii. 342, Alg. 356 (of arithmetic), passim.

2. a shifting, change, Skálda 182, 209. skiptingar-tíund, f. = skiptitíund, K.Þ.K. 162.

skiptingr, m. a changeling (Germ. wechselbalg), an idiot, believed to have been substituted for the right child by fairies, Sks. 296, Fms. xi. 56, 445, Fas. ii. 341, Mar., Stj. 475; for the popular superstition see Maurer’s Volksagen.

2. gramm. = semi-vocalis, the letters i and u, Skálda 170.

skipti-tíund, f. a tithe, thus called from being divided into four parts, between the church, bishop, priest, and poor, K.Þ.K. 162, Bs. i. 834, Vm. 84, H.E. ii. 89.

skipu-lag, n. order, disposition.

skipu-liga, adv. orderly, Fms. ii. 147, Sturl. i. 9, ii. 1.

skipu-ligr, adj. orderly, Sturl. ii. 174.

skirfl, n., mod. skrifli, [Germ. scherbe], a hulk, an old dilapidated thing; skjaldar-s., Band.; skip-skrifli, bát-s., freq. in mod. usage.

skirpa, t, to spit; hann skirpti við, er þeir riðu brott, Sturl. i. 177; s. e-u fram úr sér, to spit it out.

SKIRRA, ð, [skjarr], to ‘bar’, prevent, with dat.; s. vandræðum, to prevent strife, Orkn. 162; ek hefi allan mik vid lagt at skirra vandræðum þeirra, Eg. 738; kvað þeim þat mikit happ of þeir mætti s. vandræðum svá miklum, Ld. 220; þó vóru þeir sumir er s. vildu vandræðum, Bs. i. 21.

II. reflex. skirrask, to shun, shrink from, with acc.; skirrask manndráp, Sks. 576; skirrask slík vandræði, Róm. 198, Hom. (St.): the mod. phrase, skirrast við e-t, to shrink from.

skirvir, m. the name of a dwarf, Vsp.: skirvill, a nickname, Ann.

skita, u, f. [cp. skíta], diarrhoea, skitu-leitr, adj. pale, thin, Grönd.

skitinn, part. [Dan. skiden], dirty, Skíða R. 123.

skit-ligr, adj. dirty, paltry, Rd. 239.

skitna, að, to become dirty.

skitraðr, m. a nickname, Fms. ix. 421.

SKÍ, n. jugglery, legerdemain; undr ok argskap. skí ok skrípi ein, Gsp. (Fas. i. 487): hence the compd, skí-maðr or ske-maðr, m., prop. a juggler, impostor, by which word the ancients rendered the ‘hypocrite’ of the N.T.; eigi skulu þér hryggvir vera sem skímenn, … þeir hryggjask svá sem skímenn, Hom. 74; ér skímenn, hverr yðvarr leysir oxa sinn af bási á þváttdegi? Greg. 48 (Luke xiii. 15): in secular writings, enn Eirekr faðir hans sagði svá, at þat var samskulda er Leifr hafði borgit skipshöfn manna í hafi, ok þat er hann hafði flutt skæmanninn til Grænlands, þat var prestrinn, Frissb. 157, cp. Fms. ii. 246 (Hkr. i. 304 l.c. spells skemann).

SKÍÐ, n. [A.S. scide; Germ. scheite; the root verb is the Goth. skaidan; Germ. scheiden; Lat. scindere, pf. scīdi; Gr. σχίζειν]:—a billet of wood (a tablet, Vsp. 20), fire-wood; kljúfa skíð, Nj. 130, Fas. ii. 117; bátr hlaðinn skíðum, Fms. vii. 31; þurra skíða, Hm. 59; þeir báru skíðin á eldinn, Edda 82; konungr tók þá skíð eitt ok skelldi á þilit, Fas. iii. 125; skíða-fang, an armful of logs, Fms. v. 92.

compds:

skíða-hlaði, a, m. [Germ. scheiter-haufen], a pile of fire-wood, Dropl. 29, Fs. 5, Fas. ii. 424, Landn. 179.

skíða-viðr, m. fire-wood, Kd. 232.

II. [cp. Engl. skid, the drag applied to a coach-wheel], of snow-shoes, such as are used by the Finns, Norsemen, and Icelanders in the north-east of Iceland (also called öndurr or andrar); ferr hón mjök á skíðum ok með boga, Edda 16, Ó.H. 185; allra manna bezt færr á skíðum, Eg. 73: stíga á skíð, Ó.H. 153, Eg. 545; kunna vel á skíðum, Fms. i. 9; skríða á skíðum, Orkn. (in a verse), Fms. vii. 120; renna á skíðum, Fb. iii. 405; for descriptions of running in skíð see Ó.H. ch. 78, 131, Hem. þ. (Fb. iii. 408–410): allit., á skipi eðr skíði, Grág. ii. 171: from the likeness of a war-ship (cp. skeið) to snow-shoes a ship is called skíð sækonunga eðr sævar, sævar-skíð. lagar-skíð, Edda; as also, blá-skíð, brim-skíð, býr-skíð, haf-skíð, sæ-skíð, unn-skið, varr-skíð, etc., i.e. a ship: again, fólk-skíð, her-skíð, etc., i.e. weapons, swords, Lex. Poët. compds:

skíða-ferð, f. a running on snow-shoes, Fms. v. 337, Hem.

skíða-geisli, a, m. the balancing-staff used by sliders, Fms. v. 337.

skíða, u. f., gen. pl. skíðna, Gþl. 381: a splint, stick, Fas. iii. 125, Mar. 1055; klauf hann Þór í skíður einar, Fms. ii. 163; taka skíður í hönd sér, Bs. i. 634. skíðna-garðr, m. = skíðgarðr, Gþl. 381.

II. the name of a county in Norway, mod. Skien, Fms.

Skíð-blaðnir, m. the name of the famous mythical ship of the god Frey, Gm., Edda.

skíð-færi, n. a passage on snow-shoes; þar til at snjófa görði ok gott s., Fb. i. 21, Fms. viii. 400.

skíð-færr, adj. good at running on snow-shoes, Edda 18, Fms. iii. 18, ix. 233.

skíð-garðr, m. wooden palings, a wooden fence, Eg. 80, 232, Ó.H. 135, Fb. i. 545, Fms. ix. 521; skíðgarðs-hlið, iii. 67: a yard, 656 C. 4.

skíði, a, m. a kind of bird, Edda (Gl.)

II. a pr. name, Landn. Skíða-Ríma, the Lay of Skiði: Skíðungar, a nickname, Sturl.: in plur. the name of an old family, the descendants of S, Korm.

skíði, n. [A.S. scǽð, sceað; Engl. sheath; Germ. scheide; Dan. skede], a sheath, Hðm. 16. skíði-járn, n. a ‘sheath-iron,’ dirk, id.

skíðing, f. = suzingull, Sks. 403.

skíð-kjálki, a, m. = skíðsleði, Fb. ii. 169.

skíð-lægr, adj. level, horizontal; þar skíðlægt yfir, Bs. ii. 81.

skíð-sleði, a, m. a snow-sledge shaped like a snow-shoe, Ó.H. 85.

SKÍFA, u, f. [Germ. scheibe], a shaving, slice, passim in mod. usage; a nickname, Fms. x.

SKÍFA, ð, to cut into slices, slice; skífða hjálma, Fas. i. 158; s. sem hvannir, Bær. 8, Háv. 13 new Ed.; skífðu hnappinn or grindinni, Lv. 65; skífði frá síðuna, Flóv.; s. undurn, to carve meat, Km. 2.

skíma, u, f. a shimmer, faint gleam of light; dags-s., ljós-s.

skí-maðr, m. a juggler, hypocrite; see skí.

SKÍMI, a, m. [Ulf. skeima = φανή, John xviii. 3; Germ. schimmer; A.S. scîma; Engl. shimmer]:—a gleam of light; nokkurir skímar af hennar geislum, Sks. 205; at af þeim geisli þessi skími, 206; með bleikum skíma, 627; leiðir fram dökkvan skíma, 229 B.

SKÍNA, pres. skínn, Nj. 146; þú skínn, 623. 18: mod. skín (with a single n); pres. skein, skeint (mod. skeinst), skein, pl. skinu; subj. skini; part. skininn: [Ulf. skeinan = λαμπειν, ἐξαστράπτειν; common to all Teut. languages]:—to shine; sól skínn, Grág. ii. 170; nú skínn sól í sali, Alm.; sól skein sunnan, Vsp. 4; veðr var fagrt, skein sól í heiði, Ó.H. 216; geislar skinu, Ór. 60; er sólin skínn á, Nj. 146; s. með mikilli birti, Fms. i. 77: tne phrase, skína í jarteinum, 623. 18; or, s. jarteinum, of a saint, Bs. passim; ok er hann skein í þvílíkri dýrð, Fms. x. 231; þeim er skein í heims prýði, 656 A. ii. 2; heilög Krisini hefir skinit með björtum blóma, Bs. i. 237; skínanda klæði, shining, glittering clothes, of gold-embroidered stuff, Dipl. iii. 4, v. 18, Vm. 52, 55.

2. to glimmer, gleam; skínu við tólf spjót ok skildir nokkurir, Eg. 742.

II. part. skininn, bleached, withered; skininn hross-hauss, Fas. ii. 300; hvítr ok skininn.

SKÍRA, ð; a distinction is made between skíra (with í) = to purify, and skýra (with y) metaph. = to explain; but that both words are identical is shewn from the Goth.: [Ulf. skeirjan = ἑρμηνεύειν, skeireins = ἑρμηνεία, skeirs = clear]:—to cleanse, purify; s. silfr, Hkr. i. 185; þat skírir ok birtir augu, … þat bætir myrk augu ok skírir, Pr. 472, 473; skíra sik, to cleanse oneself.

2. of an oath or ordeal, to clear, purge; skíra sik með tylptar-eiði, Gþl. 151; ok skíri hón sik, ok handsala faðerni ef hón verðr skír, Lv. 77; er þó ván at þú skírir þik í hreinsunar-eldi, Fms. vii. 38.

II. eccl. [as translation of A.S. fullian = to cleanse], to baptize, christen; skíra barn, K.Þ.K., N.G.L., Fms., Nj., Bs., in countless instances, old and mod.

2. reflex. skírask, to be baptized; láta skírask, Jb. 10, Fms. i. 23, 129.

skírari, a, m. [cp. A.S. fullere], the Baptist, N.T., Vídal.

skír-borinn, part. ‘pure-born,’ born in wedlock, Grág. i. 288, Fms. x. 265.

Skír-dagr, m. Maundy-Thursday, Bs. i. 168, 247, ii. 167, Ld. 324, Rb. 358, Fms. ix. 500, Sturl. i. 25, 114, iii. 203: Skíri-dagr, id., Gþl. 177: Skíri-Jón, John the Baptist, Gd. Skíri-Þórsdagr, id., N.G.L. i. 10, Gþl. 177, Fms. ix. 500, Karl. 469.

skír-dræpr, adj. dazzling; lét hann tjalda svörtum tjöldum til þess at þá væri síðr skírdræpt, Ó.H. 156 (Fær. 213).

skír-getinn, part. born in wedlock, Fms. ix. 250, Grág. i. 171.

Skíri-dagr, m. = Skírdagr.

skíri-faðir, m. a ‘baptism-father,’ one who has baptized one, Sturl. i. 75.

skíri-nafni, a, m. a namesake, Sighvat.

skíring, f. a clearing; skíringar-vitni, a compurgatory witness, N.G.L. i. 207.

2. a christening = skírn, N.G.L. i. 375, 392.

Skíri-Þórsdagr, m. = Skírdagr.

skír-leikr, m. (skír-leiki, a, m.), purity; at slá slíkt silfr at skírleika sem várr vili verðr til, N.G.L. i. 446; sakir orða gnóttar eða skírleiks, MS. 15. 1: mostly in a moral sense, s. andarinnar, Stj. 34, 142, Mar.

skír-leitr, adj. pure of countenance, Gm. 39, Akv. 35; bjartari ok skírleitari, MS. 234. 80.

skír-liga, Adv. purely, Sól. 10.

skír-ligr, adj. = skírleitr; s. í yfirbragði, Sturl. ii. 189; s. at yfirlítum, Fb. ii. 431 (MS. skýrligr, less correct).

skír-lífi, n. a pure life, chastity, Mar.

skír-lífr, adj. pure-lived, chaste, HE. i. 469, MS. 625. 78, passim.

skírn, f. [as a translation of the A.S. fulluht, which prop. means cleansing, cp. Engl fuller = bleacher]:—eccl. baptism, christening; skírn görir alla hreina ok skíra, 655 i. 1, K.Þ.K., Bs., in countless instances, old and mod.; heima-s., christening at home; skurðar-s., circumcision; halda barni undir skírn, to stand godfather, Fb. ii. 264;

skírnar-hald, the standing godfather, Str. 17; skírnar embætti, -þjónosta, Fms. i. 148, H.E. i. 473, Karl. 204, Stj. 377; skírnar-dagr, 677. 15; skírnar-brunnr (-bruðr), the fount of baptism, Fms. iii. 168, MS. 656 A. ii. 2; skírnar-dropi, Hom. 56;

skírnar-ketill, skírnar-munnlaug, a font, Vm. 17, 109;

skírnar-Sár, a baptismal font, H.E. i. 473, Vm. 1;

skírnar-klæði, baptismal clothing = hvíta-váðir (q.v.), a white garment, Fms. x. 244, Stj. 49, Ó.T. 25, 29;

skírnar-nafn, a baptismal name, Bær. 6, Stj. 139;

skírnar-steinn, a font, Vm. 38;

skírnar-vatn, baptismal water, 655 vii. 2.

skírna, að, to become clear; vatn sem betr hefði skírnat ok setzk, Stj. 290; þá tekr þat ljós at skírnask ok birtask, Sks. 204.

Skírnir, m. the Bright, the name of the messenger of Frey, the god of light, Edda. Skírnis-för (in mod. Edd. called Skírnis-mál), Sæm.

skírr, adj., compar. skírri, superl. skírstr, Sks. 138 new Ed., MS. 15. 5; [Goth. skeirs; A.S. scîr; Engl. sheer; Germ. schier; Dan. skjær; cp. also skærr and skýrr]:—clear, bright, pure, of glass, water, sky, light, etc.; gler allra hreinst ok skírst, MS. 15. 5; skírt vatn, Hb. 544. 39; skír ok úskír vötn, Rb. 352; skír veðr eðr úskír, Stj. 15; þrjár merkr gang-silfrs móti einni skírri, 732. 16; skírt silfr, id.; sýndisk honum eigi skírt mála-silfrit, Fms. vi. 243; átta hundruð marka skírra, x. 92; drykkr skírri hverju víni, id.; getinn af skírri meyju ok flekklaussi, 625. 70.

2. metaph. cleansed from guilt, esp. referring to an ordeal; hreinn ok skírr, 655 i. 1; emk skírr um þat, I am clear of that, Sighvat; verðr hón af járni skír þá er hón sýkn saka, N.G.L. i. 351; þá varð sá skírr er undir jarðar-men gékk ef torfan féll eigi á hann, Ld. 58.

3. með skírri raust, wfth a clear voice, Sks. 138 new Ed.

skír-skota, að, to appeal, a law term, with dat.; the word is prob. derived from the appeal to ordeal; s. e-u undir e-n, to appeal to; s. þessum órskurði undir þá menn alla, … ok skírskotaði til þeirra laga er gengu á Uppsala-þingi, Ó.H. 86; því s. ek undir þik, Arinbjörn, ok þik, Þórðr, … at …, Eg. 352; s. skal hann undir vátta svörum þeirra, N.G.L. i. 348; konungr skírskotaði þá fyrir þeim er hjá vóru, at Símon gékk við, called them to witness, upon that S. confessed, Fms. ix. 358; þá er hann réttlauss ok hefir hann því skírskotað, N.G.L. i. 74.

skírsl, f., prop. purification, an ordeal; for the ordeal see the remarks s.v. bera A. III, jörð A. in fine, ketill I. 2; as also the words járn-burðr, ketil-tak, jarðar-men; göra skírslir, Fms. x. 418; Guðs skírslir, ‘God’s ordeal,’ is opp. to manna skírsl, man’s ordeal (i.e. an oath), N.G.L. i. 389; göra e-m stefnu til þings, ok njóti þar skírsla sinna, Js. 38; hann skal eigi eiga hverft til manna skírsla ef hann býðr fyrri Guðs skírslir, i.e. if a man first offers God’s ordeal he shall have no right afterwards to man’s ordeal, the oath, N.G.L. l.c.

compds:

skírslar-eldr, m. [Dan. skers-ild], purgatory, Mar.

skírsla-þing, n. a meeting for an ordeal, N.G.L. i. 459.

II. a christening = skírn, q.v.; um Guðsifjar ok skírsl (skísl Ed.), N.G.L. i. 339; skírsla-stefna, the fixing a time for christening, 340.

skírsla, u, f. a purification, ordeal, see skírsl, Fms. vii. 164, ix. 284, K.Þ.K. 168, Grág. i. 341, 361: in a heathen sense, of passing under a jarðarmen, Ld. 58: metaph., göra skírslu til e-s, to put to the test, Fms. xi. 95, Orkn. 356.

skír-teini, n. [cp. jartein], a proof, evidence (documentary or personal), freq. in mod. usage: skír-teinn, m. the name of a charmed sword, which shewed the guilt or innocence of one who touched it, Hem.

skíta, skeit, skitu, skitið, [A.S. scitan; Engl. shite; Germ. scheissen; Dan. skide; now only vulgar]:—cacare, Grág. ii. 133, Fms. vii. 21; þeir fuglar er í sitt hreiðr s., that foul their own nest, Sturl. iii. 253: part. skitinn (q.v.), dirty.

skítr, m. merda, N.G.L. i. 29, passim.

compds:

skít-holt, n. (cp. ganga til trés), a privy, a low word of abuse; skítholtið þitt!

skít-karl, m. a dirty fellow, Fas. ii. 211, Mag. 73.

skítugr, adj. dirty.

skjaðak, n. [Norse skjak = lolium temulentum, Gunnerus Flora Norwagica]:—a kind of weed, darnel; stundum spillir s., of a field, Sks. 322.

2. of an ill-flavoured or poisonous brewing, as of a drink made of darnel; mungát þat er s. var í, Bs. i. 64; þá kom s. í mungátið … tók þá þegar alla úþekt ok s. ór mungátinu, 316; þar var mungát heitt … ok görði síðan af dám ekki góðan, ok þótti halda við váða, at s. möndi í koma, 340.

skjal, n. [= skval, dropping the v], windy, empty talk, gossip, Edda 110; s. ok hégómi, H.E. i. 475; hann kvaðsk eigi heyra skjal þeirra, Fms. v. 327; verða at skjali einu, Fas. iii. 181; skrum ok s., Skíða R. 7; alþýðu skjal, Hom. (St.)

B. [A different word; from skil, Dan. skjel, cp. spell and spjall], a written deed, document, adduced as proof in a lawsuit, D.N. i. 605, iv. 538. 550, freq. in mod. usage.

compds:

skjala-safn, n. archives.

skjala-vörðr, m. a keeper of archives;

leyndar-skjal, a secret deed.

skjala, að, to prate, swagger, Fas. iii 273, 284, Grett. 89 new Ed.

SKJALD-, the form taken by skjöldr in

compds:

skjald-blætr, m. a shield worshipper (?), Yngl. S. (in a verse).

skjald-borg, f. a ‘shield-burgh,’ wall of shields, an old battle array, Ó.H. 206, Nj. 274, Eg. 92, 532, Fms. ii. 319, vi. 416, 418, vii. 262, described in Har. S. Harðr. ch. 117 (Fms. vi 413).

skjald-fimr, adj. quick with one’s shield, Lex. Poët.

skjald-hvalr, m. a kind of whale, from its particoloured skin, Sks. 124.

skjald-kona, u, f. = skjaldmær, Lv. 63.

skjald-kænn, adj. = skjaldfimr, Lex. Poët.

skjald-mær, f. a ‘shield-maid,’ amazon, Akv. 17, Al. 121, Fas. i. 140, 177, Odd. 22, 26.

skjald-rim, f. the ‘shield-rim,’ i.e. the line of shields along the gunwale of a ship (skip skarat skjöldum), Orkn. 104 (in a verse), Fms. vi. (in a verse), xi. 140 (read skjaldrimna).

skjald-steinn, m. ‘the ‘shield-stone,’ the upper stone of a hand-mill (?), Gísl. (in a verse).

skjald-sveinn, m. a ‘shield-boy,’ shield-bearer, Sks. 705, Korm. 118, Stj. 631.

skjalda, að, to enclose in a fence of shields, Fms. x. 78; skip skjaldat með stöfnum, viii. 233; al-skjaldaðr, of a ship, Landn. 156 (see skjöldr): skjaldaðr, shielded, of a person, Fær. 81, Bb. i. 204, Karl. 377.

skjalda, u, f. a particoloured cow, Ísl. Þjóðs.

skjaldari, a, m. a targeteer, Gþl. 103.

skjald-bálkr, m. (N.G.L. i. 84), and skjald-þili, n. (should be spelt skjal-, not skjald-, from skilja, not from skjöldr?), [Norse skjel-tile]:—a wooden partition-wall, Eg. 90, 233, 235, Fms. v. 338, viii. 172, Grett. 98 A, Orkn. 110, N.G.L. ii. 245 (skjælldili).

skjald-brík, f. = skjaldbálkr: skjald-bríkja, t, to wainscot, D.N.

SKJALL, n. the white membrane of an egg, Edda 12; hvítr sem skjall, white as s., id.; skjalli hvítara, Gsp.

2. a membrane, the white skin stretched over a round frame (skjár) and used for a window; hence the phrase, vera sem skjall á skjá, to be like a skjall on a frame, of a fickle, shifty person, cp. the mod. ‘brittle as glass:’ the phrase in N.G.L. i. 384—en ef hann svarar, at nú gengr eigi skjall á skjá = but if he answers, ‘tis no matter, never mind!—is somewhat obscure, skjall-hvítr, adj. white as skjall, Gd. 68 (of a lily).

skjall, n., qs. skval (q.v.), empty, vain flattering.

SKJALLA, skellr, skall, skullu, skylli, skollinn; an infin. skella is used in mod. writings, but hardly occurs in old writers (except Ob. l.c.); the older form skjalla is analogous to skjálfa, hjálpa, bjarga, q.v.:—to clash, clatter, hann lætr skjalla honum höggit, Fms. xi. 149; láta hamarinn skjalla honum, Edda i. 168 (skella, Ob. l.c.); láta hnefa skjalla, Hd.; en á hælum hringar skullu, clattered, Hým. 34; áin skall þegar á brjóst honum, Grett. 140; hnefar Þórs skullu út á borðinu, Edda 36; enda skellr þar nú láss fyrir búrin Reykdæla, Sturl. ii. 53; hurðin skall í lás, the door slammed to: skella á, to burst out on, break out, of a gale, storm; veðr, hríð, stormr skall á; skall nú bardagi á þeim, burst upon them, Fms. xi. 23: impers., skall þar e-m, there was one struck, iii. 188: metaph., hjörtu skullu, were stricken with fear, Fms. vi. 39 (in a verse).

skjalla, að, [skvel, skvaldr], to swagger, talk loud; vér verðum at tala meðan ungmennit skjallar, Mork. 90, cp. Fms. vi. 335.

2. mod. to flatter; s. e-n.

skjallari, a, m. a flatterer.

skjal-lauss, adj. without swagger or cant, Mag.

skjall-fili (spelt skjæll-fili) = skjaldþili, N.G.L. ii. 245, v.l. 27.

skjall-hvítr, adj. white as skjall, q.v.

skjal-ligr, adj. documentary, authentic; skjalligt próf, D.N. ii. 580.

skjall-kænliga, adv. in a swaggering manner, Grett. 131 A.

skjallr, adj. [skjalla], loud, clashing, shrill; s. brestr, Bs. i. 798; lesa snjallt ok skjallt, 220; kalla skjallt, 623. 35; hann skelldi miklu skjallast, Fas. iii. 125: the phrase, hann kvað sér vera ekki einkar skjallt, he said he did not feel well, Gísl. 47.

skjal-semi, f. swaggering, Hom. (St.)

skjambi, a, m. = skjanni, (conversational.)

skjanni, a, m. [akin to kinn?], the side of the head, Fas. ii. 451 (but coarse) skjanna-ligr, adj. gaunt-faced.

skjappa, u, f., mod. skeppa, [Dan. skjeppe; East Engl. skip], a bushel; skjöppur ok vágir, N.G.L. i. 126; fjórar skeppur, 136: a nickname, Fms. vii. 215.

SKJARR, adj. [Engl. shy; Germ. scheu], shy, timid, of animals, deer; skjarra sauði, Nj. 27, Bs. i. 330; skjörr hross, Hrafn. 7: skjarrt hross, Gþl. 504; sauðfé þat er skjarrast var, Ld. 96.

2. metaph., skjarr við e-t, shunning; skjarr við skot, Ls. 13; gör þér sem leiðust öll manndráp ok ver skjarr við, Sks. 382; skjörr á skeið(i), shy, faltering in the race, but the passage is obscure or corrupt, Fm. 5; dag-s., shunning the day, of a dwarf, Ýt. 2; flug-s., flót-s., shunning flight; bleyði-s., bold; læ-skjarr, fraud-shunning, Lex. Poët.

skjarr-sýnn, adj. quick-eyed. Post. 636, v.l.

skjá, ð, to stretch the membrane skjall over a window-frame; glyggi smá ok alla skjáða, Sks. 427; konu-tetrið öngan gluggan skjáði, Hallgr.

skjáðr, m., Edda ii. 610; read skrjóðr.

skjálf, f [Engl. shelf], a shelf, seat; remains only in hlið-skjálf, q.v.

II. a pr. name, Yngl. S. (Skjálfar-bóndi).

SKJÁLFA, skelf, skalf, skulfu; subj. skylfi; part. skolfit (skolf = skalf, Barl. 53):—to shiver, shake, quiver; honum þótti s. bæði jörð ok himin, Nj. 194; með skjálfandum beinum, Fms. x. 314: svá þat skylfi af hræðslu, Fbr. 12; s. sundr, to shake so as to burst, Sks. 412; þeyg henni hendr skulfu, Am. 48; hann skalf mjök, Lv. 59; griðkona kom inn ok skalf mjök, Orkn. 326; sá skal vita er á strengnum heldr hvárt hann skelfr, Fb. ii. 129; s. sem hrísla: skjálfandi, shivering; ú-skjálfandi, steady, firm, Lex. Poët.

skjálfa = skelfa, to make to shake; s. ok hræða e-n, Barl. 197.

skjálf-henda, u, f. a kind of metre, Edda (Ht.) 35, 129, 130; for the origin of this metre see Edda l.c.

skjálf-hendr, adj. in the metre skjálfhenda, Edda.

2. [hönd], with trembling hand.

II. [önd], tremulous, with faltering voice; hærra né lægra né skjalfhendra (= skjálfendra), Fms. vii. 227.

skjálfra, ð, to shiver, shake; hann skjálfraði allr, Fms. x. 314.

skjálf-raddaðr, part. with faltering voice.

Skjálfti (skálpti), a, m. a shivering, shaking, Orkn. 326 (shivering from cold), Gullþ. 8: pass., land-s., jarð-s., an earthquake.

compds:

skjálfta-fullr, adj. shivering, Fms. i. 162, Bs. i. 39.

skjálfta-lauss, adj. not shaking, Bs. ii. 159.

skjálg-leiki (spelt skjágleiki), m. wryness, Rb. 476.

skjálgr, adj. [Engl. shallow, although in an altered sense]:—wry, oblique; með skjálgum skotum, Sks. 383: the phrase, skjóta augum í skjálg, to look askance, Fbr. 71.

2. squinting, as a nickname, Þórólfr Skjálgr (Fms.), the father of Erling Skjálgsson (Ó.H.), whence it became a pr. name; fé-skjálgr. see .

skjálgr, m. the crescent moon, Edda (Gl.)

II. the name of a fish, Edda ii. 564.

SKJÁR, m. (the older form was prob. ské, analogous to , klé, q.v.):a window (the opening). In old dwellings the openings were round, fitted with a hoop or frame (called skjá-grind), which had a membrane (skjall) stretched over it, and this was used instead of glass, and could be taken out at pleasure-; such windows are still found in Icel. farm-houses, all such openings being in the roof, not in the walls, cp. Nj. ch. 78 (init.); and when the frame was taken out, these openings served as outlets for smoke. Skjár is prop. the bladder stretched on frames and used for glass, as still used in Norway, thus skjaa-lykta = a lantern of bladder, opp. to a glass-lantern; in Icel. the word has since come to mean the window or opening; whilst the bladder itself is called líkna-belgr. In some instances skjár seems to be used synonymously with ljóri (q.v.); the hlið-skjár (q.v.), or ‘side-skjar,’ would then answer to the window or opening in mod. Icel. dwellings; hristust skjáir (chimney-pot = mod. strompr. q.v.) á húsum sem fyrir vindi hvössum, Ann. 1341; Þorbjörn þreif upp stokk ok reisti undir skjáinn ok fór þar út, Gullþ. 19; taka af skjána ok láta leggja út reykinn, Fbr. 99 new Ed.; ef menn sitja í húsum þeim er skjáir eru á, þá er svá ljóst inni, at hverr maðr kennir annan, Sks. 47 new Ed.; konungr hafði gört skjá fyrir stofuna, Fms. vii. 34; fara upp á stofuna ok taka af skjáinn (i.e. the frame), Fbr. 170; hann kastaði því inn um skjáinn, Fas. ii. 81; brutu þeir stofuna um skjána, Sturl. i. 168; hlið-skjár, Sturl. ii. 85; hann hlörar við hliðskjáinn er á var stofunni, Bs. i. 628: the phrase, nú gengr eigi skjall á skjá, N.G.L. i. 384 (see skjall); krumminn á skjá, skjá, skekr belgi þrjá, a nursery rhyme.

compds:

skjá-gluggi, a, m., opp. to a glass window.

skjá-grind, f., see above.

skjá-vindauga, n. a skjá window, Sturl. i. 168, Orkn. 250.

skjáta, u, f. a piece of scorched skin; skinn-s.

skjátla, að, impers. mér skjátlar, one falters, misses; see skjóplast.

skjóð, f. a skin bag, N.G.L. ii. 248.

skjóða, u, f. [akin to skauð], a small skin-bag, H.E. i. 473, Edda ii. 314, 430; nafra-s., skjóðu skrúð, Fms. vi. 374, freq. in mod. usage. skjóðu-pungr, m. a skin-purse, Þjorf. Karl. 374.

SKJÓL, n. [Dan. skjul], a shelter, cover, Fms. iii. 112, xi. 36; in Icel. also used of any cover or hollow under a fence, a stone, or the like, where sheep seek shelter against storm and cold: the phrase, nú er fokit í öll skjól, all shelters are covered with snow, no refuge is left, the metaphor being taken from a snow-storm, Nj. 258; kirkja á fjöru-tigi sauða höfn í Múlafjall, ok skjól í Máríu-helli, Vm. 65; reka skal smala þaðan til skjóla í Vatns-hlíð jafnan er vill, Pm. 110; í mitt skjól ok húsa-skyggni, Stj. 121; flýja undir skjól e-s, Fms. i. 264; skjóta skjóli yfir, to give shelter, Ld. 40, Gísl. 40, Fs. 37: in mod. usage also, skjóta skjóls-húsi yfir e-n. skjóls-maðr, m. a shelterer, protector, 655 xxiii. 1.

skjóla, u, f. [North. E. and Scot. skeel or skeil, a milk-pan], (gen. pl. skjólna, Dipl. v. 18, Lv. 98):—a pail, bucket, Sturl. ii. 86, Dropl. 34, N.G.L. ii. 248 (v.l.), passim in old and mod. usage: of a measure, Lv. 98, Grág. i. 501, Dipl. v. 18; katlamáls-s., see ketill.

2. of a Constellation, Rb.

skjól-eygr, adj. [A.S. sceôl-eâge; Dan. skel-öjed], goggle-eyed, squinting, Bárð. 178.

skjól-garðr, m. a sheltering fence, Vm. 64.

skjól-góðr, adj. giving good cover, warm, of cloth.

skjól-samr, adj. sheltering, Merl.

skjól-stæðingr, m. a client, (mod.)

skjómi, a, m. [Ivar Aasen skjoma = to flicker], a flickering light.

2. metaph., skjómi daltangar, the ‘ray of the hand,’ i.e. a drawn sword, Landn. (in a verse): a sword, Lex. Poët.: a nickname, Fb. iii.

skjóni, a, m. a pieball horse, i.e. black and white [see skjóttr]; skjóna, u, f. of a mare.

skjóplask, að, dep., not to be spelt skjöplast, as is seen both from the spelling of the vellum (o, not au, or ), and also from the mod. popular form skjátla, which is a corruption from skjápla, a form which occurs in Norske Saml. v. 158:to be upset, fail, at eigi skjóplisk, Sks. 86 new Ed.; at engi skjóplisk í einorðinni við annan, Ó.H. 6l; svá at aldri skjóplaðisk (skjöpl- Ed.) okkur vinátta, Fms. vii. 64; kvað Sigmundr hann skjóplaz (skjöpl- Ed.) hafa í ferðinni til Noregs, ii. 114; mun Óðinn vilja skjóplaz í sigrgjöfinni við mik, Fas. i. 380; aldri síðan skal ek skjóplask í yðvarri þjónustu, Fms. via. 369.

skjór, m. [Dan. skjære], the magpie, corvus pica, Edda (Gl.), Karl. 460.

SKJÓTA, skýt, pret. skaut, skauzt (skauztu rhyming with laust, Fms. vi. in a verse), skaut, pl. skutu; subj. skyti; imperat. skjót, skjóttú; part. skotinn: [A.S. sceôtan, scyttan; Engl. shoot and shut; Dan. skyde; Germ. schiessen.]

A. To shoot with a weapon, the weapon being in dat.; skjóta öru (örum), spjóti, fleini, skutli, kesju, kólfi …, Fms. i. 44, x. 308, 362, Eg. 380; þeir þykkjask eigi hafa skotið betra skot, Fms. vii. 211; vera skotinn spjóti í gögnum, shot through with a spear, Nj. 274: the object shot at in acc., skjóta dýr, fugla, sela, Edda 16, Nj. 95, Ld. 56, Fms. x. 356, 362, and passim: also, s. til e-s, to shoot at; s. til fugls, Orkn. 346; s. til hæfis, to shoot at a mark, Fms. ii. 268; s. kesju at e-m, Eg. 380; allir skutu at Baldri, Edda 37.

II. to shoot, to push or shove quickly; skjóta loku fyrir (or frá) hurðu (dyrum), to shoot the bolt, lock the door; s. frá lokum, to unlock, Lv. 60; hann lagðisk niðr ok skaut fyrir loku, Eg. 601; skaut hann þá frá lokum, Fms. vi. 189; þeir lögðu hann í kistu ok skutu síðan fyrir borð, and shot the chest overboard, Eg. 127; skaut Egill yfir brúnni, E. shot the bridge over the ditch, 531; s. brú af, to draw the bridge off or away, Fms. xi. 370; s. skipum á vatn, to launch the ships into water, ix. 501; s. báti, to launch a boat from the shore, Nj. 133; s. útan báti, to shove out a boat, 272; brauð þat er hón hafði í ofninn skotið, Hom. 114; menn er í ofn vóru skotnir, 117; var þeim skotið í eld brennanda, Eg. 232; then in all kinds of relations, s. hesti undir e-n, to put a horse under one, mount him, Eg. 397, 602, Fms. vii. 21; var mér hér skotið á land, I was put ashore here, Nj. 45; s. e-m upp á land, id., Fms. i. 131; s. barni heim af fóstri, to send back a bairn from the fóstr, Grág. i. 276; s. e-m brott, to let one escape, Fms. ix. 420; s. e-m undan, id., vi. 116, vii. 250; s. niðr úmaga, to leave a pauper behind, place him there, Grág. i. 296, 297; s. fé á brott (undan), to abstract, embezzle money, 334; þetta líkar Þórdísi ílla ok skýtr undan peningunum, Korm. 150; skjóttú diametro sólarinnar í tvá staði, divide it into two, Rb. 462; þá skaut Guð því ráði í hug þeim, put this rede into their mind, 655. 3; s. upp hvítum skildi, to hoist a white shield, Fms. x. 347; s. upp vita, to light up the beacon, Hkr. i. 148; þá varð engum vita upp skotið, Orkn. 266; vita-karlinn skaut eldi í vitann, lighted up the beacon, Fms. viii. 188; s. land-tjaldi, to pitch a tent, Nj. 157; var skotið um hann skjaldborg, 274; s. á skjaldborg, to draw up a s., Fms. vii. 70; s. á fylking, to draw up in battle array, Ó.H. 209; s. á húsþingi, to call a meeting together, Eg. 357; s. á eyrendi, to make a speech, Fms. i. 215; skýtr or skýtsk mjök í tvau horn um e-t, see horn B.I. 2; s. fótum undir sik, to take to one’s heels, to run, Fms. viii. 358; hann skaut sér út hjá þeim, shot out, escaped, vi. 189; harm hljóp upp á altarit, ok skaut á knjám sínum, ix. 462; barnit skaut öndu upp, the bairn began to breathe, Hkr. ii. 199; s. skildi fyrir sik, to put a shield before one, Eg. 378, Nj. 156; s. skjóli yfir e-n, to protect (see skjól); Máriusúðin skaut lykkjunum, she (the ship) shivered, Fms. viii. 199; þá segisk, at hann skyti í fyrstu þessu orði, eldisk árgalinn nú, he is said to have let this word slip, to have said, vi. 251; s. e-u of öxl, to throw it off one’s shoulder, Gg. 6; s. e-u á frest, to put off, delay: skjóta augum, to look askance, Eg. (in a verse), from which the mod. gjóta augum is a corruption.

III. metaph. to shift or transfer a case to another, appeal; skutu þau til ráða Ólafs, Ld. 74; s. þrætu til ór skurðar e-s, Fms. vii. 203; því skýt ek til Guðs, i. 3; s. sínu máli á Guðs vald, x. 103; s. þessu máli til Frosta-þings …, þeir skutu þangat sínu máli, i. 32; vér tólf dómendr, er málum þessum er til skotið, Nj. 188; s. máli á fylkis-þing, N.G.L. i. 21; skýt ek því til Guðs ok góðra manna, Nj. 176; menn þá er hann skaut ráðum undir, whom he took as his counsel, Fms. vii. 308.

IV. [A.S. scot; Engl. shot, scot, see skot, I and II]:—to pay; rétt er at fimm búar virði gripinn, ok skal hann þá skjóta í móti slíku, er þeir virða gripinn dýrra enn hans skuld var fyrir öndverðu, Grág. i. 412; skjóta fé saman, to club money together, make a collection, Mar.; þeir skutu saman fjár-hlutum sínum hverr eptir efnum, Hom, 123 (samskot); hann skaut einn fyrir sveitunga sína alla (he paid their scot) þá er þeir sátu í skytningum, Ld. 312 (see skytningr).

V. impers., e-u skýtr upp, it shoots up, emerges, comes forth; upp skýtr jörðunni þá ór sænum, Edda 44; skaut upp jörðu dag frá degi, the earth appeared day by day (as the snow melted), Fms. ii. 228; þó at þér skyti því í hug, though it shot into thy mind, occurred to thee, Band. 37 new Ed.; þeim skaut skelk í bringu, they were panic-stricken, Ld. 78, Eg. 49, Fb. i. 418 (see skelkr); mjök skýtr mornar vakri, she is much tossed, Hallfred; sveita skaut á skjaldrim, the shield-rim was blood-shot, blood-stained, Orkn. (in a verse); sem kólfi skyti, swift as a dart, Fms. ii. 183.

B. Reflex. to shoot, start, move, slip away; Skíði frá ek at skauzt á fætr, S. started to his feet, Skíða R. 52; Björn skauzk aptr síðan at baki Kára, B. shot or slipped behind Kári’s back, Nj. 262; at menn hans skytisk eigi frá honum, lest they should slip away, abscond, Fms. vii. 49; vildi ljósta Gretti, en hann skautzk undan, started away from the blow, Grett. 91 A; þeir fálmauðu af hræðslu, ok skutusk hingað ok þingat undan geislum hans, Niðr. 5; þó at fé hans skjótisk fyrir garðsenda, to slip through by the end of the fence, Grág. ii. 263; nú skýzk maðr undan tali (evades,) N.G.L. i. 97; kemr í hug, at hann mun skotisk hafa undan, ok vilja eigi fara, Ísl. ii. 334: skjótask yfir (impers.), to skip, slip over; mér hefir skotisk yfir að telja hann, þeim hafði yfir skotisk um þetta, they had made a false calculation, Ld. 100; þá skjótumk ek mjök yfir, then I am much mistaken, Skálda (Thorodd); skýzt þeim mörgum vísdómrinn sem betri ván er at, Grett. 25 new Ed.: skjótask e-m, to fail; margir skutusk honum, many forsook him, Fms. i. 22; skutusk þá margir við Þórð í trúnaðinum, many proved false to Thord, Sturl. iii. 75 C; vildi dýrið ljósta þeim hramminum seni heill var, ok skauzk á stúfinn, and stumbled, reeled on the stump of the other leg, Grett. 101 A; hann var nokkut við aldr, ok skauzk á fótum (and tottered on his legs), ok þó hinn karlmannligsti, Háv. 45: also in the law phrase, hafa e-u fyrir skotið, to have a case forfeited, N.G.L. i. 52, 53; ef hann stefnir eigi … þá er þeim váttum fyrir skotið, then the witnesses are valueless, 54 (cp. Dan. for-skyde).

2. reflex., in the mod. skjótask, to go on a short errand, pay a short visit; viltu ekki skjótast með bréfið að tarna? eg ætla að skjútast inn sem snöggvast, bíddu meðan eg skýzt inn, and the like.

II. recipr., skjótask á, to exchange shots, Fms. i. 93, vii. 54.

III. part., of corn, to shoot; rúgakr al-skotinn, Þiðr. 180.

skjótaðr, part. mounted, furnished with a horse or vehicle (skjótr, m.); þó ek sé verr skjótaðr, en hann fyrir vanheilsu sökum, although I am less well mounted, Fms. vii. 275.

skjótandi, part. a shooter, Edda 56.

skjót-fall, n. the neglecting to provide a vehicle or horse, N.G.L. ii. 336.

skjótla, adv. = skjótliga, Hom. 109.

skjót-leikr, adj. fleetness, Edda 31, Landn. 194, MS. 4. 18, Sks. 82.

skjót-liga, adv. swiftly, quickly, Nj. 130, Fms. vi. 31, vii. 342: soon, skaltú nú ok vita s., Ld. 50; sofna s., 156.

skjót-ligr, adj. ‘shot-like,’ fleet, quick, alert; s. í viðbragði, Fms. vii. 175; s. til karlmennsku, Nj. 183; hann var hinn skjótligsti at sjá, Fær. 256: sudden, s. dauði, Sks. 231.

SKJÓTR, adj., skjót, skjótt, swift, fleet; hefir þú skjótara hest séð? Fms. vii. 169; þeir hljópu at þeim, ok varð skjótastr Moðúlfr, Nj. 262; s. til góðra verka, Skálda 169: skjótt, opp. to seint, Edda 127.

2. of time; skjótari skilning, Fms. i. 97; skjótan órskurð, 42; skjótar sölur, Ísl. ii. 126; þat er skjótast at segja, in short! Fms. vi. 84; rifhrís er skjótara er at rífa upp, it is sooner picked, Grág. ii. 288; mjólk ok aðra hluti þá er þeim vóru skjótastir til lífs, Finnb. 234; skjót samstafa, a short syllable, Edda (Ht.)

3. neut. skjótt, speedily; hón bjó sik skjótt, Nj. 11; búa sik sem skjótast, Fms. i. 73; þeir sjá skjótt (soon) logann, Ísl. ii. 152; birta skjótt sinn vilja, Ld. 186; sofna skjótt, Fms. i. 9; líf mannligt endast skjótt, Hallgr., Pass. 8. 17, 14. 1.

B. Compds:

skjót-fara, adj. swift-going, Sturl. i. 84.

skjót-færi, fleetness, Edda 34.

skjót-fættr, adj. swift-footed.

skjót-görr, part. soon made, Fms. vi.

skjót-hendr, adj. swift-handed, Fas. i. 100.

skjót-keypt, n. part. a hasty bargain, Bárð. 30 new Ed.

skjót-kjörinn, part. soon chosen, Fms. ii. 79, Fas. ii. 188.

skjót-látr, adj. quick, alert, Ísl. ii. 6.

skjót-leikinn, adj. nimble, Finnb. 352.

skjót-litið, n. part.; göra s. e-t mál, to hurry, be rash in a thing, Ld. 186.

skjót-lyndr, adj. impatient, Sks. 641.

skjót-mælgi, f. a rash speech, Barl. 108.

skjót-orðliga, adv. in a few words, Hkr. iii. 104.

skjót-orðr, adj. quick-spoken, ready of tongue, Bjarn. 14, Nj. 38, Ó.H. 113, 201.

skjót-ráðit, n. part. hastily decided, Edda 127.

skjót-ráðr, adj. quick in resolving, Ó.H. 201.

skjót-ræði, n. rashness, Fms. i. 74, vi. 104, 133, Njarð. 378.

skjót-svarinn, part. rashly sworn, Sks. 607.

skjót-tíndr, part. soon picked up, Sks. 7.

skjót-yrði, n. hasty words, Fms. v. 253.

skjótr, m. [Swed. skjuts = a post-horse; Ivar Aasen skjot]:—a vehicle, esp. a horse; hann segir honum at búinn var skjótrinn, Fms. iv. 35: in Sweden and Norway the word specially means the conveyance (skyds) of a public person or message as by law required, en sá sem fellir þenna skjót, K.Á. 22; ok sérliga um skjót sem ér erut mínum herra biskupinum skyldugir at lögum, N.G.L. ii. 336; farar-s., reið-s., q.v.

skjót-skipti, n. the change of a horse, N.G.L. ii. 336.

skjóttr, adj. [contracted qs. skýj-óttr? see skjóni], skewball (i.e. brown and white), only of a horse, Ísl. ii. 62; rauð-s., jarp-s., mó-s., kinn-s., q.v., cp. skjóni.

skjögr, n. limping as if palsied.

skjögra, að, to limp as if palsied, esp. of animals dragging their legs after them.

skjökta, að, to wag to and fro.

skjöldóttr, adj. dappled, skewball, of cattle; rauð-s.

SKJÖLDR, m., gen. skjaldar, dat. skildi; an old dat. in poets skjaldi,—hjaldrs á mínum skjaldi, Eb. 27 new Ed. (in a verse); haldorð í bug skjaldi, Fms. vi. (in a verse); haldir fast ok skjaldi, Kormak: plur. skildir; acc. skjöldu, mod. skildi: [Ulf. skildus = θυρεός, Ephes. vi. 16; Dan. skjold; Swed. sköld; common to all Teut. languages: it is commonly derived from skjól, shelter, although the short root vowel and the final d of skild speak against this: ‘skillingr’ or ‘skildingr’ (a shilling) may be a derivative from ‘skildus,’ from the shape, and from the painted or scratched ‘ring’ on the shields; see below: in fact, an old poet (Bragi) calls the shield ‘the penny of the hall of Odin.’]

A. A shield, the generic name; the special names are, rönd, rít, baugr, targa, lind; þeir höfðu ekki langa skjöldu, Fas. i. 379; góðan skjöld ok þjökkan á hálsi, Sks. 407; skjöld á hlið, Bjarn. 62, and so in countless instances.

II. special phrases; halda skildi fyrir e-m (e-n), to hold one’s shield, as a second in a holmganga, Glúm. 332, Korm. 88; or, fyrir e-n, Ísl. ii. 257; era héra at borgnara þótt hæna beri skjöld, Fms. vii. 116: hafa e-n at skildi, to have another as one’s shield, i.e. seek shelter behind him, Nj. 8; bera efra skjöld, to carry the highest shield, gain the day, Fas. i. 383, Fms. x. 394: þjóna undir þann skjöld, to serve under that shield, that standard, vii. 293; þjóna undir sama skjöld, viii. 109: binda öllum jafnan skjöld, to tie the same shield to all, treat all in one fashion (metaphor from a withy-shield?), Clem. 44: leika tveim skjöldum, to play with two shields, play a double game (metaphor from the red and white shields, see B), Am. 70, Hkr. i. (in a verse): koma í opna skjöldu, to fall into the open (hollow) shield, to attack in flank (from the left), Fms. vi. 408, Stj. 365, Eg. 295, Fb. ii. 123; rennir sá maðr í kirkjugarð, ok sækir þingat skjöld, and seeks protection there, N.G.L. i. 352; múrr ok skjöldr, Mar.

III. of any shield-formed thing; tólgar-s., a round piece of tallow; also of shield-like spots on cattle or whales: of a white tablet in churches, Vm. 142, 162, 168, Ám. 55, Pm. 17: brjóst-skjöldr, a round brooch.

IV.